Dallime mes rishikimeve të "Republika Çeke"

2.412 bytes added ,  7 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
| SKEDA_HARTA = Czech_Republic_in_Europe.svg
| SKEDA_HARTA_GJERESI = 250x250px
| MOTO_KOMBETARE = Pravda vítězí<br />[[shqip]]: VërtetaE qëndrevërteta triumfon
| HIMNI_KOMBETARE = [[Kde domov můj]]<br />[[shqip]]: Ku është shtëpia ime?
| HIMNI_KOMBETARE_KENGA =
| POPULLSIA_VENDI = 78
| POPULLSIA_DENDESIA = 130
| BPV = 286,952 miliard dollarë
| BPV_E_VITIT = 2012
| BPV_PER_BANORE = 27.190 dollarë
| IZHN =
| IZHN_I_VITIT =
| IZHN_VENDI =
| VALUTA = Korona çeke
| ZONA_KOHORE = [[UTC+1]]
| ZONA_KOHORE_NE_VERE = [[UTC+2]]
| KODI_TELEFONIK = 420
| PREFIKSI_RADIOFONIK =
| KODI_ISO = CZ
| ANETAR E = >
| ANETAR =
}}
== Politika ==
: '''''Artikulli kryesor [[Sistemi shtetëror në Çeki|Sistemi shtetëror]]'''''
[[Figura:Václav Havel cut out.jpg|thumb|200px|left|Vaclav Havel, Presidenti i parë i Republikës Çeke]]
 
Republika Çeke është një demokraci përfaqësuese, parlamentare, pluraliste, shumë-partiake, me Kryeministrin si kreu i qeverisë. Parlamenti (''Parlament České republiky'') është dydhomësh, me Dhomën e Deputetëve (Çekisht: ''Poslanecká sněmovna'') (200 anëtarë) dhe Senati (Çekisht: ''Senát'') (81 anëtarë).
 
Presidenti i Republikës Çeke zgjidhej nga një sesion i përbashkët i parlamentit për një mandat pesëvjeçar, me jo më shumë se dy mandate të njëpasnjëshme. Ky sistem ishte praktikuar midis viteve 1993-2012. Që nga viti 2013, zgjedhjet presidenciale janë të drejtpërdrejta. Presidenti është kreu i shtetit formal me kompetenca të kufizuara specifike, ku më të rëndësishmet janë kthimi i projektligjeve në parlament, propozimi i gjyqtarëve të gjykatës kushtetuese për miratim në Senat dhe shpërndarja e parlamentit në disa rrethana të veçanta dhe të pazakonta. Ai gjithashtu emëron kryeministrin, si dhe anëtarët e tjerë të kabinetit me propozim të kryeministrit. Nga viti 2013 e në vazhdim, presidenti zgjidhet nga populli, jo nga parlamenti. Milosh Zeman ishte presidenti i parë çek i zgjedhur drejtpërdrejt.
 
Kryeministri është kreu i qeverisë dhe ushtron kompetenca të konsiderueshme, duke përfshirë të drejtën për të vendosur objektivat për politikat e jashtme dhe të brendshme, të mobilizojë shumicën parlamentare dhe zgjedhë ministrat e qeverisë.
 
Anëtarët e Dhomës së Deputetëve zgjidhen për një mandat katërvjeçar me përfaqësim proporcional, me një prag zgjedhor prej 5%. Ka 14 rrethe votimi, të njëjta me rajonet administrative të vendit. Dhoma e Deputetëve, pasardhësja e Këshillit Kombëtar Çek, ka kompetencat dhe përgjegjësitë e parlamentit federal që nuk egziston të ish-Çekosllovakisë.
 
Anëtarët e Senatit zgjidhen në zona elektorale një vendëshe me dy-raunde votimi për një mandat gjashtë vjeçar, me një të tretën të zgjedhur çdo vit çift në vjeshtë. Zgjedhjet e para u bënë në vitin 1996, për terma të ndryshme. Senati është i papëlqyeshëm në publik dhe vuan nga pjesëmarrja e ulët në zgjedhje, në përgjithësi afërsisht 30% në raundin e parë dhe 20% në të dytin.
 
== Njësitë administrative ==
Sipërfaqja e përgjithshme e Çekisë është 78,866 km<sup>2</sup>, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 49 45 '''V''', 15 30 '''L''' dhe 77,276 km<sup>2</sup> të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1,590 km<sup>2</sup> ujë.
 
Klima e Çekisë është kontinentale e ndryshueshme me verë të freskët gjerë të ftoftënxehtë dhe dimër të ftohtë, me re dhe me dëborë.
 
Relievi i çekisë n Bohemi është shkëmborëshkëmbor i rrethuar nga malet e ulëta dhe rrafshnaltat ndërsa Moravia në jug merret siështë vend shkëmborëshkëmbor. Pika më e ultëulët gjendet nën brigjet e lumit Elbe (115m) dhe ajo më e laralarta me lartësi mbidetarembi nivelin e detit prej 1,.602 metrave në vendin e quajtur Snezka.
 
== Ekonomia ==