Ndryshimi mes inspektimeve të "Anselmi i Aostës"

v
[[FiguraSkeda:Anselm of Canterbury.jpg|thumb|Sh. Anselmi i Aostës.]]
 
'''Anselmi i Aostës''' ([[1033]] ose [[1034]], [[Aosta]], [[Italia|Itali]] - [[21 prill]] [[1109]], [[Kanterberi]], [[Anglia|Angli]]), [[Shenjtori|shenjtor]] dhe [[Doktor i kishës]] në [[Kisha katolike romake|katolicizëm]]. Thirret edhe "Anselmi i Bekut" ose "Anselmi i Kanterberit" ngaqë ai jetoi për një kohë të gjatë në [[Manastiri (Feja)|manastirimanastirin]]n e Bekut, në [[Franca|Francë]], dhe më pas me detyrën e [[Kryeipeshkvi]]t, të ushtruar në Kanterberi. Anselmi ishte një [[Teologjia|teolog]] i njohur, dhe [[Filozofia|filozof]] i shquar [[mesjeta]]r, prandaj quhet edhe "babai i [[Skolastika|filozofisë skolastike]]". Ai njihet edhe si shpikësi i [[Argumenti ontologjik|argumentit ontologjik]] rreth qënësisë së [[Perëndia|Perëndisë]].
== Jeta ==
Anselmi lindi në qytetin e [[Aosta]]s në mbretërinë e [[Burgundi]]t (sot [[Italia]] e veriut). Familja e tij ishte fisnike, dhe zotë0ronte pasuri të mëdha. I ati quhej Gundulf, dhe ishte [[Lombardia|lombard]], me një karakter të ashpër dhe të rreptë. E ema quhej Ermenberga, dhe ishte një grua me virtyte. Ajo e rriti dhe e njohi me kujdes të birin me fenë e krishterë.
 
Në moshën 15-vjeçare, Anselmi dëshiron të hyjë në manastir, por nuk lejohet rreptësisht nga i ati. Zhgënjimi e çoi Anselmin në një [[Sëmundja psikosomatike|sëmundje]] mendore-trupore. Pasi e mori veten, ai braktisi studimet për një kohë të shkurtër dhe bëri një jetë pa kokëçarje. Gjatë kësaj kohe i vdes e ëma, dhe ashpërsia e të atit bëhet e padurueshme për të. Kështu Anselmi lë shtëpinë atërore në vitin [[1059]], kapërcen alpet, dhe bredh nëpër Burgonjë dhe Francë. I mahnitur nga fama e bashkatdhetarit të tij [[Lanfranku]], asokohe paranik i [[Manastiri i Bekut|manastirit të Bekut]], Anselmi niset për [[Normandia|Normandi]]. Një vit më vonë, pasi kaloi një kohë në [[Avranshe]], ai u pranua në manastir, si fillestar. Anselmi ishte atëherë 22-vjeç.
== Vitet në Bek ==
==Kryeipeshkv i Kanterberit==
== Mosmarrveshje me Henrin e I ==
==Besimi dhe arsyeja==
Sipas Sh.Anselmin, [[arsyeja]] njerzore nuk është aspak në kundërshtim me [[Feja|fenë]], përkundrazi, është një vegël kryesore për pasqyrimin teologjik. Sigurisht, kërkimi i së [[E vërteta|vërtetës]] ka si themel më parë fenë; prandaj, ai thotë:
 
Pra, Anselmi merr nga [[Shën Agostini]] formulën: "credo ut intelligam, intelligo ut credam" (d.m-th- "besoj për të kuptuar, kuptoj për të besuar"). Megjithkëtë, feja në vete nuk mjafton, ajo kërkon shfaqje dhe bindje arsyetore.
== Dëshmitë e qënësisë së Perëndisë ==
Kërkimi i Anselmit është përqëndruar i gjithi mbi figurën e [[Perëndia|Perëndisë]], në të cilën vë dy problematika: qënësinë e Tij dhe natyrën e Tij. Dallimësi të tilla trajtohen në ''"Monologion"''.
 
* 3. Çdo gjë që është, apo është në virtyt të diçkaje, ose është në virtytin e asgjësë. Pra, meqë është në virtyt të asgjësë nuk është asgjëja vetë, e meqë diçka është, ajo do të jetë falë një Qënije Eprore, të qënit në virtyt (të ndonjë gjëje).
* 4. Trajtuar nga hierarkia e qënieve të gjalla. Duhet të jetë një qënie në majën e hierarkisë që është e përsosur. Një përsosje parësore dhe absolute.
== Çështja e problemit ontologjik apo dëshmitë "[[a priori]]". ==
==Fjala dhe dituria==
== Veprat ==
* ''"Cur Deus Homo?"'' (''"Përse Perëndia Njeri?"''; [[1098]])
* ''"De casu diaboli"'' (''"Çështja e djallit"''; [[1085]]–[[1090]])
* ''"De conceptu virginali et originali peccato'' (''"Koncepti virgjëror dhe mëkati zanafillor"''; [[1099]]–[[1100]])
* ''"De concordia praescientiae et praedestinationis et Gratiae Dei cum libero arbitrio"'' (''"Pajtimi i paranjohjes, paracaktimit dhe Hirit të Perëndisë me gjykimin e lirë"''; [[1107]]–[[1108]])
* ''"De grammatico"'' (''"Gramatika"''; [[1075]]–[[1085]])
* ''"De libertate arbitrii"'' (''"Liria e gjykimit"''; [[1080]]–[[1085]])
* ''"De processione Spiritus Sancti"'' (''"Ecuria e Shpirtit të Shenjtë"; [[1102]])
* ''"De veritate"'' (''"E vërteta"''; [[1080]]–[[1085]])
* ''"Epistola de incarnatione Verbi"'' (''"Letër mbi mishërimin e Fjalës"''; [[1092]] versioni i I; [[1094]] versioni i fundit)
* ''"Epistolae de sacramentis" ("Epistola de sacrificio azymi et fermentati"/"Epistola de sacramentis Ecclesiae")'' (''"Letra mbi Sakramentet" -"Letër mbi flijimin e bukës dhe tharmimit"/"Letër mbi sakramentet e Kishës"''; [[1106]]–[[1107]])
* ''"Meditatio redemptionis humanae"'' (''"Përsiatje e shpëtimit njerzor"''; [[1099]]–[[1100]])
* ''"Monologion"'' (''"Njëfjalim"''; [[1076]])
* ''"Proslogion"'' (''"Bashkëfjalosje"''; [[1077]]–[[1078]])
== Mirnjohjet ==
==Referencat==
== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.filosofico.net/anselmo.htm Anselmi i Aostes: jata, mendimi dhe veprat.<small>Italisht<small>]
 
* [http://perso.orange.fr/sos.philosophie/anselme.htm Jeta dhe mendimi i Sh. Anselmit. <small>Frëngjisht<small>]
 
[[CategoryKategoria:Shenjtorë katolikë]]
[[CategoryKategoria:Shenjtorë katolikë]]
[[Kategoria:Filozofë]]
[[Category:Shenjtorë katolikë]]
[[CategoryKategoria:FilozofëTeologë]]
[[CategoryKategoria:Doktorë kishe]]
[[Category:Teologë]]
[[Category:Doktorë kishe]]
 
[[az:Kenterberili Anselm]]
[[sv:Anselm av Canterbury]]
[[sw:Anselm wa Canterbury]]
[[th:แอนเซล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี]]
[[th:แอนเซลมแห่งแคนเตอร์บรี]]
[[uk:Ансельм Кентерберійський]]
[[wa:Sint Ansele di Cantorbereye]]