Ndryshimi mes inspektimeve të "Sanxhaku i Pazarit të Ri"

v
ska përmbledhje të redaktimeve
v
{{gjysëm-mbrojtur}}
{{Historia e Kosovës}}
'''Sanxhaku i Pazarit të Ri''' ose '''Sanxhaku i Jeni Pazarit''' paraqet një hapësirë gjeografike të veçantë territoriale dhe administrative, me traditë dhe subjektivitet të gjatë e të lashtë historik e kombëtar. Në aspektin ushtarak nocioni “Sanxhak”“[[Sanxhak]]” ka kuptimin e flamurit. Në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] emri sanxhak ka paraqitur territorin ushtarak me numër të caktuar të ushtrisë nën një flamur2. Sipas periudhave historike, me rregullimin administrativ në Perandorinë Osmane, ka paraqitur pjesë të territorit të vilajetit[[vilajeti]]t ose pashallëkut[[pashallëku]]t, si krahinë e Perandorisë Osmane me shtrirje tokësore të ndryshme.<ref>Aqif Blyta: Kolosi i Pazarit të Ri, libër me autor Ismet Azizi, Botuar në Shkup nga Sh.B. Logos A, në vitin 2019. fq 21</ref>
'''Sanxhaku i Pazarit të Ri'''
 
Nga viti 1455, territori i pjesës së ngushtë të Rashkës mesjetare hyri në përbërje të krahinës ushtarake të Shkupit, krahinës së parë Osmane të organizuar në territorin e Ballkanit4Ballkanit. Me rënien e Bosnjës[[Bosnjë]]s në vitin 1463, pushon ekzistenca e krahinës ushtarake të Shkupit[[Shkupi]]t, duke u formuar sanxhaku i Bosnjës.<ref>Mušović, E. (1979). Etnićki procesi i etnićka struktura stanovništva Novog Pazara, Etnografski Institut Srpska Akademia Nauka i Umentosti, Beograd, f. 42; prvi skopski krajišnik bio je Paša Jagig-beg iz Saruhane, drugi Ishak-beg, a treči Isa beg Ishaković, osnivač Novg Pazara i Sarajeva poslednji skopski krajišnik i prvi bosanski sandzak-beg.</ref> Kështu, për herë të parë treva e Sanxhakut të sotëm hyn në kuadër të sanxhakut të Bosnjës. Ndarjet e reja administrative të viteve 1578-1584, krijojnë Vilajetin-Pahashallëkun e Bosnjës dhe kështu kjo trevë hyn në kuadër të Bosnjës që ishte një nga shtatë sanxhaqet dhe përbënin Vilajetin e Bosnjës.
'''Sanxhaku''' paraqet një hapësirë gjeografike të veçantë territoriale dhe administrative, me traditë dhe subjektivitet të gjatë e të lashtë historik e kombëtar. Në aspektin ushtarak nocioni “Sanxhak” ka kuptimin e flamurit. Në Perandorinë Osmane emri sanxhak ka paraqitur territorin ushtarak me numër të caktuar të ushtrisë nën një flamur2. Sipas periudhave historike, me rregullimin administrativ në Perandorinë Osmane, ka paraqitur pjesë të territorit të vilajetit ose pashallëkut, si krahinë e Perandorisë Osmane me shtrirje tokësore të ndryshme.<ref>Aqif Blyta: Kolosi i Pazarit të Ri, libër me autor Ismet Azizi, Botuar në Shkup nga Sh.B. Logos A, në vitin 2019. fq 21</ref>
 
Nga viti 1455, territori i pjesës së ngushtë të Rashkës mesjetare hyri në përbërje të krahinës ushtarake të Shkupit, krahinës së parë Osmane të organizuar në territorin e Ballkanit4. Me rënien e Bosnjës në vitin 1463, pushon ekzistenca e krahinës ushtarake të Shkupit, duke u formuar sanxhaku i Bosnjës.<ref>Mušović, E. (1979). Etnićki procesi i etnićka struktura stanovništva Novog Pazara, Etnografski Institut Srpska Akademia Nauka i Umentosti, Beograd, f. 42; prvi skopski krajišnik bio je Paša Jagig-beg iz Saruhane, drugi Ishak-beg, a treči Isa beg Ishaković, osnivač Novg Pazara i Sarajeva poslednji skopski krajišnik i prvi bosanski sandzak-beg.</ref> Kështu, për herë të parë treva e Sanxhakut të sotëm hyn në kuadër të sanxhakut të Bosnjës. Ndarjet e reja administrative të viteve 1578-1584, krijojnë Vilajetin-Pahashallëkun e Bosnjës dhe kështu kjo trevë hyn në kuadër të Bosnjës që ishte një nga shtatë sanxhaqet dhe përbënin Vilajetin e Bosnjës.
 
