Dallime mes rishikimeve të "Otho"

813 bytes removed ,  6 muaj më parë
rregullime te referencat
(pikat te cilat ishin larg fjales si dhe titujt)
(rregullime te referencat)
 
{{Infobox mbretër|alt=Bust depicting a man with a full head of hair wearing a Roman tunic|emri_lindjes=Marcus Salvius Otho|emri_mbretërimit=Imperator Marcus Otho Caesar Augustus{{sfn|Cooley|p=490}}|nëna=Terentia Albia}}
'''Marcus Salvius Otho,''' lindur 28 prill 32-16 prill 69) ishte perandor romak për tre muaj, nga 15 janari deri në 16 prill 69. Ai ishte perandori i dytë i Vitit të Katër Perandorëve.
 
== Jeta e hershme ==
Otho lindi më 28 prill të vitit 32 pas Krishtit. Gjyshi i tij kishte qenë senator dhe [[Klaudi|Klaudi i]] i dha babait të Othos statusin e patricit.{{Sfn|Grant|2002}}{{Sfn|Greenhalgh|1975}} Greenhalgh shkruan se "ai ishte i varur nga luksi dhe kënaqësia në një shkallë të jashtëzakonshme edhe në një Romak". Një grua e moshuar e çliroi atë në shoqërinë e perandorit [[Neroni|Nero]]. Otho u martua me zonjën e perandorit Poppaea Sabina; Nero e detyroi Otho të divorcohej nga Poppaea në mënyrë që ai vetë të mund të martohej me të. Ai e internoi Othon në provincën Lusitania{{Sfn|Greenhalgh|1975}} në 58 ose 59 duke e caktuar atë të ishte guvernatori i saj.{{Sfn|Grant|2002}}
 
Otho u tregua i aftë si guvernator i Lusitanisë. Megjithatë, ai kurrë nuk e fali Neron që u martua me Poppaea. Ai u lidh me [[Galba]], guvernatorin e Hispania Tarraconensis fqinje, në rebelimin e këtij të fundit kundër Neronit në 68.{{Sfn|Greenhalgh|1975}} Nero bëri vetëvrasje më vonë atë vit dhe Galba u shpall perandor nga Senati. Otho shoqëroi perandorin e ri në Romë në tetor 68. Para se të hynin në qytet, ushtria e Galbës luftoi kundër një legjioni që Nero kishte organizuar.{{Sfn|Donahue|1999}}
 
== Lufta me Vitelliun ==
[[Skeda:Portrait_of_MPortrait of M._Silvius_Otho Silvius Otho,_Roman_Emperor_by_Robert_Van_Voerst_after_Tiziano_Vecellio Roman Emperor by Robert Van Voerst after Tiziano Vecellio.jpg|majtas|parapamje| Otho nga Robert Van Voerst pas [[Ticiani|Titianit]] .]]
Çdo zhvillim i mëtejshëm i politikës së Othos u kontrollua pasi Otho kishte lexuar me korrespondencën private të Galba-s dhe kishte kuptuar shkallën e revolucionit në Gjermani, ku disa legjione kishin deklaruar për Vitellius, komandantin e legjioneve në lumin e ulët të [[Lumi i Rinit|Rhine]], dhe tashmë ishin duke përparuar Italia. Pas një përpjekje të kotë për të pajtuar Vitelliun me ofertën e një pjese në Perandori, Otho, me një forcë të papritur, u përgatit për luftë. Nga provincat shumë më të largëta, të cilat kishin pranuar në heshtje pranimin e tij, pritej pak ndihmë, por legjionet e [[Delmace|Dalmacisë]], [[Panonia|Pannonia]] dhe [[Mëzia|Moesia]] ishin të etur për kauzën e tij, grupet pretoriane ishin një forcë e frikshme dhe një flotë e efektshme i dha atij zotërimi i deteve italiane.
 
Flota u dërgua menjëherë për të siguruar [[Liguria|Ligurinë]], dhe më 14 Mars Otho, i padënuar nga shenjat dhe profecitë, filloi drejt veriut në krye të trupave të tij me shpresën për të parandaluar hyrjen e trupave të Vitellius në Itali. Por për këtë ai ishte tepër vonë, dhe gjithçka që mund të bëhej ishte të hidhte trupa në Placentia dhe të mbante linjën e [[Lumi Po|Po]]. Garda e përparuar e Othos mbrojti me sukses Placentian kundër Aulus Caecina Alienus dhe e detyroi atë gjeneral të binte përsëri në Kremona, por ardhja e Fabius Valens ndryshoi aspektin e çështjeve.
 
