Ndryshimi mes inspektimeve të "Vuthaj"

39 bytes added ,  1 vit më parë
v
ska përmbledhje të redaktimeve
(Drejtshkrim dhe futje e grafit të popullatës)
v
Kjo trevë etnike [[shqiptar]]e qysh në lashtësi ka qenë e njohur me emrin "Vuthaj" ose "Katundi Vuthaj". Por, duke pasur parasysh shtrirjen, kompaktësinë e territorit dhe të banorëve, largësinë nga njëri fshat tek tjetri, themi se është një krahinë e vogël shqiptare në zemër të alpeve, me bukuri mahnitëse, me karakteristika lokale të veçanta.
 
Etimologjinë e toponimit "Vuthaj" e ka trajtuar edhe Prof. [[Eqerem Çabej]]. Ai thotë se ky toponimemërtim vjen nga fjalët : "I vute", "i pervute".
 
Etnografë sllav që kanë shkruar për ato krahina, toponiminemërtimin "Vuthaj" e kanë zëvendësuar me toponiminemërtimin "Vusanje". Kuptohet se qëllimi i tyre ka qenë dhe mbetet teoria absurde që: "këtoKëto vende kanë qenë të pa banuara, dhe sipas tyre Vuthjanët, pra popullata shqiptare nuk janë autokton në atë vendë". Është e njohur që në gjuhën sllave(gjuhën serbe) mungon tingulli fonetik "th", prandaj nuk mund ta shqiptojnë si të tillë. Për këtë arsye qeverisja lokale kohë më parë ndoshta e kanë zëvendësuar me tingullin "S".
Ata toponimin "Vusanje" mundohen ta shpjegojnë me fjalën "vuk" (ujk), e cila sipas tyre, më vonë ka evoluar në "Vusanje". Ky i ashtuquajtur shpjegim është i pa bazuar, absurd dhe i papranueshëm.
 
Në dokumentet e shkruara toponimin në fjalë e takojmë qysh në [[Shekulli XIII|shek. XIII]], në trajtën "Vutkagni" ose "Vutkaj", edhe ky fakt hedh poshtë si të pabazuar emërtimin sllav "Vusanje". Mandej, duhet shtuar se shumë serbisht folës që e ndëgjojnë për herë të parë këtë toponim në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]] e shqiptojnë "Vutaj" ose "Vut-Haj".
 
== Kultura ==
Kultura në Vuthaj është ndikuar dhe ndikohet kryesisht nga rajoni dhe afërsia gjeografike me qytetqytetet e të afërta.
Gjuha, folklori si dhe zakonet e ndryshe në fshatin Vuthaj ngjasojnë me vendet e tjera me popullsi shqiptare si në Kosovë(qyteti i [[Peja|Pejës]]), Shqipëri apo sikurse në [[Berana|Beranë]], [[Rozhaja|Rozhajë]], [[Hakaj]], [[Martinaj]], pra në qytete dhe rajone të Malit të Zi.
 
[[Gegërishtja|Gjuha shqipe]] që flitet në këtë rajon ka një dialekt veçues që nuk ekziston në këtë formë në qytete të tjera me popullatë shqiptare (nën-dialekt gegë).
Nga muzika e veçantë vendase si instrumente muzikore përdoren fyelli dhe lahuta, në vallëzim me muzikë folklorike veçohet Vallja Kosovare ose [[Vallja e Rugovës]] dhe e rajonitkrahinësDugagjinitDukagjinit.
 
== Politika ==
Në lidhje me këto ngjarje, kujtesa popullore na sjell edhe dy fakte të tjera: Kur 'knjazi' i Malit të Zi shkon' në [[Stamboll]] tek sulltani me i lyp pak tokë, i tha:
 
"''Padishah i neruem dhe i derguem prej zotit në tokë me i ba mir gjines, ju e dini se ne jetojmë në ni vend të vogel e të shkretë, me bukë e pa bukë, me ujë e pa ujë. Atje gjinja po me desin e bagëtia po më cofin. Prandaj të lutem ba rahmet e ma jep ni ven ci t'kete ni pus me ujë, ku gjinja e bagetia të ken munsi me pi. Po ku asht ky vend ci munem me ta dhan ty o knjaz i Karadakut? - pyeti sulltani. Ky ven asht ne hydyt me mua. Aty asht ni I'gate e vogel e ai uje mue me del boll per gjin e bageti. Pra ba me rahmet e ma jep se gjinja e atij veni nuk kane me cue krye, e kur ta shohin fermanin me mehyrin tan, kan me ju lut zotit per jetgjatesin e tuaj. dhe sulltani, "rahmetliu i madh" ne ni kohe kur po i knohej talkini i funit, e mashtroi knjazin''".
 
Në Malësi të Madhe ky çast është përshkruar prej popullit në këtë mënyrë:
 
 
 
Nga sa u tha me sipër, duket qartë se sulltani ishte i gatshëm për ta prenuar coptimin(ndarjen) e tokave shqiptare, për të shpëtuar çka mund të shpëtohet nga Perandoria e kalbur osmane. Kurse knjazi' i karadakutMalit të Zi ishte një lypsar dredharak dhe mashtrues që kërkonte zgjerimin territorial në dëm të trojeve Shqiptare, duke shfrytëzuar rrethanat e krijuara. Kurse, populli i rrezikuar i ksajkësaj krahine, në atë kohe i përgjigjej Sulltansulltan Muratit dhe Knjazitknjazit të MalitKaradakutZi :
 
''u hap lajmi ne t'kater anet''
 
 
Populli i kësaj krahine të rrezikuar i përgjigjen thirrjes, duke organizuar kuvendin e parë në lidhje me këto ngjarje në Livadh të Kovacit, pranë një guri, i cili ruhet deri në ditët tona si monument i kësaj ngjarje të shënuar. Ne këtë kuvend popullor mori pjesë populli dhe partia, të kryesuar nga Ali Gucia.
 
[[Ali Pashë Gucia|Ali Gucia]] njoftoj lajmin ogurzi(indirekt) me këto fjalë: "''Burra, ju baj me dije se baba mret na shiti në Stamboll te i huaji''".
16

edits