Ndryshimi mes inspektimeve të "Shqipëria në vitet 1912-1939"

ska përmbledhje të redaktimeve
{{shkronja}}
{{joref|15 Shkurt 2009}}
 
Shteti shqiptar u krijua ne [[28 NentorNëntor 1912]], pas vendimit te Kongresit te VloresVlorës perpër te shpallur pavaresinepavaresinë e vendit nga [[Perandoria Osmane]]. Kjo periudhe eshteështë periudha parakomuniste, ku [[ShqiperiaShqipëria]] po mundohej te zhvillohej si shtet.
== Qeveria e VloresVlorës dhe Princ Vidi ==
[[Kongresi i VloresVlorës]] vuri ne krye te vendit Ismail Qemalin i cili me shpejtesi krijoi qeverineqeverinë e re. Detyrat qe shtroheshin para qeveriseqeverisë ishin shumeshumë imediate : vendi rrezikohej te copetohej, varferia ishte e skajshme dhe perpër me tepertepër disa pronare te medhenjmëdhenj po i benin rezistencerezistencë qeveriseqeverisë se re. Prova me e veshtire perpër qeverineqeverinë ishte [[Konferenca e Ambasadoreve]] e mbajtur ne [[Londer]]. Aty [[Fuqite e Medha]] vendosen fatin e ShqiperiseShqipërisë. 2/3 e territorit te vendit dhe 1/2 e popullsisepopullsisë mbeten jashtejashtë kufijve te shtetit shqiptar.Ne Shqiperine Në Shqipërinë e cunguar u vendos njenjë komision administrimi qe caktoi si mbret te ShqiperiseShqipërise Princin Vilhelm Vidin. Princi i ri nuk dinte asgje perpër ShqiperineShqipërinë prandaj u mbeshtet me shumeshumë tek [[Esat Pashe Toptani]]. Ky i fundit e tradhtoi dhe udhehoqi [[Kryengritjen e ShqiperiseShqipërise se Mesme]].Ne vitin 1914 filloi [[Lufta I Boterore]] dhe Princ Vidi u largua nga vendi.Shqiperia Shqipëria u fut ne luftrat qe zhvilloheshin mes Fuqive te Medha.
 
== Lufta I Boterore ==
[[ShqiperiaShqipëria]] u kthye shpejt ne njenjë shesh lufte. Serbet, Malazezet dhe Bullgaret pushtuan veriun.Italianet Italianët pushtuan pjesen qendrore.Ne jug Greket, Francezet dhe ItalianetItalianët kishin ndare zonat e tyre. Serbia dhe Mali i Zi kapitulluan dhe ne vitin 1916 ishte Austro-Hungaria ajo qe kishte shumicen e territoreve shqiptare. Megjithese e pushtuar nga te gjitha anetanët ShqiperiaShqipëria u beri balle pushtuesve dhe nuk mbeshteti asnjerinasnjërin bllok pavaresisht leshimeve qe kishin bere.Ne vitin 1918 [[Lufta I Boterore]] perfundoipërfundoi.Ne [[Konferencen e Paqes]] ShqiperiaShqipëria u shpall vend humbes dhe bashkepunetorbashkepunëtor me Bllokun Qendror. Megjithese lufta kishte perfunduarpërfunduar ShqiperiaShqipëria ende nuk ishte cliruar plotesisht.Nen Nën presionin e Konferences se Paqes trupat greke dhe ato serbe u terhoqen nga territoret shqiptare. Por italianetitalianët nuk u terhoqenterhoqën nga [[Vlora]].Ne baze te Marreveshjes se fshehte te Londres Italia do te merrte jugun e ShqiperiseShqipërise dhe [[protektorat]] mbi shtetin shqiptar. Por ne Kongresin e LushnjesLushnjës delegatet shqiptare vendosen ti perzininpërzinin italianet nga [[Vlora]]. Sulmi u be ne Janar te vitit [[1920]] dhe [[Vlora]] u clirua.
 
