Ndryshimi mes inspektimeve të "Tërmeti"

772 bytes removed ,  2 vjet më parë
v (U kthyen ndryshimet e 178.175.21.40 (diskutimet) në versionin e fundit nga 1l2l3k.)
Etiketa: Rollback
Tërmetet mund të ndodhin si rezultat i veprimit të forcave të natyrës ose të shkaktohen si pasojë e aktivitetit njerëzor. Termi "tërmet" përdoret për çdo [[ngjarja sizmike|ngjarje sizmike]] që krijon valë sizmike, pavarësisht nëse ato janë me origjinë natyrore apo të shkaktuara si pasojë e aktivitetit njerëzor.
 
== Llojet e tërmeteve ==
Kemi katër lloje kryesore të tërmeteve. Tërmetet vithisure, tërmetet vullkanike, tërmetet tektonike dhe tërmetet artificiale.
 
=== Tërmetet vithisure visuprune===
Tërmetet vithisurevithistryi janë ato tërmete të cilat shkaktohen kur kemi rrëshqitje të masave të tokes. P.sh. kur shembet ndonjë shpellë. Janë tërmetet më të dobëta dhe kane rreze veprimi prej afro 100 km. Vetëm 3 % e gjithë tërmeteve që ndodhin janë tërmete vithisure.tërt
Zakonisht paraprihen nga erupsioni vullkanik,ygi pra janë tërmete që shkaktohen nga veprimi i aktiviteteve vullkanike. Për nga intensiteti dhe fuqia e lëkundjeve vijnë të dytat pas tërmeteve tektonike. Rreth 7 % e gjitha tërmetevetërmgeteve janë tërmete vullkanike.
 
=== Tërmetet vullkanike ===
Zakonisht paraprihen nga erupsioni vullkanik, pra janë tërmete që shkaktohen nga veprimi i aktiviteteve vullkanike. Për nga intensiteti dhe fuqia e lëkundjeve vijnë të dytat pas tërmeteve tektonike. Rreth 7 % e gjitha tërmeteve janë tërmete vullkanike.
 
Si shkaktohen tërmetet vullkanike :
 
Magma për shkak te trysnisë hufkfidrostatike k=== Tërmetet tektonike ===
Magma për shkak te trysnisë hidrostatike ngjitet larte duke dale ne formën e llavës. Për shkak te shpejtësisë se madhe ne dale ndodhin shpërthime te mëdha.
Janë lëkundje të fuqishme dhe përfshijnë sipërfaqe të mëdha të tokës. Zakonisht shfaqen në zonat me rudhosje të re, ku ngritjet dhe fundosjet e sipërfaqes së Tokës janë intensiveintenskfuive. Vatra e këtij tërmetikëkuyftërmeti gjendet në rreth 70 km thellësi të Tokës e në disa raste edhe më thellëkktonkygkgkyike. Janë më të shpeshtat, rreth 90 % të gjitha tërmeteve janë tërmete tektonike. Shfaqen rrethShfaqenjhreth 80.000 tërmete tektonike në vit e prej tyre rreth 10 janë shumë të fuqishme.d
 
=== Tërmetet tektonikeartificiale ===gk
=== Tërmete me origjinë natyrore ===kgdy
Janë lëkundje të fuqishme dhe përfshijnë sipërfaqe të mëdha të tokës. Zakonisht shfaqen në zonat me rudhosje të re, ku ngritjet dhe fundosjet e sipërfaqes së Tokës janë intensive. Vatra e këtij tërmeti gjendet në rreth 70 km thellësi të Tokës e në disa raste edhe më thellë. Janë më të shpeshtat, rreth 90 % të gjitha tërmeteve janë tërmete tektonike. Shfaqen rreth 80.000 tërmete tektonike në vit e prej tyre rreth 10 janë shumë të fuqishme.
Shumica e tërmeteve me shkaqe natyrore janë pasojë e ndërtimit tektonik të [[toka|tokës]]. Këto tërmete quhen edhe [[tërmeti tektonik|tërmete tektonike]]. [[Litosfera]] (lithosphere) e [[toka|tokës]] është si një qilim i përbërë nga shumë [[pllaka tektonike]] të cilat lëvizin ngadalë, por në mënyrë të vazhdueshme nën ndikimin e nxehtësisë së [[manteli]]t dhe [[bërthama|bërthamës]] së [[toka|tokës]]. Anët e pllakave tektonike rrëshqasin ndaj njëra tjetrës duk
 
