Dallime mes rishikimeve të "Truri"

6 bytes removed ,  3 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
(Une thjesht sa kam shtuar .)
Etiketat: Përpunim pamor Redaktim nga celulari Redaktim në versionin web nga celulari
{{pp}}
 
[[Skeda:Human brain NIH.jpg|thumb|250px|Truri i [[njeriu]]t.]]
[[Skeda:Cat brain.jpg|thumb|200px|Truri i [[Macja|maces]].]]
[[Skeda:Mouse brain.jpg|thumb|80px|Truri i [[miu]]t.]]
[[Skeda:User-FastFission-brain.gif|parapamje]]
 
'''Truri''' ([[Latinishtja|lat]]. ''cerebrum'' dhe [[Greqisht|greq]]. ἐγκέφαλον - ''enkefalon'' - "në kokë" ) tek [[njeriu]] dhe [[Kafsha|kafshët]] [[Kurrizorët|kurrizore]] është pjesa e [[trupi]]t që gjendet në [[Koka|kokë]] i mbrojtur nga [[kafka]] dhe [[cipa trunore]] dhe që shërben për kapjen, përpunimin dhe ruajtjen e njoftimeve të marra (në njenjë nivel të lartë) nëpërmjet [[Organi|organeve]] [[Shqisa|shqisore]] ([[Syri|syve]], [[Veshi|veshëve]], etj.) për t´i shndërruar në lëvizje që janë mjeti i ndërveprimit me mjedisin e jashtëm. Truri është qendra e kontrollit të [[Sistemi nervor qendror|sistemit nervor qendror]]. Truri te shumica e kafshëve është i vendosur në kokë pranë aparatit shqisor dhe gojës. Kafshët [[Jokurrizorët|jokurrizore]] nuk zotërojnë një tru qendror apo një grumbull të veçuar [[Ganglioni|ganglionesh]]. Truri është një organ tejet i ndërlikuar. [[Truri i njeriut]], p.sh. përbëhet nga më shumë se 200 miliardë [[Neuroni|neurone]], secili i lidhur me mëse 10.000 të tjerë. [[Neuroshkenca]] është studimi shkencor i trurit dhe gjithë sistemit nervor.
 
Truri ndahet ne disa grupe:
 
-Truri i vogël
Është i zhvilluar mirë sidomos tek gjitarët, dhe te shumë llojeve të peshqve.Ai është qendër e drejtpeshimit, lëvizjes dhe koordimitkoordinimit të punës së muskujve. Tek ujëtokësorët dhe zvarranikët është i zhvilluar pak.
 
-Truri i mesëm
Është i vendosur në mes të trurit të madh dhe palcës kurrizore.Tek rruazorët primitiv truri i mesëm është vendi kryesor i lidhjes mes ngacmimeve dhe grupeve të muskujve.
 
-Truri i ndërmjetmëndërmjetëm
ËshteËshtë i vogël. Në pjesën e poshtme të tij gjendet hipofiza e lidhur me hipotallamusin si qendër kontrolluese e metabolizmit, temperaturës së rupit, procesin e gjumit dhe funksione të tjera, ndërsa në pjesën e sipërme epifiza si gjëndër me tajim.
 
-Truri i përparmë.
 
== Zona e frikesfrikës ne tru ==
 
 
Ndonjëherë frika here-herë na vë zjarrin nën këmbë dhe ndonjë herë tjetër na jep kurajo për të përballuar një rrezik.
 
Tre reagime të ndryshme që nuk i zgjedhim me ndërgjegje por që vendosen nga disa neurone të vecantaveçanta që quhen qeliza të tipit I, të pranishme në zonën celebralecerebrale të amigdalës. Këtë e zbulon një shkrim i publikuar në revistën “Neuron”, fryt i punës së kërkuesve të “European Molecular Biology Laboratory” të Romës.
 
Tre reagime të ndryshme që nuk i zgjedhim me ndërgjegje por që vendosen nga disa neurone të vecanta që quhen qeliza të tipit I, të pranishme në zonën celebrale të amigdalës. Këtë e zbulon një shkrim i publikuar në revistën “Neuron”, fryt i punës së kërkuesve të “European Molecular Biology Laboratory” të Romës.
 
