Ndryshimi mes inspektimeve të "Ali Pashë Gucia"

1.307 bytes removed ,  1 vit më parë
U kthye versioni 1910177 i bërë nga 51.158.69.142 (diskutimet) zhberje te prishjes se artikullit
(Rikthim i referencave Verli)
Etiketa: Undo
(U kthye versioni 1910177 i bërë nga 51.158.69.142 (diskutimet) zhberje te prishjes se artikullit)
Etiketa: Undo
{{Infobox military person
| name = Ali pashë Gucia
| image = [[Skeda:Ali Pash Gucia.jpg|200px]]
| caption =
| placeofburial_label =
| placeofburial =
| placeofbirth = [[Gucia]], [[Perandoria Osmane]]
| placeofdeath = [[Pejë]], [[Vilajeti i Kosovës]], [[Perandoria Osmane]]
| placeofburial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} -->
| nickname =
| birth_name = Ali bej Shabanagaj
| allegiance = [[Lidhja ePerandoria PrizrenitOsmane]]
| branch = [[Lidhja e Prizrenit]]
| serviceyears = 1845-1888
| rank = pashë, bejlerbej
| servicenumber =
| unit =
| relations =
}}
'''Ali pashë Shabanagaj''', i njohur më së shumti si '''Ali pashë Gucia''' ([[1828]] - [[05 mars]] [[1888]]) ka qenë çifligar, funksionar i [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] dhe kryetar ushtarak i [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes të Prizrenit]], ku u shqua në krye të aksionit të njësive të Lidhjes në mbrojtje të [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]].
'''Ali pashë Gucia''' ([[1828]] - [[05 mars]] [[1888]]) ishte veprimtar i lëvizjes antiosmane të gjysmës së dytë të shekullit XIX dhe veçanërisht i [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes Shqiptare të Prizrenit]]. Mori pjesë në kryengritjet që shpërthyen malësorët e veriut kundër politikës tanzimatiste gjatë viteve 60 të shekullit të XIX-të. Kundërshtar tepër aktiv i synimeve shoviniste serbe dhe malazeze ndaj tokave shqiptare. Një ndër nismëtarët e themelimit të [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit|Lidhjes Shqiptare të Prizrenit]] dhe një nga figurat e dalluara të Këshillit Kombëtar të saj.<ref>http://www.gazetadita.al/kush-ka-qene-ali-pashe-gucia/</ref>
 
Për bëmat e tij P. [[Gjergj Fishta]] e paraqet si figurë qendrore te kënga e 8 dhe e përmend edhe te kënga e 9 e veprës së tij ''[[Lahuta e Malcís]]''.<ref name="els2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=j7tLgANw8hAC|title=The highland lute: (Lahuta e malcís) : the Albanian national epic|last=Fishta|first=Gjergj|author2=Robert Elsie|author3=Janice Mathie-Heck|publisher=I.B.Tauris|others=Centre for Albanian Studies (London, England)|year=2005|isbn=1-84511-118-4|pages=65–73}}</ref><ref name="Gawrych62">{{harvnb|Gawrych|2006|p=62.}}</ref>
 
==Biografia==
LindiU lind më 1828 në [[Gucia|Guci]]. Ishte, i biri i HysejnHasan [[bej]] Shabanagaj,<ref name="Elsie2012">{{cite book|author=Robert Elsie|title=A Biographical Dictionary of Albanian History|url=httphttps://books.google.com/books?ei=RHU2TuuxG8iO8gPx17WgDg&ct=result&id=cLIWAQAAMAAJpgf6GWJxuZgC&dqpg=Nokshiq+%2B+Albanischen+Liga&q=Nokshiq%29+vom+4.+Dezember+1879+endete+mit+einem+Sieg+der+Albanischen+Liga+%3B+die+Montenegriner+mu%C3%9Ften+sich+zur%C3%BCckziehen.#search_anchorPA183|titledate=Zeitschrift für Balkanologie2012-12-24|publisher=RI. TrofenikB.Tauris|yearisbn=1983978-1-78076-431-3|page=140183|quote=born into the Shabanagaj family}}</ref> Shabanagaj. Familjafamilja e tij ka qenë brez pasmbas brezi kryetare e bajraktarëve të krahinës, kishin prona dhe privilegje.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=81}}.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.al/books?id=JQgtAAAAIAAJ&dq=Ali+bey+Gusinje&focus=searchwithinvolume&q=Ali+bey|title=Der Islam: Zeitschrift für Geschichte und Kultur des islamischen Orients, Volume 47|last=K.J. Trübner|first=|publisher=|year=1971|isbn=|__cpLocationlocation=|pages=96}}</ref> Ndoqi dhe kreu medresenë në [[Pejë]] dhe shkollën ushtarake në [[Stamboll]]. Më 1845 u caktua [[Kajmekami|kajmekam]] i Gucisë, duke pasuar të atin në atë zyrë. Në vitet gjashtëdhjetë mbështeti lëvizjen e fiseve muslimane shqiptare kundër reformimeve që do të aplikoheshin në sajë të [[Tanzimati|Tanzimatit]], që do t'i mpakte privilegjet e vjetra.
 