Komandantët e Vitellius tani vendosën të bënin një betejë vendimtare, Betejën e Bedriacum, dhe planet e tyre u ndihmuan nga këshillat të ndarë dhe të pavendosur që mbizotëruan në kampin e Othos. Oficerët më me përvojë nxitën rëndësinë e shmangies së një beteje derisa të paktën legjionet nga [[Dalmacia|Dalmacia të]] kishin arritur. Sidoqoftë, nxitimi i vëllait të perandorit Titianus dhe i Proculus, prefekt i Gardave Pretoriane, shtuan padurimin e etur të Othos, kapërcyen të gjitha kundërshtimet dhe u vendos një përparim i menjëhershëm.
 
Otho mbeti prapa me një forcë rezervë të konsiderueshme në Brixellum në bregun jugor të Po. Kur u mor ky vendim, ushtria e Othos tashmë kishte kaluar Po dhe ishin vendosur në Bedriacum (ose Betriacum), një fshat i vogël në ''Via Postumia'', dhe në rrugën me të cilën legjionet nga Dalmacia do të mbërrinin natyrshëm.
 
== Arsyet e vetëvrasjes ==
Është menduar se vetëvrasja e Othos ishte kryer në mënyrë që ta largonte vendin e tij nga rruga për në luftën civile. Ashtu si ai kishte ardhur në pushtet, shumë romakë mësuan të respektonin Othon në vdekjen e tij. Pak mund të besojnë se një ish-shok i njohur i [[Neroni|Neronit]]t kishte zgjedhur një fund kaq të nderuar. Tacitus shkroi se disa nga ushtarët u vetëvranë pranë shtyllës së tij të varrimit "sepse ata e donin perandorin e tyre dhe dëshironin të ndanin lavdinë e tij".<ref>{{Cito web|last=Tacitus|first=Cornelius|title=Otho's Suicide : The Histories [of Ancient Rome] by Tacitus|url=http://www.ourcivilisation.com/smartboard/shop/tacitusc/histries/chap6.htm|access-date=29 September 2017|website=www.ourcivilisation.com}}</ref>
 
Duke shkruar gjatë sundimit të Perandorit Domitian (Pas Krishtit 81–96), poeti Romak Martial shprehu admirimin e tij për zgjedhjen e Othos për të kursyer perandorinë nga lufta civile duke sakrifikuar veten e tij:
 
{{quote|Edhe pse perëndesha e luftës civile ishte ende në dyshim,
 
Dhe Otho i butë mbase kishte akoma një shans për të fituar,
Sidoqoftë le Cato në jetën e tij të jetë më i madh se vetë Cezari;
 
Në vdekjen e tij ai ishte më i madh se Otho?}}
 
[[Skeda:0_L0 L'Empereur_Othon_Empereur Othon -_MR_377_ MR 377 -_Louvre Louvre.JPG|parapamje| Statuja e Perandorit Otho në muzeun e Luvrit (Paris)]]
 
 
[[Skeda:0_L'Empereur_Othon_-_MR_377_-_Louvre.JPG|parapamje| Statuja e Perandorit Otho në muzeun e Luvrit (Paris)]]
Suetonius, në ''Jetët e Cezarëve'', komenton pamjen dhe higjienën personale të Othos.
 
 
 
Thuhet se ai ishte me një gjatësi të moderuar, me këmbë të çelëta dhe me këmbë me bandi, por pothuajse femëror në kujdesin e tij për trupin e tij. Ai i kishte shkulur flokët e trupit dhe për shkak të hollësisë së flokëve të tij kishte një paruke të modës me aq kujdes dhe të vendosur në kokë, sa askush nuk dyshonte. Për më tepër, ata thonë se ai rrohej çdo ditë dhe lyente fytyrën me bukë të lagur, duke filluar praktikën me pamjen e të parit poshtë, në mënyrë që të mos kishte kurrë mjekër.
 
== Shënime ==
 
 
Sipas Dios, [[Augusti|Augustus]] vdiq pas një rregulli "dyzet e katër vjet që nuk kishin trembëdhjetë ditë". Nëse zbresim 13 ditë në 2 shtator, kemi 20 gusht. I njëjti kapitull daton saktësisht vdekjen e Augustit në "ditën e nëntëmbëdhjetë të Gushtit". [[Caligula]] u ngjit në fron në "njëzet e pesë vjeç, duke mos pasur pesë muaj e katër ditë". Kjo na jep 27 Mars; Dio (gabimisht) daton vdekjen e Tiberius më 26 Mars. Prandaj, Otho vdiq më 16 Prill, jo më 17, siç mund të sugjerojë llogaritja.
 
