Ndryshimi mes inspektimeve të "Shqipëria natyrale"

ska përmbledhje të redaktimeve
[[Figura:Ethnic albania.jpg|thumb|300px|Vendbanimet e shqiptarëve etnikë]]
 
'''Shqipëria Etnike''' ([[Gjuha angleze|angl.]] : Ethnic Albania) është një hapësirë e caktuar gjeografike e territorit e cila është vendlindje e shqiptarëve me shumicë. Pavarësisht qëndrimeve të popujve të ndryshëm kjo hapësirë gjeografike ishte vendlindja e shqiptarëve në historinë e afërt dhe 90 % e këtij territori është akoma vendlindje dhe vendbanim me shumicë shqiptare.
 
Përkundër barazimit të termit ''Shqipëri Etnike'' me termin ''Shqipëri e Madhe'' këto prapë se prapë nuk kanë kuptim të njëjtë, por termi i dytë përdoret për të zbehur dhe keqinterpretuar termin e parë. Termi ''Shqipëria etnike'' nuk nënkupton asgjë më shumeshumë se hapësirën e banuar etnikisht me shumicë shqiptare, kurse termi ''Shqipëria e Madhe'' siç pretendohet nga popujt okupues të territoreve, nënkupton zgjerim territorial të [[Shqipërisë]] si shtet ndaj territoreve tjera pa të drejtë.
 
== Historia para pavarësisë ==
Para pavarësisë Shqipëria ishte e pushtuar nga [[Perandoriaperandoria Osmane]]. Ajo ishte e ndare në disa sanxhakë : [[Kosova]], [[Shkodra]], [[Janina]] dhe [[Manastiri]]. Pas [[Traktati i Shën Stefanit|Traktatit të Shën Stefanit]], disa territore shqiptare iu dhanë [[Bullgaria|Bullgarisë]], [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Greqia|Greqisë]] dhe [[Serbia|Serbisë]]. [[Lidhja e Prizrenit]] u ngrit kundër këtij traktati dhe luftoi me armearmë në dorë. Edhe pse Lidhja dështoi territoret shqiptarë nuk u copëtuan të gjitha por mbeten pjesë e Portës së Lartë.
 
== Pavarësia dhe ndarja e territoreve ==
Pas pavarësisë kufijtë e Shqipërisë u caktuan nga [[Konferenca e Ambasadoreve]] e Fuqive të Mëdha. Me gjithë kërkesën e Qeverisë së Vlorës për kufij etnik të Shqipërisë, [[Fuqitë të Mëdha]] nuk e morën parasysh kërkesën e saj. [[Kosova]], [[Manastiri]] dhe [[Lugina e Preshevës]] iu dhanë Serbisë, [[Ulqini]] dhe viset përreth saj iu dhanë Malit të Zi kurse [[Çamëria]] iu dha Greqisë. Edhe pse morën më shumë se 2/3 e territorit të Shqipërisë vendet e [[Ballkan]]it vazhduan të kërkonin të tjera territore duke gjetur pretekste qesharake.
== Pasojat e ndarjes së shqiptarëve ==
Ndarja e territoreve shqiptare solli pasoja të rënda si për Shqipërinë e cunguar ashtu edhe për banoret e viseve jashtejashtë saj. Shteti shqiptar u perballpërball me problemeproblemë shumë të medhamëdha nga që forca më e madhe punëtorë ndodhej jashtë territorit të saj. Gjithashtu burimet më të mëdha minerare ndodheshin në [[Kosovë]] e cila ishte pjesë e Serbisë. [[Serbia]], [[Mali i Zi]] dhe [[Greqia]] ushtruan njenjë dhunedhunë te jashtezakonshmejashtëzakonshme mbi shqiptretshqiptarët e viseve qe pushtuan. Ata u masakruan u detyruan te ndryshonin fe dhe emra ose te largoheshin nga vendi i tyre. Kjo solli ndryshime ne perberjenpërbërjen e popullsisepopullsisë se ketyrekëtyre territoreve.
=== Lufta në Kosovë ===
[[Kosova]] qëndroi si pjese e Serbisë nga [[viti [[1913]] deri ne [[vitin [[1999]] kur u zhvillua [[Lufta e Kosovës]]. Kjo lufteluftë erdhi si pasojepasojë e trajtimit te pabarabarte te shqiptareve me popujt e tjerë te Jugosllavisë dhe dëbimit te shumeshumë prej tyre nga Kosova. Lufta u nis qe ne vitin 1913 kur filluan disa kryengritje. GjateGjatë regjimit te Titos për shqiptaretshqiptarët e Kosovës pati disa te drejta te cilat u mohuan totalisht gjategjatë regjimit te Milloshevicit. Lufta përfundoi me ndërhyrjen e [[NATO]]-s ne KosoveKosovë e cila u çlirua nga pushtimi policor serb. Me [[17 Shkurt 2008]] [[Parlamenti i Kosovës]] shpalli aktin e pavarësisë nga [[Serbia]]
 
=== Lufta në Maqedoni ===
Lufta ne Maqedoni u zhvillua ne vitin [[2001 ]] nga shqiptaretshqiptarët te cilët kërkonin te drejtat qe u takonin ne shtetin maqedonas. Edhe pse ndërhyri fuqishëm ushtria maqedonase nuk arriti te ndalte valën e revoltave kundër sistemit te padrejte. [[Marrëveshja e Ohrit]] ishte akti i fundit i luftës. ShqiptaretShqiptarët morën te drejtat qe u takonin dhe lufta aq e padeshirueshmepadëshirueshme për te dyja palët përfundoi.
=== Lufta në Luginën e Preshevës ===
 