Shërbeu në [[Lufta Ruso-Turke (1877-1878)|Luftë Ruso-Turke]], ku pati si komandant të fuqive shqiptare [[Mehmed Ali Pasha|Mehmet pashë Maxharrin]].<ref>{{Cite book|title=Lidhja e Prizrenit e veprimet e sajë|last=Belegu|first=Xhafer|publisher=Kristo Luarasi|year=1939|isbn=|__cpLocationlocation=Tiranë|pages=46|ref=harvnb}}</ref><ref>{{Cite book|title=Dokumente austro-hungareze për Lidhjen Shqiptare të Prizrenit I|last=Beqir Meta, Ferit Duka, Marenglen Verli|first=|publisher=Albanica|year=2008|isbn=9789951873536|__cpLocationlocation=Tiranë-Prishtinë|pages=276}}</ref> Qe ndër nismëtarët për vetëdijësimin e shqiptarëve të trevave të Gucisë, Plavës dhe [[Rugova|Rugovës]] që merreshin vesh për rrezikun që u kanosej nga [[Traktati i Shën Stefanit]].<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=16}}.</ref> Sipas caktimeve nga Lidhja e Prizrenit, në krahinat ku Ali Pashabeu qeveriste, u dha urdhëri të organizoheshin 2000 shpirtra në Guci dhe 2000 në Rugovë.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=38}}.</ref> Pasi Porta caktoi Mehmet pashë Maxharrin si komisar të lartë për të mbikëqyrur dorëzimin e territoreve (Plavës dhe Gucisë, [[Mali i Zi|Malit të Zi]]), ky i kërkoi Ali Pashësbeut kur ky kishte rënë në Gjakovë që të kërkonte ndihma të tjera, që të shpërndante fuqitë që kishte organizuar në Guci e në Plavë; ky iu përgjigj që "nuk do ta bënte kurrë një tradhëti të tillë".<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=50}}.</ref>[[Skeda:Ali pasha i Prizrenska liga (1).jpg|parapamje|400px|Ali Pasha (ulur, nga e majta) me [[Haxhi Zeka|Haxhi Zekën]] (ulur në mes) dhe [[Kadri Bajri]] (bajraktari i Rugoves) ne te djathte dhe anëtarë të tjerë të [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]].|alt=|majtas]]Pasi edhe Kongresi i Berlinit ripohoi qëndrimet e traktatit për viset e Plavës dhe Gucisë, Ali Pashë Guciabeu nxiti krerët e krahinës, mes të cilëve [[Jakup Ferri|Jakup Ferrin]] i cili u mundësoi gatishmërinë e fiseve të Gashit dhe [[Krasniqi|Krasniqes]]. Mali i Zi pasi mori garancinë që mund t'i zinte ushtarakisht viset, u prit me armë nga forcat e Lidhjes në Velikë, Pepiç dhe [[Beteja e Nokshiqit|Nokshiq]]. Qëndresa shqiptare pati një jehonë të bujshme edhe në shtypin evropian, i cili nisi të merrej me çështjen shqiptare.<ref name=":0">{{Harvnb|Belegu|1939|pages=71, 79-80}}.</ref> Ali Pashë GuciaBeu nuk u bind as pas dhuratave që Porta dërgoi që t'u prishte mendjen për qëndresë parisë. Gjatë [[Lufta e Ulqinit|Luftës së Ulqinit]], sipas dokumenteve britanike, Ali beu nxiste sulme të kombinuara kundër malazezëve<ref>{{Cite book|title=Çështja shqiptare në diplomacinë britanike 1877-1880|last=Dauti|first=Daut|publisher=Logos-A|year=2012|isbn=9789989584657|__cpLocationlocation=Shkup-Prishtinë-Tiranë|pages=331, 370}}</ref> më 19 gusht 1880.<ref>{{Harvnb|Belegu|1939|page=115}}.</ref>
 
