Ndryshimi mes inspektimeve të "Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut"

ska përmbledhje të redaktimeve
| ANETAR =
}}
'''Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës Veriore''' ([[Gjuha Angleze|Anglisht]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northen Ireland'' ('''''UK'''))'')), shpesh e njohur si '''Mbretëria e Bashkuar''', ose '''Britania'''<ref>See [[British Isles (terminology)]] for further explanation of the usage of the term "Britain" in geographical and political contexts.</ref> është një vend ishullor i pavarur<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9110750/United-Kingdom|title=Encyclopaedia Britannica |quote=Island country located off the north-western coast of mainland Europe|accessdate=2007-09-25}}</ref><ref name="Countries">{{cite web |url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp |title=Countries within a country |author=www.number-10.gov.uk |accessdate=2007-06-13|quote=Countries within a country}}</ref>, i cili gjindet afër bregdetit veri-perëndimor të Europës kontinentale.
 
është një vend ishullor i pavarur<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9110750/United-Kingdom|title=Encyclopaedia Britannica |quote=Island country located off the north-western coast of mainland Europe|accessdate=2007-09-25}}</ref><ref name="Countries">{{cite web |url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp |title=Countries within a country |author=www.number-10.gov.uk |accessdate=2007-06-13|quote=Countries within a country}}</ref>, i cili gjindet afër bregdetit veri-perëndimor të Europës kontinentale.
Mbretëria e Bashkuar u krijua nga bashkimi politik i [[Anglia|Anglisë]], [[Irlanda Veriore|Irlandës Veriore]], [[Skocia|Skocisë]] dhe [[Uells]]it dhe përfshin ishullin britanik, pjesën veri-lindore të ishullit të [[Irlanda|Irlandës]] dhe shumë ishuj më të vegjël. [[Irlanda Veriore]] është pjesa e vetme e Mbretërisë së Bashkuar që ka kufi tokësor (me Irlandën).<ref>{{Cite web| url = http://www.eu2005.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1115141709899/| title = Member States: United Kingdom| accessdate = 29 maj 2006| publisher = UK Presidency of the EU 2005}}</ref> Veçmas këtij kufiri tokësor, Mbretëria e Bashkuar rrethohet nga [[Oqeani Atlantik]], [[Deti i Veriut]], [[Kanali Anglez]] dhe [[Deti i Irlandës]]. Mbretëria e Bashkuar është [[Demokraci|Demokraci Parlamentare]] me qeverinë në [[Londra|Londër]], kryeqyteti. Është [[monarki kushtetuese]] ku mbretëresha Elizabeta II është kreu i shtetit. Territoret mbretërore të Ishulljve të Kanalit dhe [[Ishulli i Man|Ishullit të Man]], formalisht prona të kurorës, nuk janë pjesë e Mbretërisë së Bashkuar por janë në [[bashkim kurorash]] me të.<ref>{{cite web|url=http://www.gov.uk/government/publications/crown-dependencies-jersey-guernsey-and-the-isle-of-man|title=UK gov explanation of names}}</ref> Mbretëria e Bashkuar përfshin katrëmbëdhjetë territore të jashtme,<ref>{{cite web |url=http://www.ukba.homeoffice.gov.uk/britishcitizenship/othernationality/britishoverseasterritories|title=UK Overseas Territories|accessdate=2007-04-20}}</ref> çka mbetet nga [[Perandoria Britanike|Perandorisë Britanike]], e cila në kulmin e saj mbulonte pothuajse çerekun e botës; kjo e bën perandorinë më të madhe në histori. Si një rezultat direkt i perandorisë, ndikimi britanik mund të vërehet në gjuhën dhe kulturën e dhjetëra shteteve përreth globit, si [[Kanada]]ja, [[Australia]], [[Zelanda e Re]], [[India]], [[Republika Jugafrikane|Afrika Jugore]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]], dhe vende të tjera me më pak ndikim në botë. Madhëria e Saj, Mbretëresha Elizabeta II mbetet kreu i shtetit të mbretërive të [[Komonuelthi]]t. Mbretëria e Bashkuar është një vend i zhvilluar, e cila renditet e pesta me GDP dhe vendi i gjashtë në botë kah zhvillimi ekonomik.
 