Rreth vitit 1790, territori i Sanxhakut të sotëm ndahet nga Sanxhaku i Bosnjës dhe formohet Sanxhaku i Jeni Pazarit (Pazarit të Ri), si njësi administrative-territoriale në kuadër të Vilajetit - Pashallëkut të Bosnjës. Kështu ishte deri në vitin 1817, kur është shpërndarë dhe përsëri do t’i kthehet Sanxhakut të Bosnjës, si pjesë përbërëse e tij. Në vitin 1863/64, përsëri u bënë ndarje të reja administrative (sipas modelit francez). Pra në vitin 1867, përsëri do të formohet Sanxhaku i Pazarit të Ri, me emërtimin Sanxhak, i cili, për shkak të ngulitjes prej kohësh, vazhdon të quhet edhe në ditët e sotme.<ref>Aqif Blyta: Kolosi i Pazarit të Ri, libër me autor Ismet Azizi, Botuar në Shkup nga Sh.B. Logos A, në vitin 2019.fq. 22</ref>
 
Sanxhaku i Pazarit të Ri shtrihej me territore në veri-lindje të Malit të Zi të sotshëm dhe Serbisë[[Serbi]]së Jug-perëndimore, duke përfshirë edhe disa vise të Kosovës Veriore. Krahina njihet ende si [[Sanxhaku (krahinë)|Sanxhaku]], ndërsa nga serbët si Rashka.
 
Për shkak të rrethanave politike është bërë shpërndarja e sanxhakut, mirëpo banorët vendas të sanxhakut këtë ndarje ende nuk e kanë pranuar.
{{Kryesor|Beteja e Pazarit të Ri}}
===Gjatë Perandorisë Osmane===
Sipas shënimeve të viteve 1905-1906 në këtë sanxhak jetonin 37,775 banorë. Shënimet japin të dhëna për përkatësin fetare të 27,980 banorëve [[mysliman]] (shqiptar) dhe të 19,795 krishterë (ortodoks të racës/kombësisë shqiptare dhe serbe)<ref>{{Cite web |url=http://www.illyrians.org/serbprojects.html |title=illyrians.org |accessdate=5 prill 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518133338/http://www.illyrians.org/serbprojects.html |archivedate=18 maj 2007 |url-status=dead }}</ref> Deri në 1912 përbëhej nga [[Kaza|kazatë]] e mëposhtme:<ref name="Pollo1983">{{cite book|author=Stefanaq Pollo|title=Historia e Shqipërisë: Vitet 30 të shek. XIX-1912|volume=II|url=https://books.google.com/books?id=f4i4AAAAIAAJ|year=1983|publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë|page=49}}</ref>
*[[Kazaja e Novipazarit]]
*[[Kazaja e Senicës]]
*[[Kazaja e Prepoljes]]
 
==Lidhje Referimet jashtme==
 
*[http://www.youtube.com/watch?v=sW2iBuMuYIA/ Tribina për gjenocidin në Sanxhak në Luftën e Dytë Botërore. boshnjakisht]
*[https://archive.org/stream/oarnautima00bogogoog#page/n3/mode/2up/ O Arnautima]
 
== Referimet ==
<references />
{{biografi-cung}}
 
==Lidhje të jashtme==
*[https://archive.org/stream/oarnautima00bogogoog#page/n3/mode/2up/ O Arnautima]
 
{{his-cung}}
[[Kategoria:Sanxhaku i Pazarit të Ri|*]]
[[Kategoria:Sanxhaqe|Pazari i Ri]]
 
 
[[sh:Sandžak]]