Pambuku është një fibër e butë dhe me gëzof, e cila rritet në një kupë ose kuti mbrojtëse, rreth farave të bimëve të pambukut të gjinisë Gossypium në familjen Malvaceae. Fibra është pothuajse celulozë e pastër dhe mund të përmbajë përqindje të vogla dylli, yndyrnash, pektinash dhe uji. Në kushte natyrore, kupat e pambukut do të rrisin shpërndarjen e farave.

Dekontaminimi manual i pambukut përpara përpunimit në një fabrikë tjerrëse indiane

Bima është një shkurre vendase në rajonet tropikale dhe subtropikale në mbarë botën, duke përfshirë Amerikën, Afrikën, Egjiptin dhe Indinë. Larmia më e madhe e llojeve të pambukut të egër gjendet në Meksikë, e ndjekur nga Australia dhe Afrika.[1] Pambuku u zbut në mënyrë të pavarur në Botën e Vjetër dhe të Re.

Fibra më së shpeshti tjerrë në fije ose fije dhe përdoret për të bërë një tekstil të butë, të frymëmarrjes dhe të qëndrueshme. Përdorimi i pambukut për pëlhurë është i njohur deri në kohët parahistorike; fragmente pëlhure pambuku të datuara në mijëvjeçarin e pestë para Krishtit janë gjetur në qytetërimin e Luginës së Indus, si dhe mbetje pëlhure të datuara në vitin 6000 para Krishtit në Peru. Ndonëse e kultivuar që nga lashtësia, ishte shpikja e pambukut që uli koston e prodhimit që çoi në përdorimin e tij të gjerë, dhe është pëlhura me fibra natyrale më e përdorur në veshje sot.

Vlerësimet aktuale për prodhimin botëror janë rreth 25 milion ton ose 110 milion baleta në vit, që përbëjnë 2.5% të tokës së punueshme në botë. India është prodhuesi më i madh në botë i pambukut. Shtetet e Bashkuara kanë qenë eksportuesi më i madh për shumë vite.[2]

LlojetRedakto

Ekzistojnë katër lloje të pambukut të rritura komercialisht, të gjitha të zbutura në antikitet:

Kultivohen edhe varietete hibride.[3] Dy llojet e pambukut të Botës së Re përbëjnë shumicën dërrmuese të prodhimit modern të pambukut, por dy llojet e Botës së Vjetër u përdorën gjerësisht para viteve 1900. Ndërsa fibrat e pambukut gjenden natyrshëm në ngjyrat e bardha, kafe, rozë dhe jeshile, frika e kontaminimit të gjenetikës së pambukut të bardhë ka bërë që shumë vende të rritjes së pambukut të ndalojnë rritjen e varieteteve të pambukut me ngjyrë.

ReferimeRedakto

  1. ^ The Biology of Gossypium hirsutum L. and Gossypium barbadense L. (cotton). ogtr.gov.au
  2. ^ "Natural fibres: Cotton" Arkivuar 3 shtator 2011 tek Wayback Machine, International Year of Natural Fibres
  3. ^ Singh, Phundan. "Cotton Varieties and Hybrids" (PDF) (në anglisht).