Ndryshimi mes inspektimeve të "Kongresi i Manastirit"

ska përmbledhje të redaktimeve
:''fundë e majë nji âsht' Shqipnia,''
:''e nji gjuhë t'gjith na bashkon.''
ishte Manastirnje uher hapgjok dhexhila shtypshkronja,ene ishte ke burimi i ra telefoni amo ishte bo tejm kur e cilapa financohejtelefonin ngadote njëta grupkape ta boe mejll po ju dhejmsen paret ce e tregtarëshkishte atdhetarëmar myslimanë15 shqiptarëevro. [[Shtypshkronja e Manastirit]] shpejt u bë e njohur në të gjithë Shqipërinë si shpërndarëse e librave dhe gazetave në gjuhën shqipe. Në këtë punishte ishin të punësuar 17 vetë, të cilët punonin me një makinë të re elektrike, që vihej në lëvizje me dorë, për të shtypur gazetën e përjavshme [[Gazeta Bashkimi i Kombit|Bashkimi i Kombit]] si dhe abetaret shqipe dhe tekstet shkollore.
 
Në Manastir u hap dhe shtypshkronja, e cila financohej nga një grup tregtarësh atdhetarë myslimanë shqiptarë. [[Shtypshkronja e Manastirit]] shpejt u bë e njohur në të gjithë Shqipërinë si shpërndarëse e librave dhe gazetave në gjuhën shqipe. Në këtë punishte ishin të punësuar 17 vetë, të cilët punonin me një makinë të re elektrike, që vihej në lëvizje me dorë, për të shtypur gazetën e përjavshme [[Gazeta Bashkimi i Kombit|Bashkimi i Kombit]] si dhe abetaret shqipe dhe tekstet shkollore.
 
Ndërkohë çështja e gjuhës shqipe shpesh bëhej shkas shpërthimin e dhunës së fanatikëve që sulmonin pa mëshirë përparimin e gjuhës shqipe. [[Babë Dudë Karbunara]] ([[1842]]-[[1917]]) i lindur në [[Berati|Berat]], bashkëpunonte ngushtë me [[Kostandin Kristoforidhi]]n. Babë Karbunara shumë herë filloi gjatë kremtimit të meshës të lexonte ungjillin në gjuhën shqipe dhe kështu i filluan kërcënimet e para nga eprorët klerikë ortodoksë dhe më [[1895]], fanatikët i dogjën të tërë shtëpinë. Prifti ortodoks kapedan [[Stathi Melani]] vraponte me librat shqip në gji dhe me pushkën në krah fshat më fshat në Shqipërinë e jugut për përhapjen e shkollës shqipe dhe kishën shqiptare. Veprimtaria e Atë Stath Melanit ra në sy të autoriteteve turke. Tri herë turku ia dogji shtëpinë dhe librat shqip, por Atë Melani nuk pyeti. Më [[24 Dhjetor]] [[1917]] Atë Stathit i kishin zënë pritë banda e kusarëve të [[Josif Suropullos]], të cilët e vranë duke i prerë kokën Atë Stath Melanit.
Kësaj familje, gjegjësisht, rolit të saj në Kongresin e Alfabetit, i është kushtuar vëmendje e veçantë. Prandaj, në këtë rast, do theksoj vetëm disa momente më kryesore. Kjo familje përbëhej prej 5 anëtarëve, 3 meshkujve dhe 2 femrave, secili më patriot se tjetri. Për këtë ka kontribuar, siç thamë, familja e Frashëllinjëve, posaçërisht bilbili i gjuhës shqipe – Naim Frashëri. Ky, veç tjerash, i ka mundësuar Sevasti Qiriazit, të kryejë me sukses dhe në kohë fakultetin e mësuesisë në Stamboll dhe gjatë ceremonisë së diplomimit, i dha porosi të tilla kombëtare, të cilat ajo i respektoi dhe i realizoi në maksimum. Sevastia dhe motra e saj Parashqeva njihnin nga 8 gjuhë dhe si të tilla ishin femrat më të emancipuara në Ballkan, kurse e dyta ishte e vetmja femër në botë, në Konferencën e Paqes në Paris, më 1919-1920. Librat e Naim Frashërit ishin pasuria më e madhe e familjes Qiriaze. Nga shkrimet e tij ishte frymëzuar sidomos Gjerasim Qiriazi, gjë që shihet edhe në vjershat e tij, siç ishte edhe strofa në vijim:
 
un jam gjoku linden e palloj,kuqleten mshpull e rrzoj,tulkes dhomt ntok ja qoj,prej shpie i perzoj edhe nfunt nbole i qoj...............masendej dua tboj vetvrasje
:Do punoj për mëmëdhenë,
:gjithë jetën sa të roj,
:do t’i zgjoj edhe ata që flenë,
:kështu jetën ta mbaroj.
 
Patriotizmi i Naim Frashërit kishte frymëzuar edhe nënën e Qiriazëve, e cila, edhe pse e pashkolluar, kontribuoi tepër në shkollimin e fëmijëve të saj dhe e cila nuk lejonte që në shtëpinë e saj të flitet gjuhë tjetër përveç shqipes, kështu që aty hynin e dilnin vetëm patriotë të shquar, posaçërisht para, gjatë dhe pas Kongresit të Manastirit. Në shtëpinë e saj mbaheshin mbledhjet e fshehta që kishin të bëjnë, jo vetëm me Alfabetin, por edhe me çështjen e çlirimit të vendit nga sundimi pesë shekullor osman. Për Qiriazët, e zgjata njëçikë më tepër për të konstatuar se pa këtë familje Manastiri nuk do të bëhej dot qendra e Lëvizjes Kombëtare, pra, as edhe vendlindje e Alfabetit shqiptar. Në oborrin e kësaj familje, u ngrit edhe Shtypshkronja Universale Shqiptare. Për ngritjen e saj u vendos në Kongresin e Manastirit. Nga kjo shtypshkronjë dolën 300 tituj të shkrimeve, librave, abetareve dhe publikimeve të ndryshme shkencore e tj., në 13 gjuhë të botës të cilat disperzoheshin në të katër anët e rruzullit tokësor, gjë që çështjen shqiptare e afirmoi tepër në tërë anët e Globit dhe hapi rrugën drejt Pavarësisë së Shqipërisë. Pikërisht këtu qëndron roli i familjes Qiriaze dhe i Kongresit të Alfabetit, në të cilin, siç thashë, ra vendimi për ngritjen e Institucionit në fjalë.
Anonymous user