Dallime mes rishikimeve të "Lufta shqiptaro-venedikase (1447-1448)"

ska përmbledhje të redaktimeve
v (Bot: Migrating 4 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q60489 (translate me))
}}
{{Luftërat shqiptaro-osmane}}
'''Lufta shqiptaro-veneciane e vitit 1447-1448''' u zhvillua mes forcave të Venedikut, te cilëtcilat ishin aleatëaleate me forcat osmane, kundërdhe shqiptarëve nën udhëheqjen e [[Gjergj Kastrioti Skënderbeu|Gjergj Kastriot Skënderbeut]]. Lufta ishteerdhi si rezultat i një mosmarrëveshje nëmosmarrëveshjeje mes Republikës dhe familjes Dukagjini për posedimin e kështjellës së [[Danjë]]s (''[[Dejë]]s''). [[Skënderbeu]], aleat i familjes Dukagjini, lëvizingriti kundër disa qytete të mbajturazotëruara nga Venediku përgjatë bregdetit shqiptar, në mënyrë që t'i bëjbënte shtypjepresion venedikasve për rikthimin e Danjës. Në përgjigje, Republika dërgoi një forcë lokale për të rrethuar kështjellën e Danjës, dhe i bëri thirrje [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] për të dërguar një forcë ekspeditësekspedite në Shqipëri. Osmanët, tashmëatë ekohë osmanët tashmë kishin [[Beteja e Sfetigradit|rrethuar]] kështjellën e Svetigrad-itSvetigradit.
 
Megjithatë, [[Lidhja e Lezhës]] i mposhti të dy,si forcat e Venedikut ashtu dhe ekspeditën osmane. Lidhja fitoi mbi forcat e Venedikut më 23 korrik 1448 në portat e [[Shkodrë]]s, dhendërsa mbi osmanët tre javë më vonë, më 14 gusht 1448 në [[Beteja e Oranikut (1448)|Betejën e Oranikut]]. Republika ishte, më pas, u largua me pak ushtarë për të mbrojtur [[Shqipëria Venedikase|Shqipërinë venedikase]]. Si rezultat, Lidhja shpejt nënshkroi paqe me [[Republika e Venedikut|Republikën e Venedikut]] duke vazhduar luftën kundër Perandorisë Osmane. Pas Luftës shqiptaro-veneciane të 1447-1448, Venediku nuk e sfidoi seriozisht Skënderbeun apo Lidhjen, duke lejuar Skënderbeun të përqendrohet në fushatat e tij kundër Perandorisë Osmane.
 
== Ngjarja ==
Në 1444, [[Skënderbeu]] kishte arritur të bashkojëbashkonte princat kryesorë shqiptarshqiptarë, nën udhëheqjen e tij në [[Lidhja e Lezhës|Lidhjen e Lezhës]], ku u krijua një konfederatë e [[Principatat shqiptare|Principatave shqiptare]]. Aleanca midis princave vazhdoi tit'i mbajë atoata të fortë, por në 1447, në vitet e para, kur [[Murati i II]] nuk ndërmori asnjë veprim kundër Lidhjes, pakënaqësitë në kuadër të aleancës ishin ndjerë, veçanërisht në vitin 1447 kur [[Lekë Dukagjini]], zoti i [[Principata e Dukagjinit|Dukagjinit]] dhe anëtar i Lidhjes, vrau në pritë e vrau [[Lekë Zaharia Altisferi|Lekë Zaharia Altisferin]], princ i [[Danjë|Danjës]] dhe gjithashtu anëtar i Lidhjes.
 
Të dy princat kishin qenë në mosmarrëveshje rreth asaj se kush duhetduhejmartohetmartohej me IreneIrenë DushmaniDushmanin. IreneIrena ishte fëmija i vetëm i Lekë Dushmanit, princ i [[Zadrimës]]. Në 1445, princat shqiptarë ishin ftuar në dasmën e motrës së vogël të Skënderbeut, Mamica, e cila ishte duke u martuar me Muzakë Thopia. Irena hyri në dasmë dhe armiqësitë filluan<ref name=Francione2003p61>{{harvnb|Francione|2003|p=61}}</ref>. Dukagjini kërkoi Irenën të martohej me të, por Zaharia, i dehur, e pa këtë dhe sulmoi Dukagjinin. Disa princa u përpoqën për të ndaluar luftën, por vetëm se u përshinpërshinë më shume në njerëzit nëtë ngjarje, duke rezultuar me disa vdekje, deri sa u krijuaarrit paqepaqja<ref name=Francione2003p62>{{harvnb|Francione|2003|p=62}}</ref><ref name=Hodgkinson1999pp83>{{harvnb|Hodgkinson|1999|p=83}}</ref>. AsnjëAsnjëri nga dy kundërshtarët nuk kishinkishte pësuar ndonjë dëmtim fizik, por pas ngjarjes DukagjininDukagjini ishte poshtëruar moralisht. Dy vitet evite më vonë, në 1447, në një akt për [[Gjakmarrja| hakmarrjehakmarrjeje]], Dukagjini i njëzuri pritë dhe e vrau Zaharian.
 
