Ndryshimi mes inspektimeve të "Sistemi diellor"

5 bytes removed ,  11 vjet më parë
v
roboti ndryshoj: ro:Sistemul solar; cosmetic changes
v (roboti ndryshoj: ro:Sistemul solar; cosmetic changes)
[[FiguraSkeda:Larearth2 e0.gif|right|thumb|140px]]
[[FiguraSkeda:Solar sys.jpg|thumb|250px|Pamje artistike e sistemit diellor. Masat dhe largësitë jo sipas shkallës. (Nga e majta në të djathtë:) [[Plutoni]], [[Neptuni]], [[Urani]], [[Saturni]], [[Jupiteri]], [[Rripi asteroidal]], [[Dielli]], [[Afërdita]], [[Toka]], dhe [[Hëna]] e saj dhe [[Marsi]]. Në të majtë shihet edhe një [[Kometa|kometë]].]]
[[FiguraSkeda:Planetet2006.jpg|thumb|450px|Planetët e radhitur sipas afërsisë (largësisë) së tyre nga [[Dielli]].]]
[[FiguraSkeda:Solar System and Star R66.jpg|thumb|250px|Sistemi diellor]]
 
'''Sistemi diellor''' është sistem i organizuar planetësh, të cilët sillen rreth [[Dielli]]t. Sistemi diellor është një sistem planetar i përbërë nga [[Trupi qiellor|trupa qiellorë]] të ndryshëm që mbahen në [[orbita]] nga [[Graviteti|forca e gravitetit]] të [[ylli]]t tonë, [[Dielli]]t. Është i përbërë nga tetë [[Planeti|planetë]] (dhe 166 [[hëna]]t e tyre), nga tre [[Planeti xhuxh|planetë xhuxhë]] ([[Ceresi]], [[Plutoni]], [[Erisi]] dhe katër hënat e tyre), dhe miliarda [[Trupi i vogël i sistemit diellor|trupa të vegjël]]. Këtu bëjnë pjesë trupat e [[Rripi i Kuiperit|Rripit të Kuiperit]], disa dhjetëra mijëra [[Asteroidi|asteroidë]], një numër i pacaktuar por me siguri shumë të madh [[kometa]]sh, [[Meteorët|meteoritësh]], dhe [[pluhuri ndëryjor]].
 
Planetët e sistemit diellor sipas largësisë nga dielli janë: [[Mërkuri]], [[Afërdita]], [[Toka]], [[Marsi]], [[Jupiteri]], [[Saturni]], dhe [[Neptuni]]. Prej këtyre tetë planetëve gjashtë prej tyre kanë [[Sateliti natyror|satelitë natyrorë]] të emërtuar zakonisht "hëna" sipas emrit të [[Hëna|Hënës]] së Tokës, dhe secili prej planetëve të jashtëm është i rrethuar nga [[Rrethi planetar|rrathë planetarë]] prej pluhuri dhe grimcash të tjera. Të gjithë planetet, përveç Tokës, janë emëruar sipas perëndive dhe perëndeshave të [[Mitologjia|mitologjisë]] [[Mitologjia greke|greko]] - [[Mitologjia romake|romake]].
 
== Ndërtimi i sistemit diellor ==
 
Dielli është ylli në qëndër të sitemit diellor që prodhon dritë e nxehtësi (elmente të domosdoshme për jetën në tokë). Toka dhe trupat e tjere qiellore të sistemit diellor (duke përfshirë planetet, asteroidet, meteoritet, kometat dhe pluhurin kozmik) rrotullohen rreth diellit (revolucioni) dhe boshtit te vet (rrotacioni). Dielli përbën 99% të masës së sistemit diellor. Energjia diellore mbështet pothuaj të gjithë jetën në tokë nëpërmjet fotosintezës që nga shfaqja e organizmit të parë. Njerëzit e përdorin energjinë diellore për ndriçim, ngrohtësi, rritjen e të korrave dhe për shndërrimin e fuqisë diellore në energji elektrike. Nxehtësia e krijuar nga dielli përcakton klimën (moti) dhe ndërrimin e stinëve në tokë, pra dielli është element i cili mundëson jetën dhe zhvillimin e saj normal në tokë.
 
Shenja astronomike e diellit është ☉.
* [[Nikolaus Kopernikus]]
== Lidhje të jashtme ==
{{Link FA|tr}}
 
[[CategoryKategoria:Astronomi]]
 
{{Link FA|tr}}
 
[[af:Sonnestelsel]]
[[qu:Inti Llika]]
[[rm:Sistem Solar]]
[[ro:SistemSistemul solar]]
[[ru:Солнечная система]]
[[sah:Күн системата]]
139

edits