Shkencëtarët kanë zbuluar jo vetëm zonën e trurit por edhe specifikat e qelizave që vendosin reagimin e minjve. Ata kanë monitoruar aktivitetin e qelizave në trurin e minjve pasi iu nënshtruan stresit dhe frikës.
 
== Gjetja e "busullesbusullës morale" ==
[[Skeda:Busulla morale e trurit.jpg|thumb|right|250px|]]
 
Skenarët e njëjta u janë dhënë atyre gjatë dhe pas ekspozimit të një fushe magnetike, dhe përgjigjet e tyre ishin të ndryshme. Menaxhere e Projektit, Dr Liane Young, tha se ishte e mahnitshme për të parë se si fusha magnetike ndryshon krejtësisht gjykimin e njerëzve.
 
Përndryshe, kjo nuk është hera e parë që shkencëtarët në tru gjetën qendra përgjegjëse për, siç besohej, gjërat në lidhje me arsimimin. Vitin e kaluar, shkencëtarët amerikan gjithashtu pohuan se kanë gjetur "pikën e Zotit", d.m.th. një pjesë të trurit që rregullon ndjenjat dhe besimet fetare.
 
== Ndërtimi ==
Truri i njeriut eshteështë truri me i persosurpërsosur
 
Truri i njeriut eshteështë i perberepërbere nga 5 pjese : truri i madh , truri i mesem mesëm, truri i ndrejmjetm ndërmjetëm, truri i vogelvogël dhe palca kurrizore.
Truri Tek femijetfëmijët e posalindur eshteështë 400gr400 ndersag ndërsa tek njeriu i rritur 1400g1400 g prej te cilevecilëve 1200 g i perkasinpërkasin trurit te madh.
 
== Truri i njenjë Gjeniu ==
CfareÇfarë e benbën gjeniun gjeni?Kjo ishte pyetja qe motivoi Dr. Tomas Harvein perpër te izoluar trurin e fizikanit Albert Ajnshtajn (1879-1955) kur ai vdiq. Harvei e copëtoi trurin e Ajnshtajnit ne 240 pjese.
 
Hulumtimet treguan edhe pse truri i Ajnshtajnit kishte mase me te vogël se truri mesatar ai kishte perqendrim te larte te qelizave nervore ne koren trunore.Gjithashtu u konstatuan rrudha jo te zakonshme ne pjesen e trurit qe eshte qender per logjike matematikore.
e fizikanit Albert Ajnshtajn (1879-1955) kur ai vdiq.Harvei e copetoi trurin e Ajnshtajnit ne 240
 
pjese.
 
Hulumtimet treguan edhe pse truri i Ajnshtajnit kishte mase me te vogel se truri mesatar ai ki-
 
shte perqendrim te larte te qelizave nervore ne koren trunore.Gjithashtu u konstatuan rrudha
 
jo te zakonshme ne pjesen e trurit qe eshte qender per logjike matematikore.
 
== A e dini se...! ==
Truri juaj ndalet se rrituri ne moshenmoshën 15-vjeqarevjeçare ! Por te mesuarit nuk ndalet kurre ! Qelizat ner-nervore te trurit tuaj gjate gjithe jetes formojne lidhje te reja. Truri juaj shfrytëzon shume fuqi (energji) sa edhe një poq elektrik i fuqise 10 watt.
 
Truri i njeriut ka kater lobe. Ato janë :
vore te trurit tuaj gjate gjithe jetes formojne lidhje te reja.
* 1-Lobi frontal
 
* 2-Lobi parietal
Truri juaj shfrytezon shume fuqi(energji) sa edhe nje poq elektrik i fuqise 10 watt.Truri i njeriut ka kater lobe.Ato jane:
* 3-Lobi oksiptal
 
1* 4-Lobi frontaltemporal.
 
2-Lobi parietal
 
3-Lobi oksiptal
 
4-Lobi temporal.
 
Punoi:KRISA QORRI
 
[[Kategoria:Neuroshkencë]]
[[Kategoria:Anatomi]]
[[Kategoria:Organe]]
 
[[new:न्ह्येपु]]
[[pt:Encéfalo]]