== Shqipëria mes dy grupeve kundërshtare ==
Periudha 1920-1924 ishte periudhe paqendrueshmeriepaqëndrueshmerie perpër ShqiperineShqipërinë.Ne vitin 1920 u krijua [[Partia Popullore]], e para parti shqiptare ne histori. Kjo parti perfaqesontepërfaqësonte rrymen antikonservatore, liberale,perparimtare përparimtare.Ne kete parti shquheshin disa figura : [[Fan Noli]], [[Ahmet Zogu]], [[Luigj Gurakuqi]], [[Bajram Curri]] etj. Por [[Ahmet Zogu]] mendoi se [[Shqipëria]] nuk ishte ende e gatshme perpër reforma te tilla, dhe se çështja kombetare donte njenjë ShqiperiShqipëri te fortë dhe jo njenjë Shqipëri te dobet dhe te pastabilizuar. Prandaj ai mendoi ta linte ceshtjen kombetare perpër me vonevonë kur rrethanat te ishin te pershtatshmepërshtatshme. Por anetaret e tjere te partise nuk pajtoheshin me kete mendim prandaj [[Ahmet Zogu]] u largua tektëk partia kundershtare [[Partia PerparimtarePërparimtare]] qe perfaqesontepërfaqësonte familjet e pasura te vendit. Nga 1920 deri 1924 u nderruan shumeshumë qeveri e kryeministra ku [[Ahmet Zogu]] shijoi me shumeshumë pushtet.Ne [[Qershor 1924]] [[Fan Noli]] me mbeshtetesit e tij udhehoqi [[Revolucionin Demokratik te Qershorit]]. Noli premtoi se do te bente [[ReformenReformën agrare]] por nuk ia arriti. Vendi u destabilizua. [[Fuqite e Medha]] nuk e njohen qeverineqeverinë e re. Vetem [[Bashkimi Sovjetik]] e njohi dhe perpër njenjë javejavë mes dy vendeve pati marredhenie diplomatike. [[Ahmet Zogu]] ndodhej ne [[Jugosllavi]] dhe qe aty pergatiti planin e rikthimit ne pushtet. Nga fundi i vitit 1924 [[Ahmet Zogu]] udhehoqi kunderrevolucionin dhe u rikthye ne pushtet. Eshte e vertete se Zogu u ndihmua nga jugosllavet por ndihma e tyre ishte shumeshumë e vogel dhe paperfillshmepapërfillshme.
 
== Ahmet Zogu President ==
Nga viti 1925-1928 Zogu ishte edhe Kryeminister edhe President duke u bere i pari President ne historinehistorinë e vendit. Gjate kesaj periudhepëriudhe Zogu i dha Shen Naumin Jugosllavise, por ai u largua nga ndikimi jugosllav dhe u perqendruapërqendrua ne marredhenie me te mira me vendet e Evropes Perendimore dhe [[SHBA]]. Megjithate i vetmi vend qe iu pergjigjpërgjigj thirrjes se tij ishte [[Italia]] qe ndodhej nennën regjimin fashist. Zogu nenshkroinënshkroi disa traktate dhe marreveshje me ItalineItalinë me karakter politik, ekonomik dhe ushtarak.
 
== Mbreteria Shqiptare. Fundi i epokes 1912-1939 ==
Ne vitin 1928 [[Ahmet Zogu]] u shpall nga [[parlamenti]] [[Zog I]], [[Mbret i Shqiptareve]], [[Skenderbeu III]]. Ai ndryshoi mbiemrin nga Zogolli ne Zogu.Nena Nëna e tij Sadije Toptani u shpall NenaNëna Mbretereshe, kurse familjaret e tjere moren titujt Princer dhe Princesha. Mbreteria u shpall mbreteri kushtetuese, parlamentare dhe e trashegueshme.Ne kete menyremënyre u formua e para familje mbreterore shqiptare.
 