== Rrymat për bashkim etnik ==
Rrymat perpër bashkim etnik ndahen ne dy grupe : [[Ekstremiste]] dhe [[Liberale]]. Ekstremistet perfaqesohenpërfaqësohen nga organizatat e ndryshme te mergimitmërgimit, organizatat ilegale ne [[Maqedoni]], [[Mal te Zi]] dhe [[Serbi]]. Ato kerkojnekërkojnë bashkimin etnik me ane te dhunesdhunës, prandaj ato janejanë quajtur organizata terroriste nga [[CIA]] dhe [[BE]]. Liberalet kerkojnekërkojnë njenjë bashkim etnik gradual te bazuar mbi diplomacinediplomacinë dhe fitimin e te drejtave te shqiptareve kudo ne [[Ballkan]]. Liberalet perfaqesohenpërfaqësohen nga [[LDK]], [[PDK]], [[AAK]] ne [[KosoveKosovë]]. [[PDSH]],[[BDI]] ne [[Maqedoni]]. [[PD]], [[PBK]], [[PBKD]], [[PLL]], [[PDI]] dhe [[LZHK]] ne [[ShqiperiShqipëri]]. PartitePartitë shqiptare te Malit te Zi dhe LuginesLuginës se PreshevesPreshevës bejnebëjnë pjese ne ketekëtë grup.
=== Balli kombëtar ===
 
=== Shqiptarët në Sanxhakun e Pazarit të Ri===
[[Sanxhaku]] i [[Pazari i Ri|Tregut të Ri]] ka një sipërfaqe prej 8.687 km katrorë dhe 530 000 banorë. Kryeqyteti është [[Pazari i Ri|Tregu i Ri]] (Novi Pazari). Kufizohet me Serbinë, Malin e Zi, Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën dhe Shqipërinë. E përbëjnë këto komuna : [[Pazari i Ri]], [[Tutini]], [[Sjenica]], [[Prijepolje]], [[Nova Varosh]], [[Bijello Polje]], [[Rozhaja]], [[Plava]], [[Plevlje]] dhe [[Berane]].<ref>Dr.[[Ejup Mushoviq]], "Novi Pazar i okolina" </ref>
 
[[Sanxhaku]] është një territor i veçantë administrativ. Në aspektin ushtarak emri "Sanxhak" do të thotë " Flamur". Gjatë sundimit otoman emri Sanxhak ka nënkuptuar territor ushtarak. Më vonë ka paraqitë territor i shkalles së dytë pas Vilajetit apo Pashallëkut.
 
Ky rajon ngushtngushtë i lidhur me luginën e Lumit Ibër që paraqet hapësirë të rëndësishme komunikative të Sanxhakut gjindet në zonën kulturore e cila me pozitenpozitën e sajë është ngushtngushtë e lidhur me DarndaninëDardaninë, pra me Kosovën. Edhe pse ndodhet në periferi të Kosovës, ky rajon në të kaluarën e lashtë patjetër ka pasur zhvillim të ngjashëm, me atë që hasim në Kosovë.
 
Para ardhjes së sllavëve këto vise kankanë qenë të populluara nga ilirët për çka flasin hulumtimet e shumta arkelogjikearkeologjike : Në Pazarin e Ri në vendin e tanishëm të kombinatit të Tekstilit "Rashka" ; mandej të mbeturat nga ari dhe qehlibariqelibari të gjetura para shumshumë viteve te Kisha e Petrovës. Kjo e fundit na jep njohuri për mundësinë e ekzistimit të një lidhjeje të fiseve ilire, selia e sëcilëssecilës ka qenë në vendin e kishës së përmendur.
 
Toponimet e shumta në këto vise ruajnruajnë kujtimrtkujtimit për ilirët. Emrat : Ras, Ibër, Peshter, Bishevë, Vapa, Lim etj. janë me prejardhje nga gjuha shqipe (ras-rrasë, lim-Lumi ; Ibër- i bardhë ; Vapë - vapa, -ë ; Peshter : Pesh- peshë ; ter- terr (terrësi), ter - thatësi.
 
Kur serbët u vendosën në Luginën e Lumit Rashka, i detyruan popullsinë vendase të tërhiqen në male dhe ua morën tokat. Gjithsesi të gjithegjithë vendasit nuk u tërhoqën por një numër i tyre kankanë mbetur në viset malore për rreth duke u marr me blegtori. Në vazhdimësi ata jetuan në këto vise , qkaçka na bënë me dije edhe prezenca e sotshme e tyre në këto vise.
 
Sipas shënimeve të viteve 1905-1906 në këtë sanxhak jetonin 37.775 banorë. Shënimet japin të dhëna për përkatësin fetare të 27.980 banorëve mysliman (Shqiptare dhe Slave të konvertuar gjategjatë sundimeve Otomane) dhe të 19.795 krishterë (ortodoks të racës/kombësisë Shqiptare dhe serbe).<ref>[http://www.illyrians.org/serbprojects.html illyrians.org]</ref>
 
Gjatë luftës së dytë botërore Pazari i Ri ishte nën mbrojtjen e forcave vullnetare të rajonit. Më [[4 nëntorënëntor]] [[1941]] forcat e armatosura çetnike i sulmojnë vendasit të cilëve ju vijnë në ndihmë rreth 6 000 vullnetarë nga rrafshi i Kosovës, Drenica dhe rrafshi i DugagjinitDukagjinit.
 
=== Ideologjitë e bashkimit kulturorë ===
<references />
 
[[CategoryKategori:Historia shqiptare]]
 
[[Kategori:Shqipëri]]
[[Category:Historia shqiptare]]
[[CategoryKategori:ShqipëriKosovë]]
[[CategoryKategori:Republika e Maqedonisë]]
[[Category:Kosovë]]
[[Category:Republika e Maqedonisë]]
 
[[ar:ألبانيا الكبرى]]
10.357

edits