Mbretëria e Bashkuar ishte fuqia më e madhë botërore gjatë shekujve XIX dhe XX,<ref>{{cite book |last=Ferguson|first=Niall |year=2004 |title=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |publisher=Basic Books|id=ISBN 0-465-02328-2}}</ref> por humbja ekonomike e dy luftërave botërore dhe mohimi i perandorisë së saj në gjysmën e dytë të shekullit XX zvogëloi rolin e saj kryesues në çështjet botërore. Sidoqoftë, Britania e Madhe ka ndikim të fortë ekonomik, kulturor, ushtarak dhe politik si dhe është një fuqi bërthamore, vendi i dytë në NATO dhe i katërti në botë për nga shpenzimet ushtarake. Është anëtare e përhershme e [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara|Këshillit të Sigurimit]], dhe është anëtare e [[G8]], [[NATO]], [[Bashkimi Europian|Bashkimit Europian]] dhe [[Komonuelthi|Komonuelthit të Kombeve]].
== Historia ==
Mbretëria e Bashkuar është [[Monarki]] Kushtetuese ku kreu i shtetit është Mbretëresha Elizabeta II; Monarku i Britanisë është njëkohësisht kreu i shtetit i pesëmbëdhjetë vendeve të tjera të [[Komonuelthi]]t (ang. ''Commonwealth''), duke e vënë Britaninë e Madhe në një bashkim personal me këto vende. Kurora Britanike ha sovranitet mbi [[Ishulli i Man|Ishullin e Man]]-it, si dhe qarqeve ndihmëssherife të [[Jersey|Xhersit]] dhe [[Guernsey|Guernsit]]. Bashkërisht, këto vende njihen si "Vendet e Kurorës", vende pronë të Monarkisë Britanike, por jo edhe pjesë e Mbretërisë së Bashkuar. Ato nuk janë pjesë e [[BE|Bashkimit Europian]]. Sidoqoftë, Parlamenti Britanik ka autoritet të vendosë ligje për këto vende, ndërsa Qeveria Britanike kujdeset për politikën e jashtme dhe mbrojtjen e tyre.
Mbretëria e Bashkuar ka katërmbëdhjetë territore të jashtme detare rreth botës, territoret e fundit të mbetura nga [[Perandoria Britanike]]. Këto territore nuk konsiderohen pjesë të Britanisë, por në shumicën e rasteve, popullata vendase ka nënshtetësi britanike dhe të drejtën për vendbanim në Mbretërinë e Bashkuar.
 
Mbretëria e Bashkuar ka një sistem parlamentar të qeverisjes që bazohet në tradita të forta demokratike: Sistemi Westminister është huazuar në dhjetëra shtete rreth botës — trashëgimi e [[Perandoria Britanike|perandorisë]].
 
Kushtetuta e Britanisë drejton strukturën juridike të vendit, e cila përbëhet thuajse plotësisht në burime të shkruara, përfshirë statutet, klasin e ligjit dhe traktatet internacionale. Për shkak se nuk ka diferencë teknike mes statuteve të zakonshme dhe ligjit të konsideruar "ligj kushtetues", Parlamenti Britanik mund të kryeejë "reforma kushtetuese" thjesht duke miratuar "Akte të Parlamentit", pra ka fuqi politike që të ndryshojë pothuajse çdo element të shkruar ose të pashkruar të kushtetutës. Sidoqoftë, asnjë parlament nuk mund të miratojë ligje që parlamenti i mëpasëm nuk mund të ndryshojë. Britania e Madhe është një nga tre vendet e mbetura në botë që nuk ka kushtetutë të shkruar (dy vendet e tjera janë [[Zelanda e Re]] dhe [[Izraeli]]).
 
Posti i kryeministrit, kreut të ekzekutivit, i përket liderit të partisë politike që arrin të fitojë besimin e shumicës në parlament. Kryeministri dhe kabineti i tij emërtohen formalisht nga monarku për të formuar "Qeverinë e Madhërisë së saj". Sidoqoftë, kryeministri zgjedh kabinetin dhe me konventë, Mbretëresha respekton zgjedhjet e kryeministrit. Kabineti tradicionalisht përzgjidhet nga anëtarët e partisë së kryeministrit. Fuqia ekzekutive ushtrohet nga kryeministri dhe Kabineti, të cilët betohen në Këshillin Konfidencial të Madhërisë së saj, dhe bëhen ministra të Kurorës. [[David Cameron]] MP, lider i [[Partia Laburiste|Partisë Laburiste]] ka qenë kryeministër nga 11 maji 2010.
 
{{Kryesor|Gjeografia e Britanisë së Madhe}}
Sipërfaqja e përgjithshme e Britanisë është 244,820&nbsp;km<sup>2</sup> dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 54 00 '''V''', 2 00 '''L'''. 3,230&nbsp;km<sup>2</sup> të kësaj sipërfaqeje janë ujore ndërsa 241,590&nbsp;km<sup>2</sup> tokë me një vijë bregdetare prej 12,429 kilometrave.
 
Klima është e ndikuar nga rrymat e ajrit të shkaktuara në oqean dhe kryesisht mbizotëron një mot i vranët pothuaj se gjatë tërë vitit.
 
Relievi i Britanisë përbëhet kryesisht nga një terren malor i ulët dhe nga rrafshi bregdetar. Në pjesët lindore dhe juglindore, terreni është më shkëmbor. Pika më e ulët e Britanisë gjendet nën nivelin e detit 4 metra në Fens (ang. The Fens) dhe më e larta 1’343 metra mbi nivelin e detit, në [[Ben Nevis]], në pjesën perëndimore të vendit.