Dallime mes rishikimeve të "Friedrich Schiller"

2.339 bytes added ,  12 vjet më parë
v
deri sa nuk ka ma mirë
v
v (deri sa nuk ka ma mirë)
 
==Jeta==
Lindi në Marbah (Marbach) si i djalë i një oficeri dhe një vajze bukëpjekësi. Shilerit, përderisa ishte në akademinë ushtarake të themeluar nga hercogu Karl Eugeni prej Vyrtembergut (von Wurternberg), në vitet 1773-1780, ju deshtë të studionte judikaturën dhe mjekësinë. Urdhri ushtarak i pashpirt i shkollës, shumë herët e detyrojë Shilerin që të merrte një qëndrim opozitar. Ai lexoi veprat e Zhakues Rouseseut, Gëtes, dhe Uiliam Shekspirit dhe më 1779/80 mësheftas përmblodhi veprën e parë ''Grabitqarët'' e cila u botua anonime më 1781. Suksesi sensacional i kësaj pjese që shfaq më 1782 në Manhaim, e popullarizuan shumë shkrimtarin e ri mirëpo në Vyrteberg i sollën ndalesën e shkrimeve, arrestim dhe përjashtim. Shiler iku në Manhaim dhe nga aty shkoi në rezidencën Henriete von Volcogens. Gjatë kësaj kohe ai përfundojë pjesën pikëlluese ''Betimi I Fieskos Së Guinesë'' dhe përpiloi ''Thashethëna E Dashuri''. Më 1783 Shileri u bë shkrimtar i teatrit në Manhaim. Ai e lëshoi këtë vend pasi që kishte papajtueshmëri me itendatin e Dalbergut, i cili për dallim nga planet e Shilerit për teatrin si qendër edukative nacionale, mendonte më shumë për arkën e teatrit. Gjatë 1785-1787 Shileri gëzojë mikpritjen e familjes Kërner në Lajpcig dhe në Dresden nga ku më 1787 arriti të mbaroi pjesën ''Don Kalos'' dhe filloj që më me intensitet të merret me studimin e historisë. Pas suksesit të tij me ''Historia E Shkatërrimit Të Holandës Së Bashkuar Nga Qeveria Spanjolle'' filloj punën si profesor i historisë në Universitetin e Jenës dhe më 1790 u martua me Sharloten e Lengfeldit (Charlotte von Lengfeld). Në vitet pasuese krijoj veprat mbi historinë, si bie fjala ''Historia E Luftës Tridhjetëvjeçare'' (1792); përmbajtje rreth çështjes etike si ''Tuta dhe Krenaria'' (1793), ''Mbi Edukatën Etike Të Njeriut'' (1795) si dhe vepra me mendime lirike. Miqësinë me Gëten e filloi më 1794. Ndërsa më 1799 u shpërngulë në Vaimarë ku i realizojë disa preokupime rreth teatrit në teatrin e oborrit të Vaimarës. Përpos përpunimit të pjesëve të autorëve tjerë ai krijoj edhe veprat e mëdha, dramën historike të tij ''Valenshtain''-trilogji (1798/99), ''Maria Stuart'' (1800), ''E Virgjëra e Orleansit'' (1801), dhe ''Uiliam Tel'' (1804). Me dramën ''Nusja E Mesinës'' (1803) Shileri provoj që të zgjonte për gjeneratat e tij, formën e tragjedive të grekëve antikë. Vepra e tij e fundit ''Demetrius'' - një tragjedi rreth një kandidati të rrejshëm për fronin rus - mbete një fragment.
 
===Prejardhja, arsimimi dhe sukseset e para===
 
===Vite te pasigurta===
 
===Vitet në Weimar===
 
===Vdekja===
 
==Domethënia historiko-letrare==
 
==Çmimet Shiler==
 
==Veprat==
 
===Dramat===
 
===Vepra të vogla===
 
===Shkrime filozofike===
 
===Vepra historike===
 
===Përkthime===