=== Tërmetet artificiale ===
Zakonisht shkaktohen artificialisht nga njeriu, p.sh. nga eksplodimi i eksplozivëve gjatë hapjes ose shpimit të shpellave, nga bombardimet e ndryshme ushtarake nëpër luftra, ushtrimeve ushtarake me armë të rënda etj. Mund të kenë fuqi të ndryshme, varësisht nga sasia e eksplozivit të përdorur.
Shumica e tërmeteve me shkaqe natyrore janë pasojë e ndërtimit tektonik të [[toka|tokës]]. Këto tërmete quhen edhe [[tërmeti tektonik|tërmete tektonike]]. [[Litosfera]] (lithosphere) e [[toka|tokës]] është si një qilim i përbërë nga shumë [[pllaka tektonike]] të cilat lëvizin ngadalë, por në mënyrë të vazhdueshme nën ndikimin e nxehtësisë së [[manteli]]t dhe [[bërthama|bërthamës]] së [[toka|tokës]]. Anët e pllakave tektonike rrëshqasin ndaj njëra tjetrës duke shkaktuar forca fërkimi midis pllakave tektonike. Kur kjo forcë fërkimi kapërcen kufirin kritik, i cili quhet [[fuqia lokale]], ndodh një thyerje e papritur. Kufiri i pllakave tektonike përgjatë të cilit ndodh thyerja quhet [[vija e thyerjes]] (fault plane). Kur thyerja përgjatë vijës së thyerjes sjell si pasojë zhvendosjen e dhunshme të kores së [[toka|tokës]], atëhere çlirohet energjia e tërheqjes ose përdredhjes elastike dhe krijohen valët sizmike duke shkaktuar në këtë mënyrë një tërmet. Llogaritet se më pak se 10% e energjisë së përgjithshme të tërmetit çlirohet në formën e energjisë sizmike, ndërsa pjesa më e madhe e energjisë përdoret për të furnizuar me energji zmadhimin e thyerjes së tërmetit dhe kthehet në nxehtësi. Prandaj, tërmetet e ulin potencialin energjitik dhe energjinë termike të tokës, por këto humbje janë të papërfillshme. [[sizmiologjia|Sizmiologët]], për të përshkruar procesin fizik të shkaktimit të tërmeteve përdorin [[teoria e çlirimit elastik|teorinë e çlirimit elastik]].
 
=== Tërmete me origjinë natyrore ===
Shumica e tërmeteve me shkaqe natyrore janë pasojë e ndërtimit tektonik të [[toka|tokës]]. Këto tërmete quhen edhe [[tërmeti tektonik|tërmete tektonike]]. [[Litosfera]] (lithosphere) e [[toka|tokës]] është si një qilim i përbërë nga shumë [[pllaka tektonike]] të cilat lëvizin ngadalë, por në mënyrë të vazhdueshme nën ndikimin e nxehtësisë së [[manteli]]t dhe [[bërthama|bërthamës]] së [[toka|tokës]]. Anët e pllakave tektonike rrëshqasin ndaj njëra tjetrës duke shkaktuar forca fërkimi midis pllakave tektonike. Kur kjo forcë fërkimi kapërcen kufirin kritik, i cili quhet [[fuqia lokale]], ndodh një thyerje e papritur. Kufiri i pllakave tektonike përgjatë të cilit ndodh thyerja quhet [[vija e thyerjes]] (fault plane). Kur thyerja përgjatë vijës së thyerjes sjell si pasojë zhvendosjen e dhunshme të kores së [[toka|tokës]], atëhere çlirohet energjia e tërheqjes ose përdredhjes elastike dhe krijohen valët sizmike duke shkaktuar në këtë mënyrë një tërmet. Llogaritet se më pak se 10% e energjisë së përgjithshme të tërmetit çlirohet në formën e energjisë sizmike, ndërsa pjesa më e madhe e energjisë përdoret për të furnizuar me energji zmadhimin e thyerjes së tërmetit dhe kthehet në nxehtësi. Prandaj, tërmetet e ulin potencialin energjitik dhe energjinë termike të tokës, por këto humbje janë të papërfillshme. [[sizmiologjia|Sizmiologët]], për të përshkruar procesin fizik të shkaktimit të tërmeteve përdorin [[teoria e çlirimit elastik|teorinë e çlirimit elastik]].
 
Shumica e [[tërmete tektonike|tërmeteve tektonike]] e kanë origjinën e tyre në thellësi më të vogla se disa dhjetra kilometra nga sipërfaqja e [[toka|tokës]]. Tërmetet të cilët ndodhin përgjatë kufirit të pllakave tektonike quhen [[tërmete ndërpllakësore]] (interplate), ndërsa rastet më të rralla, kur ngjarja sizmike ndodh në pjesën e brendshme të pllakës litosferike, quhen [[tërmete brendapplakësore]] (intraplate).
 
Tërmetet mund të ndodhin edhe në zonat vullkanike dhe të shkaktohen nga lëvizja e [[magma|magmës]] në [[vullkani|vullkane]]. Këto tërmete shërbejnë si paralajmërim për shpërthimin e vullkanit.
k
 
Një teori e propozuar këto kohët e fundit tregon se disa tërmete mund të ndodhin gjatë një lloj [[furtunë tërmetesh]], ku një tërmet do të shkaktojë një seri tërmetesh, secili i shkaktuar nga ndryshimet paraardhëse në vijat e thyerjes, të ngjashme me [[pasgoditja|pasgoditjet]], por të cilat ndodhin vitek më vonë, dhe disadisagkk nga këto tërmete pasardhëse shkaktojnë po aq dëme sa tërmetet paraardhëse. Një fenomen i tillë u vëzhgua në rastin e rreth 12 tërmeteve që goditën Vijën Anatoliane në [[Turqia|Turqi]] në shekullin XX, gjatë një gjysëm dyzine tërmetesh të mëdha që goditën [[New Madrid]] gjatë periudhës [[1811]]-[[1812]], dhe mendohet se i njëjti feneomen ka ndodhur edhe gjatë grupeve të vjetra jonormale të tërmeteve të mëdha në [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]] dhe në [[Mojave Desert]] (shkretëtirën Mojave).
 
=== Tërmete të shkaktuara si pasojë e aktivitetit njerëzor ===
Anonymous user