Dallime mes rishikimeve të "Mesjeta"

3.137 bytes removed ,  4 vjet më parë
(pallatin tim)
 
[[Kategoria:Mesjeta| ]]
 
1. Periodizimi I mesjetes dhe etimologjia.
 
 
Mesjeta është një periudhe e historisë evropiane që nga shekulli 5-të në shekullin e 15. Mesjeta pason rënien e Perandorisë Perëndimore Romake në 476 dhe i paraprin fillimit të epokës moderne.
Termi "Mesjetë" (kohe e mesme) shfaqet per here te pare në shekullin e 15 dhe pasqyron mendimin se kjo periudhë ishte një devijim nga rruga e të mësuarit klasik, një rrugë që më vonë u bashkua me Rilindjen.
Mesjetës është një nga tre periudhat të mëdha në skemën më të qëndrueshme për të analizuar historinë evropiane: Antikiteti, Mesjeta dhe Periudha Moderne.
Kjo është "e Mesme", në kuptimin e të qenit në mes dy periudhave të tjera në kohë. Termi i parë shfaqet në latinisht në 1469 si “media tempestas” (koha e mesme).
Në përdorimin e hershme, ka pasur shumë variante, duke përfshirë edhe “aevum” (të mesme) të regjistruara të parë në 1604 dhe “media scecula”
(Mesjetë ), të regjistruara të parë në 1625.
 
 
1.1 Zhvillimi I konceptit
 
 
 
Historianet mesjetare sigurisht qe nuk e mendonin veten si ne mes te histories, perkundrazi ate e shkruanin historine ne perspektiva universale dhe teologjike.
Deri ne kohen e tyre ata e ndanin historine ne “Mosha e Gjashte” apo “Kater Perandorite”.
Ata e konsideronin periudhen romake si nje kulm historik dhe mendonin se pas saj do te vinte apokalipsi.
Leonardo Bruni ndau ishte I pari historian qeberi ndarjen e Historise Universale ne ate te lashte, te mesme dhe te re.
Leonardo Bruni
 
1.2Datat e fillimit dhe te mbarimit
 
Data qe merret me shpesh si ajo e fillimit te mesjetes eshte viti 476. Kjo shenon edhe renien e perandorit te fundit romak te perendimit, Augustit.
Historiani Biondo perdor si date fillimi te mesjetes vitin e pushtimit te Romes nga barbaret (viti 410).
Ne historine e vendeve te Skandinavise si date fillimi e mesjetes merret shekulli i 11 kur sundimtaret e ketyre vendeve konvertohen ne te krishtere. Shume shkrime te kesaj kohe e vertetojne kete hipoteze.
Ne Estoni dhe Letoni si date fillimi e mesjetes merret shekulli I 13.
 
Per te gjithe Evropen ne pergjithsi si date mbarimi e mesjetes merret viti 1453 qe shenon pushtimi e Kostandinopojes nga turqit.
Por edhe ngjarje te tjera te rendesishme qe kane ndodhur afro kesaj periudhe merren nga historian te ndryshem si data mbarimi te mesjetes. Psh:
Viti 1455 (viti kur u shpik shtypshkronja e pare Guttenberg), humbja e muslimaneve ne Granada te Spanjes(1492) , udhetimi I Kolombit drejt Amerikes (1492). Historianët angleze shpesh përdorin Betejen e Bosworthit (1485) për të shënuar fundin e periudhës. Per Spanjen si fundi I kesaj periudhe merret viti 1516, qe shenon vdekjen e mbretit Ferdinanti
1.3 Nendarja e mesjetes
 
 
Historianet anglisht-foles bejne ndarjen e mesjetes ne 3 nenperiudha: Mesjeta e hershme, e mesme dhe e vone. Belgu Henri Pirenne dhe hollandezi Johan Huizinga percaktuan vitet se kur fillonin dhe mbaronin keto nenperiudha ne fillim te shekullit 20.
• Mesjeta e Hershme (476-1000)
• Mesjeta e Mesme (1000-1300)
• Mesjeta e Vone (1300-1453)