Dallime mes rishikimeve të "Lisbona"

2.853 bytes removed ,  5 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
No edit summary
No edit summary
<!--Administrimi territorial-->
|Shteti = Portugalia
|Koordinatat = {{coord|38|42|N|9|8|W|scale:5000000}}
|Rajoni = [[Rajoni Lisbona|Lisbona]]
|Nënrajoni = Grande Lisboa
 
<!--Sipërfaqja dhe Demografia -->
|Sipërfaqja = 84.8 km²
|Sipërfaqja Tokë =
|Sipërfaqja Ujë =
|Popullsia = <small>(2011)</small> 552.700
|Dendësia = 6.458
|Zona urbane =
|Zona metropolitane =
 
<!-- Të dhëna-->
|Vendasit = Lisbonas/e
|Themelimi = 719
|Zona Kohore = [[WET]] (UTC0UTC)
|Ora Verore = WEST (UTC+1)
|Kodi Postal = 1149-014 Lisboa
|Prefiksi = (+351) 21 XXX-XXXX
|Targa e automjeteve = PT-
|Aeroporti =
|Faqja zyrtare = [http://www.cm-lisboa.pt/ cm-lisboa.pt]
| gjer_g=38 | gjer_m=42 | gjer_s=50
| gjat_g=-9 | gjat_m=-8 | gjat_s=-22
}}
'''Lisbona''' ([[Gjuha portugeze|Portugalisht]]: '''''Lisboa'''''; <!--{{IPA-pt|-->liʒˈboɐ<!--}}-->) është [[kryeqyteti]] dhe qyteti më i madh i [[Portugalia|Portugalisë]], me popullsi prej 552.700 brenda kufijve të saj administrativë <ref>[http://web.archive.org/web/20070620202240/http://62.48.187.117/atlas/Cap2/Cap2d_2.html Uma população que se urbaniza, Uma avaliação recente – Cidades, 2004] Nuno Pires Soares, Instituto Geográfico Português (Geographic Institute of Portugal)</ref>, me një sipërfaqe prej {{convert|84.8|km2|sqmi|0|abbr=on}}km <sup>2</sup>. Zona urbane e Lisbonës shtrihet përtej kufijve të qytetit administrativ me një popullsi prej 2.4 milion <ref name=World_Urban_Areas>[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas], March 2010</ref><ref>{{cite web |url=http://www.urbanaudit.org/DownloadPDF.ashx?CityCode=PT001C |title=Lisboa |author=Urban Audit – Larger Urban Zone|accessdate=}}</ref> në sipërfaqe prej {{convert|958|km2|sqmi|0|abbr=on}}km<sup>2</sup> <ref name=World_Urban_Areas />, ajo është [[Zonat urbane më të mëdha në zonës së Bashkimit Evropian|e 12-ta zonë më e populluar urbane]] në [[Bashkimi Europian]]milionë. Rreth 2.831.000 <ref>[[United Nations]] Department of Economic and Social Affairs, [http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 World Urbanization Prospects (2009 revision)], (United Nations, 2010), Table A.12. Data for 2007.</ref><ref name="ITDS, Rui Campos, Pedro Senos">{{cite web|author=ITDS, Rui Campos, Pedro Senos |url=http://www.ine.pt/ |title=Statistics Portugal |publisher=Ine.pt |date=2009-06-30 |accessdate=2009-07-08}}</ref> njerëzit jetojnë në [[Lisbonzonën Metropolitanmetropolitane Area]]të Lisbonës (që përfaqëson rreth 27% e popullsisë së vendit) dhe 3.340.000 njerëz jetojnë në grumbullim më të gjerë të Rajoninrajonit Metropolitanemetropolitane të Lisbonës (përfshin qytetet që variojnë nga [[Leiria]] deri në [[Setúbal]]) <ref name="tgv">Fernando Nunes da Silva (2005), [http://web.archive.org/web/20080226214258/http://www.rave.pt/pdf/Mobilidade+e+Desenvolvimento+Regional.pdf Alta Velocidade em Portugal, Desenvolvimento Regional], Censur ist</ref> . LisbonësLisbona është qyteti i madh i [[perëndimi]]t i vendosur në [[Evropë]], si dhe kryeqyteti perëndimor. Ajo shtrihet në perëndim të [[Gadishulli Pirinej|gadishullit Iberik]] në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin atlantik]].
 
==Vendndodhja==
[[Skeda:Lisbon SPOT 1015.jpg|thumb|left|Pamja e Lisbonës nga sateliti]]
Lisbona është e vendosurndodhet në 38°42°75'' [[Veriu|veri]], dhe5'8′21.79″[[Perëndimi|perëndim]], duke e bërë atë kryeqytet perëndimor në kontinentin e [[EvropëEvropa|Evropës]]s. Ajo bdodhetNdodhet[[perëndim]] të vendit, në bregun e [[Oqeani Atlantik|Oqeanit Atlantik]] në një pikë ku lumi [[Lumi Tagus|Tagus]] derdhet në Oqeanin Atlantik.
 
