Ndryshimi mes inspektimeve të "Tomas Akuinas"

690 bytes added ,  10 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="200" style="margin-left:1.0em;"
[[Skeda:Carlo Crivelli 007.jpg|thumb|180px|Tomas Akuini (pikturë pasvdekjes e [[Karlo Kriveli]]t).]]
! colspan="2" bgcolor="gold" style="font-size:120%"|'' '''Tomas Akuini'''
|-
|align="center" colspan="2" | [[Skeda:Carlo Crivelli 007.jpg|thumb|180px200px|Tomas Akuini (pikturë pasvdekjes e [[Karlo Kriveli]]t).]]
|-
|align="center" colspan="2" bgcolor="gold"|'''Doktor kishe'''
|-
|'''Vitlindja'''
|<center> [[1225]] </center>
|-
|'''Data e vdekjes'''
|<center>[[7 mars]], [[1274]]</center>
|-
|'''Emri sekular'''
|<center>Tomas Akuni</center>
|-
|'''Emri fetar'''
|<center>Shën Tomas Akuini</center>
|-
|'''Dita përkujtimore'''
|<center>[[28 janar]] </center>
|-
|'''Shenjtërimi'''
|<center> [[1323]] </center>
|-
|'''Shenjt mbrojtës'''
|<center>i gjithë edukimit katolik, </center>
|-
|}
 
'''Tomas Akuini''' (edhe ''Tomas Akuinas'' ose ''Thomas Aquinas'' ose ''Tommaso d'Aquino'') lindi në [[Roccasecca]], [[Napoli]], [[Italia|Itali]], [[1225]] dhe vdiq me [[7 mars]] [[1274]] në [[Fossanova]].
Në moshën pesë vjeçare, Tomasi u dërgua në manastir, për të marrë bazat e njohurive shkollore. Vite më vonë, pasi kishte studiuar për gjashtë vjet në [[Universiteti i Napolit|Universitetin e Napolit]], ai largohet. Në këtë universitet ai ka pasur ndikim të madh prej dominikanëve, të cilët po kryenin një revolucion kundrejt sistemit klerik të [[Evropa|Evropës]] mesjetare, duke rekrutuar të rinj. Ky ndryshim në mendimet e Tomasit, nuk i pëlqeu familjes së tij. Kështu që atë e detyruan të kthehej tek prindërit, në kështjellën San Giovani, ku ai u mbajt për një vit, me qëllim që të hiqte dorë nga mendimet e tij të ndikuara prej domenikanëve. Familja e tij u detyrua të merrte një prostitutë, për të tunduar Tomasin, por ai e dëboi atë me një pishtar të ndezur, me të cilin në fund vizatoi një fryq në derë. Kjo fazë në jetën e Tomasit përfundoi si rezultat i ndërhyrjes së [[Papa Inoçenti IV|Papa Inoçentit IV]], i cili e emëroi Tomasin 17 vjeçar, Shën Dominik.
 
Eprorët e Tomasit, duke parë që djali kishte dëshirë të studionte [[teologji]], e dërguan atë në një shkollë në [[KolonjaKëlni|KolonjëKëln]]. ThomasTomasi shoqëroi Albertusin në [[Universiteti i Parisit |Universitetin e Parisit]] në [[1245]], dhe qëndroi atje me mësuesin e tij për tre vjet. Në fund të kësaj periudhe ai u diplomua në teologji. Në vitin [[1248]] ai u kthye në kolegj, dhe u emërua si asistent profesor dhe ''Magister studentium''. Përpara se të largohej nga [[Parisi]], ai mori pjesë në debate të rëndësishme, për lirinë e mësimdhënies, dhe arriti të fitonte respektin e [[Papa|papës]], duke hedhur poshtë argumentat e disa personave që e rivalizuan, përfshi edhe Guillaume de St Amour, një nga njerëzit më të rëndësishëm të asaj kohe. Në vitin [[1252]] Aquini u kthye në Paris për të kryer masterin. Pasi e mori atë, ai nisi mësimdhënien në vitin [[1256]]. Ai quhej doktor i teologjisë dhe nisi të jepte kurse mbi këtë degë, në Paris, [[Roma|Romë]] dhe në qytete të tjera në Itali. Që prej kësaj periudhe, ai ishte në punë të vazhduar në shërbim të urdhrit që kishte. Ai shpesh kryente udhëtime të gjata dhe me të këshilloheshin priftërinjtë që bënin pjesë në papat, për punët e shtetit. Gjatë viteve [[1269]] - [[1271]] Tomasi rikthehet në Paris, ku fillon mësimdhënien, drejtimin e punëve të kishës, dhe bëhet këshilltar i mbretit [[Luixhi VIII]]. Por kërkesat e drejtuesit të tij dhe të Princit Charles, e rikthyen Tomasin në postin e profesorit, në Napoli. Gjatë kësaj periudhe ai mbante fjalime për [[Zoti]]n, shkruante udhëzime fetare, debate ku mbronte arsyet e tij, kritika dhe punonte për realizimin e një prej shkrimeve të tij, ‘‘”Summa Theologiae”’’. Kishte fituar kaq shumë rëndësi dhe sukses, sa kisha i kishte ofruar poste të rëndësishme, ku Tomasi nuk pranoi të bëhej [[Ipeshkvi|ipeshkv]] i Napolit, si dhe përgjegjës i manastirit në Monte CassinoKazino.
 
