Ndryshimi mes inspektimeve të "Gjuha spanjolle"

1.649 bytes added ,  6 vjet më parë
v
ska përmbledhje të redaktimeve
v (Bot: Migrating 198 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q1321 (translate me))
v
{{Infobox Gjuha|
|shtet = Spanjë, Meksikë, Argjentinë, etj.
|vendi = [[Evropa Jugore]], [[Afrika perëndimore]] dhe [[Afrika qendrore|qendrore]], [[Amerika Veriore]] dhe [[Amerika Jugore|Jugore]]
|vendi        =
|folës = 523 milionë folës amtarë dhe 88 milionë folës të dytë (afërsisht)<ref>Annegret Bollée, Ingrid Neumann-Holzschuh: ''Spanische Sprachgeschichte (Historia gjuhësore spanjishte)''. Klett, Shtutgart, f. 158: Hispanofonia në vitin 2000 kishte afërsisht 435 milionë folës. Disa llogaritje numërojnë vetëm 332 milionë folës (Anuario Cervantes 1999).</ref>
|folës        = 447.000.000 banorë
|familja =
|renditja     =
* [[Gjuhët indo-evropiane]]
|familja      = [[indoevropiane]]
** Gjuhët romane
|emëri        =
|emëri = Español
|zyrtare      =
|zyrtare =
|institucioni =
'''[[Evropa|Evropë]]:'''
|iso1         = 
* {{flamuri | Spanja}} [[Spanja]]
|iso2         =
 
|sil          =
'''[[Afrika|Afrikë]]:'''
* {{flamuri | Guinea Ekuatoriale}} [[Guinea Ekuatoriale]]
 
'''[[Amerika Veriore|Amerikë Veriore]] dhe [[Amerika Qendrore|Qendrore]]:'''
* {{flamuri | Guatemala}} [[Guatemala]]
* {{flamuri | Hondurasi}} [[Hondurasi]]
* {{flamuri | Kosta Rika}} [[Kosta Rika]]
* {{flamuri | Kuba}} [[Kuba]]
* {{flamuri | Meksika}} [[Meksika]]
* {{flamuri | Nikaraguaja}} [[Nikaraguaja]]
* {{flamuri | Panamaja}} [[Panamaja]]
* {{flamuri | Portorikoja}} [[Portorikoja]] (e SHBAve)
* {{flamuri | Republika Dominikane}} [[Republika Dominikane]]
* {{flamuri | Salvadori}} [[Salvadori]]
 
'''[[Amerika Jugore|Amerikë Jugore]]:'''
* {{flamuri | Argjentina}} [[Argjentina]]
* {{flamuri | Bolivia}} [[Bolivia]]
* {{flamuri | Ekuadori}} [[Ekuadori]]
* {{flamuri | Kilia}} [[Kilia]]
* {{flamuri | Kolumbia}} [[Kolumbia]]
* {{flamuri | Paraguaji}} [[Paraguaji]]
* {{flamuri | Peruja}} [[Peruja]]
* {{flamuri | Uruguaji}} [[Uruguaji]]
* {{flamuri | Venezuela}} [[Venezuela]]
<hr />
* [[Organizata e Kombeve të Bashkuara]]
* [[Bashkimi Afrikan]]
* [[Bashkimi Evropian]]
* [[Sistemi i Integrimit i Amerikës Qendrore]]
* [[Bashkimi i Kombeve Amerikanojugor]]
* [[Komuniteti i Shteteve Latinoamerikane dhe Karaibe]]
* [[Organizata e Shteteve Amerikane]]
* [[Bashkimi Latin]]
|iso1 = es
|iso2 = spa
}}
'''Gjuha spanjolle''' (ose spanjishtja) flitet në [[Spanja|Spanjë]], në Amerikën Qendrore, si dhe në të gjithë [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]] (Latine), me përjashtim të [[Brazili]]t ku flitet [[Gjuha portugeze|portugalishtja]]. I takon familjes së [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]], gjegjësisht asaj [[gjuha latine|gjuhës latine]]. Karakteristikë e saj është se shkruhet ashtu siç flitet.
Në vitin [[711]], arabët e berberët hyrën në gadishullin iberik. Ndejtën rreth tetë shekuj. Në territoret e veriut u organizua ripushtimi nga mbretëritë kristiane. Këto mbretëri kishin gjuhët e veta: gallego-portugalisht, leonës (zona e Leon), castellano (zona e Castilla, kështu quhet spanjishtja sot), navarro-aragones (në veri-lindje të gadishullit) dhe catalan (në Barcelonën e sotme). Në jug flitej arabishtja. Kristianët që jetonin në zonat arabe flisnin mozarabe, por kjo gjuhë u zhduk gjatë ripushtimit. Arabishtja ka lëne gjurmë të rëndësishme në gjuhën spanjolle (siç është prania e "h"), por nuk u imponua. Megjithatë qe e rëndësishme në Mesjetë, sepse Spanja u shndërrua në qendrën kulturore të Evropës, aty shkonin të gjithë të mençurit e vendeve veriore.
 
=== [[1492]] ===
[2 janar]] te këtij viti mbaroi ripushtimi dhe kristianet ripushtuan të gjithë gadishullin duke ekspulsuar arabet e fundit të Granades. Në [[31 mars]], mbretëresha Isabel Katolikja ekspulsoi çifutet. Ata që ikën vazhdonin te flisnin spanjisht, duke i hapur rruge një gjuhe tjetër : judeo-español. Në të njëjtin vit, Kristofer Kolombi zbulon Amerikën ku përhapet shpejt spanjishtja. Ne 1492 publikohet për here të parë një libër për gramatikën spanjolle nga Antonio de Nebrija.
 
== Dialektet e gjuhës spanjolle ==
 
== Përhapja e gjuhës spanjolle ==
Spanjishte gjuha që folur në territorin e Mbretërisë Spanjolle dhe vendet e [[Amerika Latine|Amerikës Latine]], si dhe ne ish-koloninë spanjolle të Guines në kontinentin afrikan. Flitet po ashtu në mjaft rajone të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në Filipine e një variant i saj flitet në disa zona të Gadishullit Ballkanik e në Izraelin e sotëm. Ky variant gjuhësor njihet me emrin "Judeo-Espanyol" apo "Xhudezmo". Historikisht, Kalifornia, Teksasi, Arizona, një pjese e Kolorados, Meksika e Re kanë qene pjesë të Perandorisë Spanjolle, e pas rënies së saj, qenë pjesë legjitime e shtetit të Meksikës. Natyrisht, që në këto territore flitej spanjisht. Pas aneksimit të këtyre rajoneve nga superfuqia që po përvijohej ngadalë e me forcë ne rrafshin botëror, ne këto zona mbeten një numër i konsiderueshëm banorësh, gjuha amtare e të cilëve qe spanjishtja. Numri i tyre është rritur dukshëm pas Luftës se Dytë Botërore si pasojë e emigrimit ekonomik e politik të mjaftë qytetarëve e fshatarëve meksikanë, amerikano-qendrorë e nga Pellgu i Karaibeve. Sot mendohet të jetojnë në [[ShBA]] mbi 30 milionë njerëz me origjine hispanike.
 
== Lidhje të jashtmeReferencat ==
<references />
 
{{InterWiki|code=es|gjuha=spanjolle}}
 
[[Kategoria:Gjuhë|Spanjisht]]
[[Kategoria:Gjuhët romane|Spanjisht]]
 
{{Link FA|ro}}