Dallime mes rishikimeve të "Republika Çeke"

përmirësime teknike, zëvendësova: Janar → janar duke përdorur AWB
(përmirësime teknike, zëvendësova: Janar → janar duke përdorur AWB)
=== Historia e hershme ===
Viset e Çekisë, në bazë të të dhënave arkeologjike çeke, kanë qenë të banuara që nga parahistoria. Që në nga [[Shekulli III]], fise [[kelte]] kanë migruar në këtë pjesë. Ndër fiset e para kanë qenë Boi (fis keltë) dhe më vonë fisi gjermanë i markomanëve dhe fisi Quadi. Mbreti i tyre Marobodouus është sunduesi i parë i dokumentuar i Bohemisë. Gjatë kohës së dyndjeve të mëdha fiset gjermane, nga pjesa qendrore e Evropës u larguan drejt perëndimit dhe jugut, po ashtu edhe nga viset e Çekisë. [[Figura:Celtic expansion in Europe.png|thumb|left|250px|Zgjerimi i keltëve në Europë në 270 Para Krishtit.]]
Popuj sllavë nga rajoni i Detit të Zi-Karpate u vendosën në zonë (një lëvizje që u stimulua edhe nga masakrimi i njerëzve nga Siberia dhe Europa Lindore: Hunët, avarët, bullgarët dhe hungarezët). Në shekullin e gjashtë ata u vendosën në perëndim në Bohemi, Moravi dhe disa prej tyre në Austrinë dhe Gjermaninë e sotme. Gjatë shekullit të 7-të, tregtari frank Samo, që mbështeti sllavët në luftën kundër avarëve, u bë sunduesi i shtetit të parë sllav të njohur në Europën Qendrore, Perandoria e Samos. Principata moraviane, Moravia e Madhe lindi në shekullin e 8-të dhe arriti kulmin e vet në shekullin e 9-të, kur ndali ndikimin e frankëve dhe fitoi mbrojtjen e Papës.
 
=== Bohemia ===
Investimet e huaja , qe jane rritur ndjeshem kane ndertuar fabrika dhe uzina industriale, si per shembull : Siemens,Volsvagen etj.Prodhimet kryesore bujqesore jane gruri,elbi,patatja,panxhari isheqerit dhe thekra.Blegtoria eshte me e zhvilluar ne pjesen malore te vendit.Vlera te medha ekonomike kane edhe pyjet megjithese nje pjese e tyre eshte demtuar nga shiu acid.Çekia dallohet per burimet e saj minerare te cilat jane baza e ekonomise Çeke. Deget kryesore te industrise jane : metalurgjike, mekanike, kimike.Gjithashtu mjaft te perhapura jane perpunimi i porcelanit,kristalit dhe instrumenteve muzikore.
 
Republika Çeke është një multi-partiak demokraci pluraliste parlamentare përfaqësuese, me Kryeministrin, si kreu i qeverisë. Parlamenti (Parlament České republiky) është dydhomësh, me Dhomën e deputetëve (çeke: Poslanecká sněmovna) (200 anëtarë) dhe Senati (Çeke: Senát). (81 anëtarë) Presidenti është kreu formal i shtetit me kompetenca të kufizuara dhe të veçanta, më e rëndësishmja për të kthyer faturat në parlament, të emërojë anëtarë të bordit të Bankës Kombëtare Çeke, të emërojë gjyqtarët e gjykatës kushtetuese për miratim të Senatit dhe të shpërndajë Dhomën e Deputetëve në bazë të caktuar rrethana të veçanta dhe të pazakonta. president dhe zëvendës Kryetari i Gjykatës së Lartë emërohen nga Presidenti i Republikës. Ai gjithashtu emëron kryeministrin, si dhe anëtarët e tjerë të kabinetit në një propozim nga ana e kryeministrit. Nga viti 1993 deri në vitin 2012, Presidenti i Republikës së Çekisë është zgjedhur nga një sesion të përbashkët të parlamentit për një mandat pesëvjeçar, me jo më shumë se dy mandate të njëpasnjëshme. Që nga viti 2013 zgjedhjet presidenciale është i drejtpërdrejtë. [60] Miloš Zeman ishte i pari President i zgjedhur direkt Çeke. Qeveria e ushtrimit të pushtetit ekzekutiv të Republikës Çeke buron nga Kushtetuta. Anëtarët e qeverisë janë Kryeministrin, Zëvendës ministra dhe ministra të tjerë. Qeveria është përgjegjëse për Dhomën e Deputetëve. [61] Kryeministri është kreu i qeverisë dhe ushtron fuqi të konsiderueshme, siç është e drejta për të vendosur rendin e ditës për politikën më të jashtme dhe të brendshme dhe të zgjedhur ministrat e qeverisë. aktual Kryeministri i Republikës Çeke është Bohuslav Sobotka, duke shërbyer që nga 17 Janarjanar 2014 si kryeministër 11 ministri. Anëtarët e Dhomës së Deputetëve zgjidhen për një mandat katërvjeçar nga përfaqësimi proporcional, me një prag zgjedhor prej 5%. Ka 14 rrethe të votimit, të njëjta me rajonet administrative të vendit. Dhoma e deputetëve, pasues i Këshillit Kombëtar Çeke, ka kompetencat dhe përgjegjësitë e parlamentit tashmë i vdekur federal të ish-Çekosllovakisë. Sistemi politik i Republikës Çeke Anëtarët e Senatit zgjidhen në zonat e vetme-vendesh me votim balotazh dy rrumbullakët për një mandat gjashtë-vjeçar, me një të tretën e zgjedhur çdo vit, edhe në vjeshtë. Zgjedhjet e para ishte në vitin 1996, për kushte të ndryshme. Kjo marrëveshje është modeluar sipas Senatit të SHBA-se por secili elektorale është përafërsisht të njëjtën madhësi dhe sistemi i votimit të përdorura është një balotazh dy-rrumbullakët. Senati është e papëlqyeshme në mesin e publikut dhe vuan nga pjesëmarrja e ulët e zgjedhjeve.
 
Republika Çeke ka një ekonomi të zhvilluar,  të ardhura të larta  me një normë për frymë PBB-së që është 87% e mesatares së Bashkimit Evropian.  Më të qëndrueshme dhe të begatë e shteteve post-komuniste, Çeke Republika përjetoi një rritje prej mbi 6% në vit në tri vitet e para shpërthimit të krizës së fundit ekonomike globale. Rritja ka qenë e udhëhequr nga eksportet për në Bashkimin Evropian, sidomos në Gjermani, dhe investimet e huaja, ndërkohë që kërkesa e brendshme është ringjallur.
<!--Lidhje tjera-->
{{VendeEvropa}}{{BE}}
{{Gjeo-cung}}
 
[[Kategoria:Çeki| ]]
[[Kategoria:Shtete në Evropë]]
 
 
{{Gjeo-cung}}
37.617

edits