Ndryshimi mes inspektimeve të "Dhimitër Frângu"

ska përmbledhje të redaktimeve
(The date in which Scanderbeg died)
'''Dhimitër Frângu''' eshteështë me origjine nga qyteti [[Drishti]] por nuk dihet datelindjadatëlindja e tij. Datelidja Datëlindja me 1443 eshteështë e gabuar ashtu dhe vdekja me 1525, dy data te paqena e te krijuara me fantazi te tepruar. Me 28 nentornëntor 1443 DhimiterDhimitër Frangu ishte ne Kruje me SkenderbeunSkënderbeun kur u ngrit flamuri, dhe eshteështë i pari shkrimtar qe na tregon se si ishte ai flamur :...me sfond te kuq e shqipe te zeze...". Fisnik nga Drishti me origjinorigjinë nga Tivari, (kusherii Peshkopit Pal Engjellin), u shkollua si klerik katolik, i urdhrin françeskan, profesion që e ushtroi gjatë gjithë jetës së tij. Me 1443 Frangu ishte prift i formuar rreth 25 vjeç, dhe luftetarluftëtar si fisnik qe ishte, siç e tregon fakti qe ishte i pranishmpranishëm ne Kruje perkrahpërkrah SkenderbeutSkënderbeut. Dh. Frângu u lidh ngushtë me heroin shqiptar qe ne rini [[Skënderbeun]] dhe e shoqëroi atë gjate gjithegjithë jetesjetës. Permendet Përmendet si shoqeruesshoqërues, në udhëtimin që SkenderbeuSkënderbeu bëri gjatë vitit 1466-1467 në [[Roma|Romë]] e në [[Napoli]].<ref>Paolo Jovio, Commentarii delle cose de Turchi ...</ref>.
 
Me Vdekjen e Skënderbeut me 1468 Dh. Frangu largohet për ne Tivar (origjina dhe qendra e tij kishtare) dhe pastaj ne Venedik, ku shkruan e boton latinisht librin mbi jetën e veprat e Skënderbeut me 1480 ne shtypshkronjën e gjermanit Erhard Rathold, qe botonte vetëm libra latinisht<ref>Giammaria Biemmi, "Historia ...."</ref>. Ky libër u botua 12 vjet pas vdekjes se Skënderbeut dhe 26 para veprës se Marin Barletit. Frangu e Barleti nuk jane njohur as takuar kurrë. Si duket Dh. Frangu ka vdekur para 1500, pa pasur mundësinë te ndjeke botimin italisht te librit te tij. Nuk dihet asgjaasgjë për jetën e tij ne Itali, as nuk ka asnjë te dhëne ne atë drejtim, vetëm hamendje te kota. E vetmja e vërtete është se ai është i pari shqiptar qe shkruajti librin e pare mbi jetën e Skënderbeut, qe çmohet si vepra me besnike, sepse e shkruar nga një person qe i ndejti pranë gjithë jetën, siç e dëshmon kalorësi venedikas Giovanmaria Monardo (Bonardo) ne botimin italisht te vitit 1584 (me i sakti) ku shprehimisht thuhet se libri ishte përkthyer italisht nga vepra latinishlatinisht e shkruar me dore te tij nga At DhimiterDhimitër Frangu, qe ishte shoqërues e i pranishëm dhe i mire informuar për gjithë veprat e luftërat e Skënderbeut. Personalitet i kulturës humaniste shqiptare të shek. XV, ndër të gjithë biografët e Skënderbeut, DhimiterDhimitër Frangu është i vetmi që njohu nga afër Heroin tonë kombëtar, jetoi me të, mori pjesë ndër beteja si luftëtar krah tij dhe e shoqëroi Kryetrimin shqiptar si pjesëtar i suitës së tij në udhëtimin që bëri në Rome me 1566, ne takimin me Papen Pali II. Pra në suitën e Princit bënte pjesë me cilësinë e "ruajtësit të thesarit" ("tresoriere dell'Eroe", (shiko Commentarii te Paolo Jovio), 1531-1539.
 
Per te qene te qarte, vepra " Commentarii delle cose de Turchi e di Scanderbeg principe d'Epiro" ishte botuar nga Peshkopi i Noçeras dhe historian, Paolo Jovio, qe nuk ishte tjetertjetër veçse vepra e Frangut, qe Paolo Jovio e paraqet si veper te veten.
Pse ? Paolo Jovio patjeterpatjetër kishte gjetur pas 50 vjet botimin latinisht (1480) te Dh. Frangut duke e pervetesuar e perkthyer italisht, e kushtuar Pernadorit Karlit te Peste me 1531. Prandaj gjithe botimet me titullin "Commentarii...", qe quhen anonime, janejanë te perkthimitpërkthimit e pervetesimit te Paolo Jovios, por sigurisht se i pergjigjen vepres se Dh. Frangut, me njenjë vrejtje, se Paolo Jovio, aty, n fund te librit, ka shtuar disa prallapërralla fantastike te marruramarruara nga Barleti, qe ne veprenveprën e Frangut nuk gjenden. Nga ana tjeter, te njejten gje ka bere Barleti, qe duke pasur ne dore librin latinisht te Frangur e ka pervetesuara per te ndertuar librin e tij. Pra eshte e kunderta : nuk eshte Frangu qe ka marre nga Barleti, por eshteështë Barleti qe ka kopjuar Frangun, pa i thene as faleminderit. Sepse me Skenderbeun ishte Frangu qe kishte jetuar gjithegjithë kohen 1443-1468, nga çlirimin i Krujes deri ne vdekjen e Kryetrimit. Jo vetem kaq, por gjithe shkrimtaret e tjeretjerë pasardhespasardhës, me teper te huaj, qe kane shkruar per Skenderbeun, jane mbeshtetur kryesisht mbi deshmine me se te vertetevërtete te Ate DhimiterDhimitër Frangut, bashkejetues e bashkshoqerues i Skenderbeut. Kjo kuptohet fare qarte.
 
Prandaj e perserisim, të vetmen vepër që shkroi Dh. Frangu, ai ia kushtoi figurës së Skënderbeut,"Gli illustri e gloriosi gesti e vittoriose imprese fatte contro i Turchi dal Signor Don Georgio Castriotto detto Scanderbeg, principe d' Epiro". Dëshmitar i ngjarjeve të mëdha që përjetoi populli shqiptar në luftrat kundër pushtuesve osmanë në shek. XV, njeri i mbruajtur me kulturën humaniste, Dhimitër Frangu na paraqitet me veprën e tij si një historian i aftë, me origjinalitetin e tij, i saktë në datime e vende ngjarjesh, me një stil të pëlqyeshëm, me mendime e shprehje të qarta dhe terheqëse për lexuesin shqiptar dhe të huaj. Vepra e tij u perkthye shqip me rastn e 600 vjetorit te lindjes se Skenderbeut, nga studiuesi dhe eruditi Lek Pervizi, botuar ne Tirane nga "Arberia",me 2005 dhe 2007, qe pati jehone. Gjithashtu Z. Lek Pervizi perktheu shqip e botoi edhe vepren e Paolo Jovios "Commentarii..." per te cilen folem, per t'i sherbyer historise se Skederbeut. Ky botim u be me titullin "Skenderbeu dhe Sulltanet e Turqise", Botues "Lulu" USA, me 2011. Pra vepra e Dhimiter Frangut iu be e njohur publikut e studuesve shqiptare ne dy versione eksistuese, me te njejten permbajtje.