Parlamenti i dha atij shumeshumë cifligje dhe para por ai i ktheu serish pjesen me te madhe. Nderkohe gjate kesaj periudhe u forcuan marredheniet me ItalineItalinë, e cila po behej gjithnjegjithnjë e me e fuqishme ne [[ShqiperiShqipëri]].Per nje Për një moment marredheniet mes dy vendeve u tensionuan sa gati arriten ne nderhyrje ushtarake. Vetem nderhyrja e Anglise e shpetoi ShqiperineShqipërinë nga njenjë pushtim. Nderkohe pas permiresimitpërmiresimit te marredhenieve Ahmet Zogu filloi te mendoje perpër njenjë trashegimtar. Ai ishte i fejuar me vajzen e Shefqet Verlacit por e prishi fejesen. Kjo beri qe Verlaci te behej njenjë armik i Zogut. Duke qeneqenë se ishte nennën shenjester te vazhdueshme Zogu i rralloi daljet ne publik. Me 26 Prill 1938 Ahmet Zogu u martua me [[Princeshen GeraldineGeraldinë]] e cila u be Mbreteresha e Shqiptareve. Nje vit me vonevonë ciftit mbreteror iu lindi djali [[Leka Zogu]] i cili ishte trashgimtari i fronit. Tre dite me vonevonë me [[7 prill 1939]] ShqiperiaShqipëria u pushtua nga [[Italia Fashiste]] dhe Zogu se bashku me familjen e tij u larguan nga vendi.
 
== Mbreteria Shqiptare.Fundi i epokes 1912-1939 ==
Ne vitin 1928 [[Ahmet Zogu]] u shpall nga [[parlamenti]] [[Zog I]],[[Mbret i Shqiptareve]],[[Skenderbeu III]].Ai ndryshoi mbiemrin nga Zogolli ne Zogu.Nena e tij Sadije Toptani u shpall Nena Mbretereshe,kurse familjaret e tjere moren titujt Princer dhe Princesha.Mbreteria u shpall mbreteri kushtetuese,parlamentare dhe e trashegueshme.Ne kete menyre u formua e para familje mbreterore shqiptare.
Parlamenti i dha atij shume cifligje dhe para por ai i ktheu serish pjesen me te madhe.Nderkohe gjate kesaj periudhe u forcuan marredheniet me Italine,e cila po behej gjithnje e me e fuqishme ne [[Shqiperi]].Per nje moment marredheniet mes dy vendeve u tensionuan sa gati arriten ne nderhyrje ushtarake.Vetem nderhyrja e Anglise e shpetoi Shqiperine nga nje pushtim.Nderkohe pas permiresimit te marredhenieve Ahmet Zogu filloi te mendoje per nje trashegimtar.Ai ishte i fejuar me vajzen e Shefqet Verlacit por e prishi fejesen.Kjo beri qe Verlaci te behej nje armik i Zogut.Duke qene se ishte nen shenjester te vazhdueshme Zogu i rralloi daljet ne publik.Me 26 Prill 1938 Ahmet Zogu u martua me [[Princeshen Geraldine]] e cila u be Mbreteresha e Shqiptareve.Nje vit me vone ciftit mbreteror iu lindi djali [[Leka Zogu]] i cili ishte trashgimtari i fronit.Tre dite me vone me [[7 prill 1939]] Shqiperia u pushtua nga [[Italia Fashiste]] dhe Zogu se bashku me familjen e tij u larguan nga vendi.
== Përmbledhje ==
Kjo periudhë 1912-1939 karakterizohet nga destabilitet i vendit. Vetëm në periudhën e fundit 1928-1939 Shqipëria është më e qëndrueshme dhe merr një zhvillim më të madh. Personazhet kryesore të kësaj periudhe janë Esat Toptani, Fan Noli dhe në fund Ahmet Zogu. Esat Toptani në fillim paraqitet si mbrojtës i Shqipërisë, më pas si aleat i serbëve. Një politikan oportunist i cili e mendon ShqipërineShqipërinë si një ciflig të tijin dhe jo si vendin e shqiptarëve. Fan Noli paraqitet si njeriunjëriu që lindi demokracinë, pluralizmin dhe që ju dha shpresë fshatarëve të varfër. Ahmet Zogu që paraqitet si një njerinjëri i preokupuar ndaj punës dhe pushtetit si e vetmja menyrëmënyrë për të stabilizuar vendin dhe për ta drejtuar nga zhvillimi perëndimorpërëndimor. Kjo është periudha e parë e shtetit shqiptar, ku u provuan disa sisteme : Principata, Republika parlamentare, Republika presidenciale dhe Monarkia. Kjo është një periudhë që prodhoi shumë ngjarje dhe figura të rëndësishme ku Shqipëria po mundohej të dilte në arenën ndërkombetare si një shtet i zhvilluar dhe perëndimor.
 
== Referenca ==
 
 
[[Kategoria : Historia e Shqipërisë]]
10.357

edits