Ndryshimi mes inspektimeve të "Leonard Euler"

14 bytes removed ,  12 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
(disa përmirësime gjuhësore)
'''Leonhard Paul Euler''', ''(prononcimi në gjermanisht: ˈɔɪlɐ, {{IPA|ˈɔɪlɚ}})'', ''([[15 Prill]], [[1707]] [[Basel]], [[Zvicër]] – [[7 shtator]], [[1783]] [[Sanckt Petersburg]], [[Rusi]])'', ishte matematikan dhe fizikan zviceran i cili kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij në Rusi dhe Gjermani.
 
Euler bëri zbulime të rëndësishme në fusha të ndryshme si [[Njehsimi diferencial]] dhe [[teoria e grafikëvegrafeve]]. Ai gjithashtu për herë të parë paraqiti pjesën më të madhe të terminologjisë dhe nocioneve moderne matematike, pjesërisht për [[analiza matematike|analizën matematike]], sikur është nocioni i [[funksioni (matematikë)|funksionit matematik]].<ref name="function">{{cite book| last = Dunham| first = William | authorlink=William Dunham (mathematician) | title = Euler: The Master of Us All| year = 1999| publisher =The Mathematical Association of America | pages = 17}}</ref> Gjithashtu është i njohur për punën e tij në [[mekanikë]], [[optikë]] dhe [[astronomia|astronomi]].
 
Euler konsiderohet të jetë matematikani më i madh i shekullit të XVIII dhe një ndër më të mëdhenjtë e të gjitha kohërave. Gjithashtu është më frytdhënësi, përmbledhja e punimeve të e tij përfshinë 60–80 vëllime faqe çerekësh.<ref name="volumes">{{cite journal|last = Finkel|first = B.F.|year = 1897|title = Biography- Leonard Euler|journal = The American Mathematical Monthly| volume = 4| issue = 12| pages = 300|doi = 10.2307/2968971}}</ref> Deklarata e dhënë nga [[Pierre-Simon Laplace]] shpreh influencën që pati Euler në matematikë, ai thotë: "Lexojeni Eulerin, lexojeni Eulerin, ai është mësuesi i të gjithë neve."<ref name="Laplace">{{cite book| last = Dunham| first = William| title = Euler: The Master of Us All| year = 1999 | publisher =The Mathematical Association of America | pages = xiii | quote=Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous.| nopp = true}}</ref>
^2}{6}.</math>
[[Image:Euler's formula.svg|thumb|Interpretimi gjeometrik i formulës së Eulerit]]
Euleri filloi zbatimin e [[funksioni eksponencial|funcksioneve eksponenciale]] dhe [[logaritmi|logaritmeve]] në vëertetimet analitike. Ai zbuloi mënyrën e zbërthimit të funksioneve llogaritmike në seri potenciale dhe e dha përkufizimin e logaritmit të numrave real negativ por pastaj edhe të numrave kompleks, në këtë mënyrë e zgjëroi fushën e aplikimit të logaritmeve .<ref name=Boyer>{{cite book|title = A History of Mathematics|last= Boyer|first=Carl B.|coauthors= Merzbach, Uta C. |publisher= [[John Wiley & Sons]]|isbn= 0-471-54397-7|pages = 439–445}}</ref> Ai poashtu e përkufizoi funksionin eksponencial për numrat kompleks, dhe zbuloi lidhjen e tyre me [[funksionet trigonometrike]]. Për ç'do [[numër]] real [[φ]], funksioni eksponencial kompleks e plotësoplotëson barazimin
:<math>e^{i\varphi} = \cos \varphi + i\sin \varphi.\,</math>
Ky barazim njihet si formula e Eulerit. Rast special i formulës së mësipërme është barazimi
:<math>e^{i \pi} +1 = 0 \, </math>
i cli njihet si që njihet si [[identiteti i Eulerit]] i cilidhe vlerësohet si formula më e shquar në matematikë sipas [[Richard Feynman]], sepse në të jepet lidhja në mes 5 konstantave të rëndësishme të matematikës ''0', ''1'', e '', ''i'' dhe ''π ''dhe vetëm nga një herë përdoen shenjat e koncepteve të mbledhjes, shumëzimit, fuqizimit, dhe barazimit<ref name="Feynman">
{{cite book |last= Feynman|first= Richard|title= The Feynman Lectures on Physics: Volume I |origyear=1970 |origmonth= June|pages=p.10 |chapter= Chapter 22: Algebra}}</ref> Në vitin 1988, lexuesit ''[[Mathematical Intelligencer]]'' e zgjoddhë atë "the Most Beautiful Mathematical Formula Ever".<ref name=MathInt/>(Formula më e bukur e matematikës) Në përgjithësi ndër pesë formulat më të bukura matematikore Euleri merr pjesë me tre prej tyre.<ref name=MathInt>{{cite journal | last= Wells | first= David | year= 1990 | title = Are these the most beautiful? | journal = Mathematical Intelligencer | volume = 12 | issue = 3 | pages= 37–41 }}<br>{{cite journal | last= Wells | first= David | year= 1988 | title = Which is the most beautiful? | journal = Mathematical Intelligencer | volume = 10 | issue = 4 | pages= 30–31 }}<br> See also: {{cite url | url = http://www.maa.org/mathtourist/mathtourist_03_12_07.html | title = The Mathematical Tourist | accessmonth = March | accessyear = 2008 | last = Peterson | first = Ivars }}</ref>