Ndryshimi mes inspektimeve të "Laknau"

42 bytes removed ,  2 muaj më parë
v
Rregullim i gabimeve me referimet., zëvendësova: |language=anglisht → |language=En (7) duke përdorur AWB
(U zëvendësua CDRI.jpg me Chattar_Manzil_2005.jpg)
v (Rregullim i gabimeve me referimet., zëvendësova: |language=anglisht → |language=En (7) duke përdorur AWB)
|caption = Panoramë e Lucknowt e marë nga Roshan-ud Daula Kothi Qaiserbagh në vitin 1858
}}
"Lucknow" është forma e anglizuar e shqiptimit vendor "laknau". Sipas një legjende, qyteti është emërtuar sipas Lakshmanas, një hero i eposit të lashtë hindu ''[[Ramayana]]''. Sipas kësaj legjende Lakshmana kishte një pallat ose një pronë në zonë, që quhej ''Lakshmanapuri'' (nga sanskritishtja: लक्ष्मणपुरी, që do të thotë ''Qyteti i Lakshmanas''). Megjithatë lëvizja Dalit beson se Lakhan Pasi, një sundues dalit, ishte krijuesi i qytetit dhe për rrjedhojë qyteti u emërtuar sipas tij. Ngulimi u bë i njohur si Lakhanpuri (ose Lachhmanpuri) nga shekulli i XI dhe më vonë si Lucknow.<ref name="Veena2014">{{cite book|author=Veena Talwar Oldenburg|title=The Making of Colonial Lucknow, 1856–1877|url=https://books.google.com/books?id=6tP_AwAAQBAJ&pg=PA6|date=14 korrik 2014|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-5630-5|page=6|language=anglishtEn}}</ref><ref name="PNas1993">{{cite book|author=P. Nas|title=Urban Symbolism|url=https://books.google.com/books?id=R7-xvYmg3HcC&pg=PA329|year=1993|publisher=BRILL|isbn=90-04-09855-0|page=329|language=anglishtEn}}</ref> Një teori e ngjashme pohon se qyteti ishte i njohur si ''Lakshmanavati'' (në sanskritisht: लक्ष्मणवती, ''me fati'') sipas Lakshmanas. Emri ndryshoi në ''Lakhanavati'', pastaj Lakhnauti dhe në fund Lakhnau.<ref name="Philip2006">{{cite book|author=Philip Lutgendorf Professor of Hindi and Modern Indian Studies University of Iowa|title=Hanuman's Tale: The Messages of a Divine Monkey: The Messages of a Divine Monkey|url=https://books.google.com/books?id=fVFC2Nx-LP8C&pg=PA245|date=13 dhjetor 2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-804220-4|page=245|language=anglishtEn}}</ref> Një teori e mëtejshme pretendon se emri i qytetit është i lidhur me [[Lakshmi]]n, perëndeshën hindu të pasurisë. Përgjatë kohës, emri ndryshoi siç vijon: Laksmanauti -> Laksmnaut -> Laksnaut – > Laksnau -> Laknau.<ref>{{cite book|author=Richard Stephen Charnock|title=Local Etymology: A Derivative Dictionary of Geographical Names|url=https://books.google.com/books?id=apcmAAAAMAAJ&pg=PA167|year=1859|publisher=Houlston and Wright|pages=167–|language=anglishtEn}}</ref>
 
==Historia==
 
[[File:Gomti Nagar.jpg|thumb|left|369px|Pallate shumë-katësh në Gomti Nagar]]
[[Bara Imambara]] në Hussainabad është një ndërtesë kolosale e ndërtuar në vitin 1784 nga Nawabi i atëhershëm i Lucknowt, Asaf-ud-Daula. Ajo u ndërtua fillimisht për të ofruar ndihmë për njerëzit e prekur nga uria, që goditi të gjithë Uttar Pradeshin në atë vit.<ref>{{cite web|url=http://www.timesofindiatravel.com/lucknow.html|title=Times of India-Lucknow|date= |accessdate=13 gusht 2014|website=Lucknow Travel|publisher=Times of India Travel|last= |first= }}</ref> Është salla më e madhe në Azi pa ndonjë mbështetje të jashtme trarësh druri, hekuri apo guri.<ref>{{cite web|url=http://www.iloveindia.com/indian-monuments/bada-imambara.html|title=Bada Imambara|date= |accessdate=27 gusht 2014|website=Indian Monuments|publisher= |last= |first= }}</ref> Monumenti kërkoi afërsisht 22,000 punëtorë gjatë ndërtimit.<ref>{{Cite book|title=Rulers, Townsmen and Bazaars: North Indian Society in the Age of British Expansion, 1770–1870|last=Bayly|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press Archive|year=1988|isbn=978-0-521-31054-3|location= |page=135|language=anglishtEn}}</ref>
 
