Ndryshimi mes inspektimeve të "Gjuha italiane"

2.010 bytes added ,  3 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
(Gomari)
Etiketat: Redaktim nga celulari Redaktim në versionin web nga celulari
'''Gjuha Italiane''' (Italisht: ''lingua italiana'') është një gjuhë Italike e zhvilluar nga varianti fjorentin.
{{Gjuha
|shtet =
|vendi =
|folës =
|renditja =
|familja =
|emëri =
|zyrtare =
|institucioni =
|iso1 = it
|iso2 = ita
|sil = ITA
}}
'''Gjuha italiane''' (italishtja) është një gjuhë e familjes romake... Ajo flitet në [[Itali]], [[Zvicër]], [[Brazil]], etj.
 
Është gjuha e 21-të më e folur në botë. Flitet nga 63,5 miljonë veta si gjuhë amëtare, kryesisht në [[Italia|Itali]], [[San Marino]], [[Vatikani|Vatikan]], [[Zvicra|Zvicër]] (ku është edhe gjuhë zyrtare), [[Kroacia|Kroaci]], [[Sllovenia|Slloveni]], [[Franca|Francë]] (me minoranca që gjenden afër Italisë), në shtetet ku gjenden emigrantë italianë ([[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]], [[Argjentina|Argjentine]], [[Brazili|Brazil]]). Është një nga gjuhët më të studjuara në botë për shkak të rëndësisë nderkombëtare, pasurinë kulurale dhe turismit. Është gjuha e huaj më e folur në [[Shqipëria|Shqipëri]].
== Alfabeti (prononcimi) ==
:A (a)
:B (bi)
:C (çi)
:D (di)
:E (e)
:F (effe)
:G (xhi)
:H (akka)
:I (i)
:L (elle)
:M (emme)
:N (enne)
:O (o)
:P (pi)
:Q (ku)
:R (erre)
:S (esse)
:T (ti)
:U (u)
:V (vi)
:Z (xeta)
 
== Lidhje të jashtmeHistoria ==
* [http://www.dizionario.rai.it ''Dizionario d'ortografia e di pronunzia'' (''DOP''): fjalori i ortografisë dhe shqiptimit të gjuhës italiane (RAI)]
 
=== Lindja dhe zhvillimi i gjuhës ===
Si të gjitha gjuhët e tjera Italike, edhe italshtja është zhvilluar nga gjuha latine <nowiki>''vullgare''</nowiki> (e folur në gadishullin Italian jashte ambjentit fetar dhe shkollor).
 
Gjuha italjane vjen nga dialekti i [[Toskana|toskanës]], varianti i të cilës konsiderohej më e <nowiki>''pastër''</nowiki> dhe zonë nga e cila kanë ardhur shumë shkrimtarë italjanë, si Petrarca dhe i ati i gjuhes italjane, [[Dante Alighieri]].
 
Gjëndja politike e Italisë, si një shtet shumë i copëtuar nga ana gjeografike vonoi standartizimin e gjuhës italjane, i cili ndodh në shekullin e 20-të. Në gjysmën e 1800-ës, më pak se 10% e italisë fliste gjuhën Italiane. Në shtetin Italian kemi nje ''continuum'' gjuhësor dhe numëri i dialekteve diskutohet edhe në ditët e sotme.
 
Bashkimi gjuhësor ndodhi vetëm pas industrializimit, luftës së parë botërore, zhvillimin e valëve radiofonike, emigracioni nga jugu në veri dhe sidomos mbas përhapjes së televizorit.
 
== Shperndarja e gjuhës ==
 
=== Në Itali ===
Sot italishtja përdoret nga shumica e popullsisë italiane nga të gjitha shtresat dhe përdoret i njëjti variant në kontekste zyrtare dhe në gjuhën e përditshme. Sipas ISTAT, në 2006 72,8% e Italisë flet "vetëm Italisht", 19% <nowiki>''italisht dhe dialekt'' dhe 5,4% ''vetëm dialekt''</nowiki>. Është akoma i theksuar përdorimi i dialekteve të ndryshme sidomos në moshën e tretë. Më shumë se 92% e popullsisë flet italisht.
 
=== Jashtë Italisë ===
[[Skeda:Map Italophone World.png|parapamje|Vendet italofone]]
Gjuha Italiane flitet nga 13% e popullsisë së [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] (në vënd të tretë mbas [[Gjuha angleze|Anglishtes]] dhe [[Gjuha gjermane|Gjermanishtes]]. 3% e flet si gjuhë të dytë.
 
=== Në Shqipëri ===
Gjuha Italiane njihet nga 73% e popullsisë (1 600 000 njerëz), vendi i parë për popullësi.
[[Kategoria:Gjuhë|Italisht]]
[[Kategoria:Gjuhë në Itali]]
11

edits