Vdekja e Zaharias e la principatën e tij pa pasardhës, duke përfunduar në duart e nënës së tij, e cila jaia dorëzon kështjellën [[Shqipëria Venedikase|Shqipërisë Venedikase]], një zgjerim i pasurisë [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]] <ref name="Fine1994p557">{{harvnb|Fine|1994|p=557}}</ref><ref>Franco p. 84.</ref><ref name="Hodgkinson199983pp8384">{{harvnb|Hodgkinson|1999|pp=83–84}}</ref>. Por Skënderbeu iu kërkoi nga VenedikasitVenedikasve ti rikthehet Lidhjes , [[Danja]] t'i rikthehej Lidhjes, pasi që ajo vlerësohej si një rrugë e rëndësishme tregtare, mirëpo Venedikasit e refuzuan kërkesën e Skënderbeut, kështu që Skënderbeu filloj të përgatitej për luftë <ref name="Franco85">Franco p. 85.</ref><ref name="Hodgkinson1999p84">{{harvnb|Hodgkinson|1999|p=84}}</ref><ref name="Francione2003p65">{{harvnb|Francione|2003|p=65}}</ref>.
 
Lidhja shumëShumë shpejt dërgojLidhja disadërgoi përfaqësues tek fqinjtë, [[Stefan I Crnojević|StefanStefanin Ie CrnojeviqCrnojeviqit]] dhe [[Đurađ Branković|Gjurad BrankoviqBrankoviqin]]. BrankoviqBrankoviqi, mbreti i [[Despotati Serb|Despotantit Serb]], ei cila ishtecili gjithashtu ishte në mosmarrëveshje me Venedikun mbi [[Principatat e Zetës]], shprehu gatishmërinë e tij për ti ndihmuar të SkënderbeutSkënderbeun kundër Republikës, por jo kundër Perandorisë Osmane <ref name="Fine1994p557"/>. Venediku dërgojdërgoi një ambasador për tit'i ofruar Skënderbeut 1.000 ''ducatsdukate'' Skënderbeut për të lënë mënjanëndalur kërkesat për Danjën, si dhe kthimdrejtën që shqiptarët do të mbronin kombin dhedodheishinjetonin në liri, larg dhunës. Skënderbeu, gjithsesi, refuzoie të pranoirefuzoi ofertën dhe armiqësia vazhdojvazhdoi <ref name="Hodgkinson1999p85">{{harvnb|Hodgkinson|1999|p=85}}</ref>.
 
== Fushata fillestare==
[[File:Durrës, Pinargenti.jpg|thumb|left|200px|Durrësi në 1573.]]
Në Dhjetor 1447,<ref>{{harvnb|Schmitt|2009|p=87}}</ref> pas largimit nga një forcë mbrojtëse prej tre deri në katër mijë burra nën [[Vrana Konti|Vrana Kontin]], për të mbrojtur kufirin në rast të njëndonjë sulmi osman, Skënderbeu u kthye në drejtim të Danjës me një forcë prej 14.000 njerëzvenjerëzish. Fillimisht ai i ofroi garnizonit në Danjë mundësi që të dorëzohej, dhe ai rrethoi menjëherë kështjellën pas refuzimit të kërkesës e rrethoi menjëherë kështjellën<ref name="Fine1994p557"/><ref name="Franco85" />. Me qëllim që të bëjrriste shtypjetrysninë ndaj venedikasve, Skënderbeu u kthye edhe në drejtim të [[Durrës]]it, një tjetër pjesë e marrë nga [[Shqipëria venedikase]], dhe e ndau qytetin nga burimet e tyre lokale dhe tregtare. Ky veprim e detyrojdetyroi Venedikun të përcjellënisë për në Durrës dy anije, të cilat fillimisht ishin të destinuara për në [[Kretë]], në mënyrë që të shikojnë ngjarjet atje <ref name="Hodgkinson1999p85"/>.
 
Deri atëherë Venediku e trajtonte Skënderbeun si një kryengritës osman, kështu që më 4 mars 1448 njëkujtdo pensionqë dopërjetshëmarrinte prej 100vriste dukat ari në muajSkënderbeun i ështëofrohej ofruarnjë përpension i çdonjëpërjetshëm prej do100 dukatësh vristeari Skënderbeun muaj<ref name=Myrdal1976p48>{{harvnb|Myrdal|1976|p=48}}</ref><ref name="Noli1947p40">{{harvnb|Noli|1947|p=40}}</ref>. Në maj, forcat osmane rrethuan Svetigradin, duke mbështetur fushatën e Skënderbeut <ref name="Frasheri156">{{harvnb|Frashëri|2002|p=156}}</ref>. Më 27 qershor 1448 Venediku dërgoi [[Andrea Venier|Andrea Venierin]], pastaj mbikëqyrës në [[Kalaja e Shkodrës|Kalanë e Rozafës]], [[Shkodër]] <ref name="O'Connell2009p124">{{harvnb|O'Connell|2009|p=124}}</ref>, në përpjekje për të bindur osmanët për të pushtuar Shqipërinë <ref name="Fine1994p557"/>. Më pas, Venediku gjithashtu dërgoi Venier për t'u takuar me Skënderbeut, në mënyrë për ta bindur atë të ndërpresë armiqësinë <ref name="Hodgkinson1999p86">{{harvnb|Hodgkinson|1999|p=86}}</ref>, dhe gjithashtu u përpoqën të nxjerrin fisin Dukagjini jashtë aleancës me Skënderbeun. Pavarësisht nga masat e marra nga venedikasit, Skënderbeu marshoi në drejtim të [[Shkodrë]]s i pamposhtur. Ai gjithashtu guxoi të dërgojë një fuqi për të mposhtur venedikasit <ref name="Hodgkinson1999p87">{{harvnb|Hodgkinson|1999|p=87}}</ref>. Rrethimi i Danjës vazhdoj, megjithatë, me një forcë prej 4000 trupa të cilët Skënderbeu kishte lënë prapa <ref name="Francione2003p67">{{harvnb|Francione|2003|p=67}}</ref>.
 
== Beteja e Lumit Drin dhe ekspedita Osmane ==
53

edits