[[File:SDC12395sd.JPG|thumb|432px|[[Bada Imambada]], Lucknow i Vjetër]]
[[File:The Cathedral Church and School.jpg|thumb|416px|Katedralja në Hazratganj]]
Përballë [[Chattar Manzili]]t qëndron 'Lal Baradari' i ndërtuar nga Nawabi Saadat Ali Khani I midis viteve 1789 dhe 1814. Ai funksionon si një dhomë froni në kurorëzimet e oborretve mbretërore. Ndërtesa tanish përdoret si një muze dhe përmban portrete të realizuara në mënyrë delikate për personat që luajtën role të rëndësishme në administrimin e Mbretërisë së Oudhit.
Një tjetër shembull i përzierjes së stileve arkitekturore është La Martiniere College, që paraqet një shkrirje të motiveve evropiane dhe indiane. U ndërtua nga gjeneral-majori Claude Martin që kishte lindur në [[Lioni|Lyon]] dhe vdiq në Lucknow më 13 shtator 1800. Fillimisht i quajtur "Constantia", sallat e ndërtesës janë me kube pa përdorur trarë druri për ndërtimin.<ref>{{Cite book|title=Historic Lucknow|last=Hay|first=Sidney|publisher=Asian Educational Services|year= |isbn=978-81-206-0964-8|language=anglishtEn|pages= }}</ref> Në ndërtesën e kolegjit mund të dallohen elemente të [[Arkitektura Gotike|Arkitekturës Gotike]].<ref>{{cite web|url=http://www.lamartinierelucknow.org/about/patron|title=About The Founder|date= |accessdate=27 gusht 2014|website=La Martiniere College Lucknow|publisher= |last= |first= }}</ref>
 
[[File:Renovated Hazratganj011.jpg|thumb|left|381px|Tregu i Hazratganjit, në nga tregjet më të bukur të qytetit]]
===Gjuha dhe poezia===
Megjithëse gjuha kryesore zyrtare e qytetit është [[gjuha hindi|hindi]], gjuha e përgjithshme më e folur është gjuha bisedore hindustani.<ref>{{cite web|url=http://www.lucknow.org.uk/culture/index.html|title=Culture of Lucknow|date= |accessdate=25 gusht 2014|website=Lucknow city|publisher= |last= |first= }}</ref> [[Anglishtja Indiane është gjithashtu gjerësisht e përdorur sidomos për biznesin dhe qëllime administrative, si rezultat i trashëgimisë britanike të Indisë dhe traditës së Komonuelthit, ashtu si dhe të globalizimit. [[Gjuha urdu]] është gjithashtu pjesë e kulturës dhe trashëgimisë laknavite. Përdoret kryesisht nga familjet më të pasura, anëtarët e mbetur të familjes mbretërore ashtu si dhe në poezinë urdu dhe shenjat publike. Qeveria ka ndërmarrë shumë hapa inovativë për të promovuar gjuhën urdu.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-30/lucknow/35484263_1_hindi-and-urdu-urdu-words-akhilesh-yadav|title=Govt committed to promote Urdu: Akhilesh Yadav|work=The Times of India|date=30 nëntor 2012|accessdate=30 janar 2013}}</ref> Gjuha Awadhi, një dialekt i gjuhës hindi, ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e Lucknowt dhe është akoma e përdorur në zonat rurale të qytetit dhe nga popullsia qytetase nëpër rrugë.<ref>{{cite web|url=http://lucknowliteraryfestival.com/about/|title=About Lucknow Literary Festival|date= |accessdate=28 gusht 2014|website=Lucknow Literary Festival|publisher= }}</ref>
Historikisht, Lucknow konsiderohej një nga qendrat më të mëdha të kulturës myslimane në Indi.<ref>{{cite book|url = https://books.google.com/books?id=MryC2HZaciEC&pg=PA84&lpg=PA84&dq=Lucknow+Muslim+culture&source=bl&ots=zPDLQP5j2W&sig=Ix4t0BKqRJoNJ5NMvyef1Nu2-KQ&hl=en&sa=X&ei=5U8CU7CPIIaYrgfQxoDQDQ&ved=0CC0Q6AEwATgK#v=onepage&q=Lucknow%20Muslim%20culture&f=false|title=Jews, Muslims and Mass Media: Mediating the 'Other' – Google Books|publisher=Books.google.co.in|date=26 shtator 2002|accessdate=17 shkurt 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-islam.org/four-californian-lectures-sayyid-akhtar-rizvi/lucknow-culture|title=Lucknow Culture &#124; Four Californian Lectures &#124; Books on Islam and Muslims|publisher=Al-Islam|date= |accessdate=17 shkurt 2014}}</ref> Dy poetë, Mir Babar Ali Anisi dhe Mirza Dabeeri, u bënë eksponentë legjendarë të një zhanri poetik unik të poezisë elegjiake myslimane të quajtur ''marsiya'' e fokusuar mbi flijimin suprem të Imam Hysenit në [[Beteja e Qerbelasë|Betejën e Qerbelasë]], që përkujtohet gjatë ditës së përvitshme të Muharremit.<ref>{{Cite book|title=Shi'a Islam in Colonial India: Religion, Community and Sectarianism|last=Jones|first=Justin|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-1-139-50123-1|language=anglishtEn|page=93}}</ref>
Revolucionari Ram Prasad Bismil, që u var nga britanikët në burgun e Gorakhpurit, u ndikua gjerësisht nga kultura e Lucknowt dhe emri i tij kujtohet në poezitë e tij.<ref>{{cite book|author=Madan Lal Verma 'Krant'|title=Krantikari Bismil Aur Unki Shayri|page=28|script-title=याद आयेगा बहुत लखनऊ का जेल हमें}}</ref> Qytetet rrethuese si Kakori, Daryabad, Fatehpuri, Barabanki, Rudauli dhe Malihabad prodhuan shumë poetë dhe shkrimtarë të shquar të gjuhës urdu duke përfshirë Mohsin Kakorvin, Majazin, Khumar Barabankvin dhe Josh Malihabadin.<ref>{{cite web|url=http://www.dawn.com/news/1106916|title=REVIEW: Josh Malihabadi|date=18 maj 2014|accessdate=28 gusht 2014|website=Dawn|publisher= |last=Piracha|first=Imtiaz}}</ref>