Pasi u nënshtrua kryengritja e Lidhjes kundër Portës më 1881, Ali Pashëbej Gucia u arrestua.<ref name="American Annual Cyclopaedia and Register of Important Events">{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=-6gYAAAAIAAJ&pg=PA764|title=American Annual Cyclopaedia and Register of Important Events|publisher=D. Appleton|accessdate=29 November 2012|year=1885|pages=764–}}</ref> Me aministinë e [[Sulltani|Sulltan]] [[Abdyl Hamiti II|Abdyl Hamidit]], u thirr në audiencë duke u graduar ''[[Pasha|pashë]]''<ref name=":0" /> dhe [[Bejlerbeu|bejlerbej]]<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Re0JAQAAIAAJ|title=Društvene i ekonomske prilike kosovskih srba u XIX i početkom XX veka|last=Mikić|first=Đorđe|publisher=Srpska akademija nauka i umetnosti|year=1988|page=25|quote=Тако је вођ скадароког крила Лигиних снага Али-паша Гусињски, боравећи V Царнгр^лу 1881. годнне, добио чин беглербега}}</ref>'','' iu dhurua [[çifligu]] i Agabashit afër [[Shkupi|Shkupit]] dhe pas dëshirës së tij u emërua mytesarif të Pejës si shpërblim për qëndrimin e tij centralist përgjatë veprimtarisë së Lidhjes.<ref name=":0" /> Më pas Ali Pasha çoi të rinj shqiptar që të shërbenin në gardën e sulltanit.<ref name="Gawrych81">{{cite book|url=https://books.google.com.au/books?id=wPOtzk-unJgC&printsec=frontcover&dq=The+crescent+and+the+eagle:+Ottoman+rule,+Islam+and+the+Albanians,+1874-1913+lexicon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiT94zl8ebXAhWJT7wKHYRLADEQ6AEIJjAA#v=snippet&q=Gusinyeli&f=false|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913|last=Gawrych|first=George|publisher=IB Tauris|year=2006|isbn=9781845112875|__cpLocationlocation=London|pages=81.|ref=harv}}</ref>
 
Më 29 nëntor 1887 iu bë një pritë nga Adem Guska në Grykë të Rugovës të organizuar nga ish-bashkëluftëtari i tij [[Haxhi Zeka]], pritpritë të cilës i mbijetoi, por vdiq më pas më 5 mars 1888.<ref>Haus-, Hof- und Staatsarchiv, PA XXXVIII, Karton 263, Prizren më 5 dhjetor 1887, fq 4-5, si dhe HHStA, PA XXXVIII, Karton 270, Prizreni më 5 mars 1888, fq 7 dhe atij të 16 mars 1888, fq 5.</ref> Burime të tjera pohojnë se u vra nga rugovasi Haxhi Meta, shprehimisht njeri i Haxhi Zekës, më 1307 h. Malije (1892/93) në çarshi të Pejës.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.al/books?id=e6TiAAAAMAAJ&q=Haxhi+Zeka&dq=Haxhi+Zeka&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj7s_O5rbLcAhXNLlAKHQRXAWEQ6AEISTAG|title=Gjurmime albanologjike: Seria e shkencave historike, Volume 17|date=1988|publisher=Instituti Albanologjik|__cpLocationlocation=Prishtinë|page=140}}</ref>
Mbante pranë vetes një përkthyes për të huajt, i cili fliste [[italisht]] dhe [[gjermanisht]], kurse [[turqisht]] dhe [[serbisht]] dinte vetë.<ref name="Verli">{{cite book|url=|title=Nga Kosova për Kosovën: profile biografike personalitetesh dhe luftëtarësh të shquar : studime, skica, publicistikë, dokumente, ilustrime, Band 1|last=Verli|first=Marenglen|publisher=Botimpex|year=2006|isbn=9789994380114|__cpLocation=|pages=38.|ref=harv}}</ref>
==Referencat==
 
Bashkëkohësit pohojnë se ai qeshte kur të tjerët rrihnin gjoks për vrasjen e Mehmet Aliut.<ref name="Verli1">{{cite book|url=|title=Nga Kosova për Kosovën: profile biografike personalitetesh dhe luftëtarësh të shquar : studime, skica, publicistikë, dokumente, ilustrime, Band 1|last=Verli|first=Marenglen|publisher=Botimpex|year=2006|isbn=9789994380114|__cpLocation=|pages=42|ref=harv}}</ref>
 
Më 29 nëntor 1887 iu bë një pritë nga Adem Guska në Grykë të Rugovës të organizuar nga ish-bashkëluftëtari i tij [[Haxhi Zeka]], prit të cilës i mbijetoi, por vdiq më pas më 5 mars 1888.<ref>Haus-, Hof- und Staatsarchiv, PA XXXVIII, Karton 263, Prizren më 5 dhjetor 1887, fq 4-5, si dhe HHStA, PA XXXVIII, Karton 270, Prizreni më 5 mars 1888, fq 7 dhe atij të 16 mars 1888, fq 5.</ref> Burime të tjera pohojnë se u vra nga rugovasi Haxhi Meta, shprehimisht njeri i Haxhi Zekës, më 1307 h. Malije (1892/93) në çarshi të Pejës.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.al/books?id=e6TiAAAAMAAJ&q=Haxhi+Zeka&dq=Haxhi+Zeka&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj7s_O5rbLcAhXNLlAKHQRXAWEQ6AEISTAG|title=Gjurmime albanologjike: Seria e shkencave historike, Volume 17|date=1988|publisher=Instituti Albanologjik|__cpLocation=Prishtinë|page=140}}</ref>
 
==Referenca==
{{reflist|2}}
 
3.800

edits