Aquini ka kaluar një përvojë mistike gjatë disa festimeve, me [[6 Dhjetor]] [[1273]], ku pas së cilës ai nuk shkruajti me për veprën e tij “Summa Theologiae”. Kur e pyetenpyetën pse e la punën përgjysmë, Aquini u përgjigj : "Nuk mundja të vazhdoja më... Gjithshka që unë kisha shkruajtur mu duk shumë pak, në krahasim me çfarë unë kisha parë dhe kaluar". Ai ka kaluar edhe përjetime të tjera mistike, si p. sh. dëgjimi i një zëri, i cili i kishte folur prej një kryqi, dhe i kishte thënë që ai kishte shkruajtur drejtë mbi Zotin. Në [[Shekulli XX|shek. e 20]], është shkruajtur, prej katolikëve të Romës, për këto ngjarje mistike të cilat i kishte përjetuar Tomasi Aquini, si një burim fantazie.
 
Në janar të [[1274]]s [[Papa Gregori X]], vendosi që Tomasi të merrte pjesë në “Këshillin e Dytë të Lionit”, të bënte kërkime mbi ndryshimet e kishës greke dhe atë latine. Ai e nisi këtë udhëtim, por pasi kishte pushuar për disa ditë në kështjellën e një të afërmi, Tomasi u sëmur rëndë. Ai dëshironte që ti kalonte ditët e fundit në një manastir, ku pas një javë semundjeje të rëndë, me [[7 mars]] të [[1274]], Tomasi ndahet nga jeta. Pas vdekjes së Tomas Aquini pati shumë thashetheme, që atë mund ta kishin vrarë. Shkrimtari [[Dante Aligeri|Dante Aligieri]] mendonte që Tomasin e kishin helmuar njerëz të urdhrit të “Karlit të Anzhusë”. Aquini i kishte bërë përshtypje kujtdo që e kishte njohur, dhe e kishin ngritur në të njëjtin nivel me [[Shën Pali]]n dhe [[Shën Agostini]]n.
 
==Nderimet==
Në vitin [[1319]], [[Kisha Katolike Romake]] nisi të merrej me [[shenjtërimi]]n e Tomasit, dhe në [[18 gusht]] të [[1323]] ai emërohet i shenjtë, prej [[Papa Gjoni XXII|Papa Gjonit XXII]] në Avinjon. Në [[Këshilli i Trentit|Këshillin e Trentit]], vetëm dy libra ndodheshin mbi altar, [[Bibla]] dhe “Summa Theologiae” e Shën Tomas AquinitAkuinit. Në vitin [[1880]] AquiniAkuini u shpall si mbrojtësi i të gjithë edukimit katolik romak. Në manastirin e Napolit, pranë katedrales së “Shën Januariusit”, ndodhet një dhomë e vogël, ku thuhet se ka jetuar Tomas Aquini. Dita e tij e shenjtë festohet çdo [[28 Janar]].
 
==Shiko edhe==