Murtaja ose vdekja e zeze sic njihet ndryshe,eshte nje semundje vdekjeprurese,e cila shkaktohet nga bakteria Yersina pestis dhe ne te shumten e rasteve bartet nga kafsha (miu) tek njeriu.

Historia e sëmundjesRedakto

Minjtë, gjate shekullit XIV, u inportuan në Evropë me anë të anijes së famshme luftarake,por luftëtarët u mbytën ngaqë minjtë brejtën pjesët prej druri të anijes. Shumë sëmundje u përhapën nga ardhja e minjve dhe njëra ndër to ishte dhe murtaja bubonike, e cila thuhet se në Evropë, gjatë viteve 1400–1800, vrau mbi 1.5 milion njerëz në mbarë Evropën si ne Zvicër, Francë, Spanjë, Angli, Gjermani, Rusi, Austro-Hungari etj. Njerëzit vinin maska dhe parfumoseshin me aromëra të forta për të parandaluar sëmundjen. Doktorët i këshillonin pacientët të vinin jashtëqitje të thara mbi plagë, të gëlltitnin gurë të çmuar, të pinin mjedër si dhe të pinin një gotë me urinën e tyre 1 herë në 2 ditë.Ushtare Italiane ne Vitin 1346-1430 sollen minj te infektuar me murtaje bubonike dhe i hodhen neper puse duke helmuar keshtu popullsine.Pandemia vrau 25 milione njerez ne vetem pese vjete.Ne Kostandinopoje(Stamboll) vdisnin nga murtaja bubonike rreth 10.000 njerez ne dite.Paul-Louis Simond ne vitin 1898 kuptoi se bakteri qe shkakton murtajen,shpesh here gjendej tek minjte,permes pleshtave dhe morrave bakteret baren nga kafshet tek njerezit. Murtaja bubonike eshte pa dyshim nje ngjarje e shekujve 15-17 e cila solli nje smundje e cila pothuajse shkaterroje vendet e evropes ne ate peridhe murtaja e zez besohet se erdhi nga minjte dhe ujrat e ndotuar te asaj perjulle qe perdoreshin nga shumica e njerezve. Murtaja bubonike besohet se gjat ketyre shekujve vrau gati 340 miljon njerez dhe po thuajse e pergjysmoj popullsin e botes.