Toki Pona (e përkthyer si toki pona [a] dhe shpesh e përkthyer si 'gjuha e së mirës'; [b] IPA: [ˈtoki ˈpona] ) është një gjuhë e ndërtuar artistike filozofike e njohur për fjalorin e saj të vogël, thjeshtësinë dhe lehtësinë e përvetësimit. [5] Ajo u krijua nga Sonja Lang, një gjuhëtare dhe përkthyese kanadeze, [5] [6] për të thjeshtuar mendimet dhe komunikimin. Draftet e para u botuan online në vitin 2001, [2] ndërsa forma e plotë u botua në librin Toki Pona: The Language of Good në 2014. [7] [8] Lang lëshoi gjithashtu një fjalor plotësues, Fjalorin Toki Pona, në Korrik 2021, bazuar në përdorimin e komunitetit.

Toki Pona
Shqiptimi[ˈtoki ˈpona]
Krijuar ngaSonja Lang
Data2001
Vendosja dhe përdorimiTestimi i parimeve të minimalizmit gjuhësor dhe gjuhëve pixhine
Përdoruesit500 ~ 5000 (2021)[1]
Qëllimi
Gjuhë e ndërtuar
Alfabeti latin; sitelen pona (logografik); sitelen sitelen
Format me shenja
luka pona, toki pona luka
BurimetGjuhë e paskëtajme me elemente të Anglishtes, Tok Pisin, Finlandishtes, Gjeorgjishtes, Holandishtes, Esperantos, Serbo-Kroatishtes dhe Kinezçes
Kodet gjuhësore
ISO 639-3tok
Glottologtoki1239
This article contains IPA phonetic symbols. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbols instead of Unicode characters. For an introductory guide on IPA symbols, see Help:IPA.

Toki Pona është një gjuhë izoluese me vetëm 14 fonema dhe një tipar themelor të minimalizmit . Ajo fokusohet në koncepte të thjeshta, pothuajse universale për të maksimizuar shprehjen me shumë pak fjalë. Në Toki Pona: The Language of Good, Lang paraqet rreth 120 fjalë, ndërsa fjalori i mëvonshëm Toki Ponës rendit 137 fjalë "thelbësore" dhe një numër të atyre më pak të përdorura. [c] Fjalët e saj shqiptohen lehtësisht në të gjitha sfondet gjuhësore, gjë që e lejon atë të shërbejë si një urë e shumllojshme për njerëzit e kulturave të ndryshme. [8] Megjithatë, ajo nuk u krijua si një gjuhë ndihmëse ndërkombëtare . Pjesërisht e frymëzuar nga filozofia taoiste, gjuha është krijuar për të ndihmuar përdoruesit të përqendrohen në gjërat themelore dhe të promovojnë të menduarit pozitiv, në përputhje me hipotezën Sapir-Whorf . Pavarësisht fjalorit të vogël, folësit mund të kuptojnë dhe të komunikojnë, kryesisht duke u mbështetur në kontekstin dhe kombinimet e fjalëve për të shprehur kuptime më specifike.


Pas krijimit të saj fillestar, një komunitet i vogël folësish u zhvillua në fillim të viteve 2000. [6] [12] Megjithëse aktiviteti zhvillohet kryesisht në internet në dhomat e bisedave, në mediat sociale dhe në grupe të tjera në internet, ka pasur disa takime të organizuara personalisht gjatë viteve 2000 [2] dhe 2010.

  1. ^ "Archived copy" (PDF). Arkivuar (PDF) nga origjinali më 2023-07-06. Marrë më 2023-06-21. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull (lidhja)
  2. ^ a b c d Blahuš, Marek (nëntor 2011). Fiedler, Sabine (red.). "Toki Pona: eine minimalistische Plansprache" [Toki Pona: A Minimalistic Planned Language] (PDF). Interlinguistische Informationen (në gjermanisht). Berlin. 18: 51–55. ISSN 1432-3567. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 2021-06-27. Marrë më 2019-01-08. Gabim referencash: Invalid <ref> tag; name ":6" defined multiple times with different content
  3. ^ Gabim referencash: Etiketë <ref> e pavlefshme; asnjë tekst nuk u dha për refs e quajtura :9
  4. ^ a b Lang 2014, f. 125–134.
  5. ^ a b c Morin, Roc (2015-07-15). "How to Say (Almost) Everything in a Hundred-Word Language". The Atlantic. Arkivuar nga origjinali më 2022-07-12. Marrë më 2019-08-01. {{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ a b c Roberts, Siobhan (2007-07-09). "Canadian has people talking about lingo she created". The Globe and Mail (në anglishte kanadeze). Arkivuar nga origjinali më 2017-03-12. Marrë më 2017-03-10. Gabim referencash: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content
  7. ^ Thomas, Simon (2018-03-27). "Exploring Toki Pona: do we need more than 120 words?". Oxford Dictionaries. Arkivuar nga origjinali më 2019-05-11. Marrë më 2019-02-03. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ a b Lang 2014.
  9. ^ "Classic Word List (Improved!)". tokipona.net. Arkivuar nga origjinali më 2018-10-30. Marrë më 2019-01-07. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ a b Lang 2021, f. 22–23.
  11. ^ Lang 2021, back cover.
  12. ^ Јовановић, Тијана (Tijana Jovanović) (2006-12-15). "Вештачки језици (Veštački jezici)" [Artificial languages]. Политикин Забавник (Politikin Zabavnik) (në serbisht) (2862). Arkivuar nga origjinali më 2007-06-10.


Gabim referencash: Etiketat <ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>