Ndryshimi mes inspektimeve të "Besëlidhja e Vjetër"

ska përmbledhje të redaktimeve
'''Besëlidhja e Vjetër''' (''Dhjata e Vjetër'' për ortodoksit) përben pjesën më të madhe kryesore dhe të [[Bibla|Biblës]] të përdorur nga te [[Krishterimi|krishterët]]. Zakonisht ndahet ne nënndarjetBibla e ligjit,BV historisë,kanë poezisë46 (apo librat e diturisë)libra dhe profecisë.përmblidhen përgjithësisht gjithë këtatri libragjini u shkruan para lindjes së [[Jezusi]]t të Nazaretit, i cili është figura kryesore e [[Besëlidhja e Re|Besëlidhjes se Re]] të krishtereshkrimesh.
Grupi i parë, mjaft i gjërë librash, pas një hyrjeje të shkurtër mbi prejardhen e rruzullit e të njerëzimit, merret me ndeshtrashat e historise së popullit të Izraelit qysh prej kohëve më të lashta e gati deri në pragun e [Besëlidhja e Re|Besëlidhjës së re]]. Ky grup ndahet në dy grupe të tjera shkrimesh: '''Pesëlibërshi''' dhe '''librat historikë'''. Këta të fundit mandej degëzohen në katër klasë:
 
*/vepra '''deuteronomiste''' që përfshin librat: '''Jozuehu''', '''Gjyqtarët''', '''Ruta''', '''Samueli'''/ dy libra /, '''Mbretërit'''/dy libra/.
Vetëm kjo klasë emërohet shpesh: Librat historik;
 
*/vepra e '''Kronistit''' që përfshin dy librat e '''Kronikave''' dhe librat e '''Esdrës''' e të '''Nehemisë''';
 
*/tri tregime shprese: '''Tobia''', '''Estera''', '''Judita''';
 
*/dy librat e '''Makabejve'''.
 
Grupi i dytë përfshinë të ashtuquajturit '''Libra poetikë''', sepse janë shkruar gati krejtësisht në poezi, por, këta libra zakonisht merren mjaft shumë me mësime për një jetë të ndershme, prandaj shpesh quhen edhe: '''Libra didaktik''' ose '''Libra urtësie'''. Ndër ta dallohen për formë e lartësi poetike [[Psalmi|Palmet]] dhe '''Libri i Jobit'''.
 
Në grupin e tretë kemi '''Librat profetikë''', të cilët përmbledhin profecitë dhe shpesh ndeshtrashat e profetëve të [[Izraeli|Izraelit]]. Edhe këta janë në pjesën më të madhe në poezi.
 
Sipas historianeve, Besëlidhja e Vjetër është krijuar midis qindvjeçarit te 5 p.K. dhe qindvjeçarit te 2 p.K., megjithëse disa pjesë të saj, si [[Torah]], dhe [[Kënga e Deboras]] (Gjykatësit 5) datojnë shumë më herët.
112

edits