Ndryshimi mes inspektimeve të "Ballaban Pasha"

→‎Biografia: besoj eshte relevante, meqe te tille e ka patur emrin, Ballaban vetekuptohet ne trungun e tekstit qe eshte nofke
(→‎Biografia: besoj eshte relevante, meqe te tille e ka patur emrin, Ballaban vetekuptohet ne trungun e tekstit qe eshte nofke)
'''Ballaban Mehmet Badera''' ose '''Badheri''', i njohur më së shumti si '''Ballaban Pasha''', ishte [[timarli]] dhe drejtues i ushtrisë osmane me prejardhje arbërore. Flitet që ka qënë i pari i cili u ngjit në muret e [[Konstandinopoja|Konstandinopojës]] gjatë [[Beteja e Kostandinopojës|betejës]] në [[1453]] duke shënjuar fundin e [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]].<ref name=":12">{{Cite book|title=The Captain of the Janizaries: A Story of the Times of Scanderbeg and the Fall of Constantinople|last=Ludlow|first=James Meeker|publisher=Kessinger Publishing|year=2009|origyear=1890|isbn=9781104968632|location=|pages=}}</ref> Në periudhën 1464-1465 ka qenë [[Sanxhaku i Ohrit|sanxhakbeut i Ohrit]],<ref>{{Citation|last=|first=|author=Sir Hamilton Alexander Rosskeen Gibb|authorlink=|author2=Johannes Hendrik Kramers|author3=Bernard Lewis|author4=Charles Pellat|author5=Joseph Schacht|title=The Encyclopaedia of Islam|url=https://books.google.com/books?ei=KB72TpvWEqqF4gS4qoySCA&id=kIjrAAAAMAAJ&dq=critoboulus+1466+elbasan&q=%22breaking+of+faith%22#search_anchor|accessdate=24 December 2011|volume=4|year=1954|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-14448-4|oclc=399624|page=140|quote=Tursun p.125, cf Critoboulos, 147; emphasize Iskender's "breaking of faith" as the reason for the Ottoman operations against him from 868/1464 onwards. By permitting Venetian troops to garrison Kruje he created a real treat to the Ottoman forces in Albania. In 1464 and 1465 the neighbouring sanjak begis and especially the governor of Ohri, Balaban, launched the swift attacks}}</ref><ref>{{Citation|last=İnalcık|first=Halil|authorlink=Halil İnalcık|title=From empire to republic: essays on Ottoman and Turkish social history|url=https://books.google.com/books?id=kIhpAAAAMAAJ&q=balaban+ohrid&dq=balaban+ohrid&hl=en&sa=X&ei=TZMET_vxH-7c4QS-_ITECA&redir_esc=y|accessdate=4 January 2012|edition=|series=|volume=|origyear=|publisher=Isis Press|location=Istanbul|language=|isbn=978-975-428-080-7|oclc=34985150|page=88|quote=Balaban Aga, qui a accordé des timar à ses propres soldats dans la Basse-Dibra et dans la Çermeniça, ainsi qu'à son neveu à Mati, doit être ce même Balaban Aga, sancakbeyi d'Ohrid, connu pour ses batailles sanglantes contre Skanderbeg.}}</ref> dhe qe ndër gjeneralët të dërguar kundër [[Skënderbeu|Skënderbeut]].
 
== Biografia ==
 
=== Jeta e hershme ===
Ballabani u lind në fshatin Baderë ([[Batra e Madhe|Batër]] në Mat,<ref name=":0" /> apo Brataj në Martanesh), në një familje të krishterë dhe kishte emrin Mhill, mendohet se prindët e tij quheshin Millosh e Helena dhe kishte patur edhe dy vëllezër, Kostantinin dhe Jonimën (më pas i konvertuar me emrin Jonuz, edhe ky shërbeu në radhët osmane).<ref name="PZ2">{{Cite web|url=https://shqiperiaebashkuar.al/2017/09/ballaban-pashe-badera-nga-martaneshi-tradhetari-me-i-tmerrshem-i-kombit-shqiptar-perballe-hyjnorit-gjergj-kastrioti/|title=Ballaban pashë Badera nga Martaneshi|date=28 shtator 2017|website=shqiperiaebashkuar.al|last=Zefi|first=Paulin}}</ref> U rekrutua sipas sistemit të [[Devshirmeja|Devshirmesë]], u ngrit në rangun e [[Pasha|pashait]] në kohën e [[Sulltani|Sulltan]] [[Mehmet Fatihu|Mehmedit II]].<ref name=":12" /> U edukua në pallatet e sulltanit, duke u kthyer në [[Islami|Islam]].<ref name=":02">{{Cite book|title=Shqipëria dhe shqiptarët: Materiali nxjerrë nga "Diksionieri historik e gjeografik"|last=Frashëri|first=Sami|authorlink=Sami Frashëri|publisher=Dajti 2000|year=2002|isbn=9789992772027|location=Tiranë|pages=232-237|trans_title=Kamûs-ül Â'lâm|translator=Zyber Hasan Bakiu}}</ref> Emri i tij i vërtetë u bë Mehmet, ''Ballaban'' shënon një veti që me kohën zëvendësoi plotësisht emrin. Ballaban do të thotë "i madh, i rëndë, i pamposhtshëm".<ref name=":022">{{Cite book|title=[[Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri : skicë historike|Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri v. I]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|authorlink=Eqrem bej Vlora|last2=Von Godin|first2=Amelie|publisher=55|year=2010|origyear=1955-56|isbn=978-99943-56-83-6|location=Tiranë|pages=117-120}}</ref>
 
Në pushtimin e Konstantinopojës ishte ndër të parët që sulmoi dhe hyri,<ref name=":0">{{Cite book|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433082493523;view=1up;seq=156|title=Historia e Skënderbeut|last=Noli|first=Fan S.|authorlink=Fan Noli|publisher=Shtypëshkronja e «Diellit»|year=1921|isbn=|location=Boston|pages=246|oclc=25513556|ref=harv}}</ref> kështu fitoi simpatinë e sulltanit.<ref name=":02" /> Në regjistrin kadastral osman të Sanxhakut Shqiptar të vitit 835 h. (1431-1432) ai përmendet si timarli i katër fshatrave të vilajetit të Krujës, kurse dy vjet më pas emërohet dizdar i saj dhe gjatë viteve 1437-1439 do të ishte vartës i Skënderbeut kur ky u emërua si [[Subashi|subash]] i Krujës. Ballabani përmendet aty si "gulam-i mir" dhe me cilësimin "i vogël" (Ballaban-i kyçyk), që është në përshtatje me përshkrimin që [[Marin Barleti|Barleti]] i bën fizikut të tij: "nga shtati ishte i shkurtër dhe i pakët".
584

edits