Qyteti zë një sipërfaqe prej {{convert|84.8|km2|sqmi|0|abbr=on}}km<sup>2</sup>. Kufijtë të qytetit, ndryshe nga ato të qyteteve më të mëdha, janë definuar ngushtë rreth perimetrit të qytetit historik. Kjo i dha mundësinë që të rriten disa qytete të definuar administrativisht rreth Lisbonës, të tilla si [[Amadora]], [[Queluz]]{{dn}}, [[Agualva-Cacém]], [[Odivelas]], [[Loures]], [[Sacavém]], [[Almada]], [[Barreiro]], [[Seixal]] dhe [[Oeiras Municipality, Portugal|Oeiras]], të cilat janë në fakt pjesë e perimetrin metropolitane të Lisbonës.
[[Figura:ArcoDoTriunfoLisboa1.JPG|thumb|250px|Harku i Triumfit i Lisbonës]]
Pjesën [[perëndim]]ore të qytetit është kryesisht i zënë nga [[Monsanto Forest Park]], një prej parqeve më të mëdha urbane në [[Evropë]] me një zone prej {{convert|10|km2|sqmi|0|abbr=on}}km<sup>2</sup>.
 
==Klima==
Lisbona ka një klimë [[Klima subtropikale|subtropikale]] [[Klima mesdhetare|mesdhetare]]-(sipas klasifikimit të ''Köppen climate classification'':'''CSA''') <ref>{{citeme webdimër të butë dhe verë të rehatshme.
| url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/
| title=World Map of Köppen−Geiger Climate Classification}}</ref> me dimër të butë dhe verë të rehatshme.
 
==Demografia==
PopullsiaPopullësia e qytetit është 564.477 dhe zona metropolitane ([[Lisbon Metropolitan Area]]) është 2.800.000 sipas "''Instituto Nacional de Estatística''" <ref name="ITDS, Rui Campos, Pedro Senos"/> (National Institute of Statistics). Zona Metropolitan e Lisbonës përkon me dy njësitë,''[[Grande Lisboa]]''(Lisbona Madhe), në buzën [[veriu|veriore]] të lumit [[Tagus]], dhe ''[[Gadishull i Setúbal]]''(Gadishullin Setúbal), në [[jugu|jug]], të cilat janë dy nënrajone, ''[[Região Lisboa]]''(Rajoni i Lisbonës). Dendësia e popullsisë së qytetit në vetvete është {{convert|6658|PD/sqkm|precision=0}} banorë.
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
 
==Ekonomia==
Rajoni i Lisbonës është rajoni më i pasur në Portugali dhe PBB për frymë i tij është shumë më i lartë se mesatarja e Bashkimit Evropian. Ai prodhon 45% të PBB-së portugez. Ekonomia e Lisbonës është i bazuar kryesisht në sektorin e shërbimeve. Shumica e selive të kompanive shumekobëshe që veprojnë në Portugali, ndodhen në nënrajoninnën rajonin Grande Lisboa, veçanërisht në komunën Oeiras. Zona Metropolitane e Lisbonës është e industrializuara rëndë, sidomos bregu jugor i lumit Tagus (Rio Tejo).
 
Në Lisbonë ndodhet porti më i madh i vendit, duke zhvilluar një nga tregjet më të mëdha dhe më të sofistikuara rajonale në Gadishullin Iberik. Lisbona dhe rrethinat e saj shumë të populluara janë gjithashtu në zhvillim si një qendër e rëndësishme financiare dhe një qendër dinamike teknologjike. Prodhuesit të automobilave kanë ngritur fabrika në periferi, për shembull, AutoEuropa.
 
Lisbona ka sektorin më të madh dhe më të zhvilluar të mediave të Portugalisë, dhe është vendndodhja e disa kompanive të medias, që përfshin rrjetet televizive dhe radio stacionet kryesore si dhe gazetat kryesore.
 
Shkëmbimi i aksioneve Euronext Lisbon, pjesë e sistemit pan-evropian Euronext së bashku me bursat e Amsterdamit, Brukselit dhe Parisit, është i lidhur me New York Stock Exchange që nga viti 2007, duke formuar grupin shumëkombësh NYSE Euronext të bursat.
 
Industria e Lisbonës ka sektorë të mëdhenj të përpunimit të naftës, me rafineritë që ndodhen përtej lumit Tagus, fabrika tekstili, ndërtim anijesh dhe peshkim.
Anonymous user