== Referencat ==
{{Reflist}}
[[cooley, p]].490
 
[["Cassius Dio----Epitome of Book 63"]]
 
[[smith 1849]]
 
[[greenhalgh 1975,]] pp. 30,37,45,47-54
 
[[Clement of Alexandria, Stromata]] "Otho, five months, one day"
 
== Burimet ==
 
* {{Cite book|last=CooleyChamplin|first=Alison E.Edward|url={{googlebooks|VlghAwAAQBAJ|plainurlhttps://books.google.com/books?id=30Wa-l9B5IoC&q=y}}sporus+sabina|title=The Cambridge Manual of Latin EpigraphyNero|publisher=CambridgeHarvard University Press|year=20122005|isbn=978-0-521674-8402601822-28|refpages={{sfnref|Cooley}}|author-link=Alison E. Cooley147–148}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCooleyCITEREFChamplin2005">[[Speciale: BookSources / 978-0-521674-8402601822-28|978-0-521674-8402601822-28]]</cite></bdi>
* </img> Ky artikull përfshin tekst nga një botim tani në
* {{Cite book|last=ChamplinCooley|first=EdwardAlison E.|url=https://books.google.com/books?id=30Wa-l9B5IoC&q{{googlebooks|VlghAwAAQBAJ|plainurl=sporus+sabinay}}|title=NeroThe Cambridge Manual of Latin Epigraphy|publisher=HarvardCambridge University Press|year=20052012|isbn=978-0-674521-0182284026-82|pagesref=147–148{{sfnref|Cooley}}|author-link=Alison E. Cooley}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFChamplin2005CITEREFCooley">[[Speciale: BookSources / 978-0-674521-0182284026-82|978-0-674521-0182284026-82]]</cite></bdi>
* {{Cite book|last=Cooley|first=Alison E.|url={{googlebooks|VlghAwAAQBAJ|plainurl=y}}|title=The Cambridge Manual of Latin Epigraphy|publisher=Cambridge University Press|year=2012|isbn=978-0-521-84026-2|ref={{sfnref|Cooley}}|author-link=Alison E. Cooley}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCooley">[[Speciale: BookSources / 978-0-521-84026-2|978-0-521-84026-2]]</cite></bdi>
* [https://www.roman-emperors.org/othox.htm Otho (69 pas Krishtit)] në De Imperatoribus Romanis .
* {{Cite book|last=Grant|first=Michael|title=The twelve Caesars|date=2002|publisher=Phoenix Press|isbn=9781842126370978-1-84212-637-0|location=London}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGrant2002">[[Special:BookSources/9781842126370|9781842126370]]</cite></bdi>
* {{Cite book|last=Greenhalgh|first=P. A. L.|url=https://archive.org/details/yearoffourempero0000gree|title=The Year of the Four Emperors|date=1975|publisher=Weidenfeld and Nicolson|isbn=9780297768760978-0-297-76876-0|location=London|url-access=registration}}<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGreenhalgh1975">[[Special:BookSources/9780297768760|9780297768760]]</cite></bdi>
* {{Cite book|last=Smith|first=William|url=https://books.google.com/books?id=2ek_AAAAYAAJ&pg=PA897|title=Dictionary of Greek and Roman biography and mythology|publisher=C. C. Little and J. Brown; [etc., etc. ]|year=1849|volume=3|pages=897, 2012|lccn=07038839}}
 
== LinqeLidhje te jashtme ==
 
* [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Otho*.html Jeta e Othos] (Suetonius; përkthim anglisht dhe origjinal latin)
* [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Otho*.html Jeta e Othos] (Plutarku; përkthim anglisht)
* [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/63*.html Cassius Dio, Libri&nbsp;63]
* [[Takitusi|Tacitus]], ''Historitë'' (esp. [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Tac.+Hist.+1.12 1.12], [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Tac.+Hist.+1.21 1.21] - [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Tac.+Hist.+1.90 90] )
 
=== Materiali dytësor ===
* [http://www.worldhistoryblog.com/2005/10/otho-by-plutarch.html Otho nga Plutarku]
* I riu ; [https://web.archive.org/web/20090220184654/http://www.cartage.org.lb/en/themes/booklibrary/books/bibliographie/J/Juvenal/juv-sat2lateng.html Satira II]
{{Start box}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Galba]]}}
{{s-ttl|title=[[List of Roman emperors|Roman emperor]]|years=69}}
{{s-aft|after=[[Vitellius]]}}
{{s-end}}
 
[[Kategoria:Faraonët romakë]]
[[Kategoria:Vetëvrasjet me instrument të mprehtë në Itali]]
[[Kategoria:Faraonët romakë vetëvrasjet me instrument të mprehtë në Itali Konsujt e besueshëm të Romës Perandorake]]
[[Kategoria:Guvernatorët romakë të Lusitanisë]]
[[Kategoria:Romakët e lashtë që bënë vetëvrasje]]
[[Kategoria:Poppaea Sabina]]
[[Kategoria:Njerëzit e Vitit të katër Perandorëve]]
[[Kategoria:Njerëz nga Provinca e Viterbo]]
[[Kategoria:Mbretërore LGBT]]
[[Kategoria:Udhëheqësit që morën pushtetin me grusht shteti]]
[[Kategoria:Konsujt perandorak romakë]]
[[Kategoria:69 vdekje]]
[[Kategoria:32 lindje]]
[[Kategoria:Harv dhe Sfn gabime pa shënjestër]]