Anna Komnena (1 dhjetor 1083 - 1150), e latinizuar zakonisht si Anna Comnena, ishte një princeshë bizantine dhe autore e Aleksiadës, një tregim i mbretërimit të babait të saj, perandorit bizantin, Alexios I Komnenos. Aleksiadi është burimi kryesor më i rëndësishëm i historisë bizantine të fundshekullit 11 dhe fillimit të shekujve 12. Megjithëse njihet më shumë si autori i Aleksiadës, Anna luajti një rol të rëndësishëm në politikën e kohës dhe u përpoq të vendoste vëllain e saj, Gjon II Komnenos, si perandor dhe të merrte fronin vetë.Komneni.

Në lindje, Ana u fejua me Konstandin Doukas, dhe ajo u rrit në familjen e nënës së tij. Ajo ishte e arsimuar mirë në "letërsinë dhe historinë greke, filozofinë, teologjinë, matematikën dhe mjekësinë". Ana dhe Konstandini ishin në radhë froni derisa vëllai i vogël i Anës, Gjoni II Komnenos, u bë trashëgimtar në 1092. Konstantini vdiq rreth vitit 1094 dhe Ana u martua me Nikephoros Bryennios në 1097. Të dy kishin disa fëmijë para vdekjes së Nikephoros rreth vitit 1136.

Pas vdekjes së babait të saj në 1118, Ana dhe nëna e saj u përpoqën të uzurponin Gjon II Komnenos. Burri i saj nuk pranoi të bashkëpunonte me ta dhe uzurpimi dështoi. Si rezultat, Gjoni internoi Anën në Manastirin Keçaritomene, ku kaloi pjesën tjetër të jetës së saj. Në burg atje, ajo shkroi Aleksiadën.

Ajo vdiq diku në vitet 1150; data e saktë është e panjohur.

Familja dhe jeta e hershmeRedakto

Ana lindi më 1 dhjetor 1083 nga Alexios I Komnenos dhe Irene Doukaina. Babai i saj, Alexios I Komnenos, u bë perandor në 1081, pasi uzurpoi Perandorin e mëparshëm Bizantin, Nikephoros Botaneiates. Nëna e saj, Irene Doukaina, ishte pjesë e familjes perandorake Doukas. Në Alexiad, Ana thekson afeksionin e saj për prindërit e saj duke deklaruar marrëdhënien e saj me Alexios dhe Irene. Ajo ishte më e madhja nga shtatë fëmijët; vëllezërit e motrat e saj më të vegjël ishin (në rregull) Maria, Gjoni II, Andronikos, Isaac, Eudokia dhe Theodora.

Ana lindi në Dhomën Porphyra të pallatit perandorak në Kostandinopojë, duke e bërë atë një porfirogjenitë, e cila nënvizonte statusin e saj perandorak. Ajo e vuri në dukje këtë status në Alexiad, duke deklaruar se ajo ishte "lindur dhe edukuar në vjollcë.

Sipas përshkrimit të Anës në Aleksiadë, nëna e saj i kërkoi Anës të priste të lindte derisa babai i saj të kthehej nga lufta. Me bindje, Anna priti derisa babai i saj erdhi në shtëpi

Në lindje, Ana u fejua me Konstandin Doukas, i biri i Perandorit Michael VII dhe Maria e Alania. Të dy ishin trashëgimtarët e perandorisë deri diku midis viteve 1088 dhe 1092, pas lindjes së vëllait të Anës, Gjon II Komnenos. Studiues të ndryshëm theksojnë se fejesa ishte ndoshta një ndeshje politike që synonte të vendoste legjitimitetin e babait të Anës, i cili kishte uzurpuar perandorin e mëparshëm.

Duke filluar rreth vitit 1090, nëna e Kostandinit - Maria e Alanias - rriti Anën në shtëpinë e saj. Ishte e zakonshme në Bizant që vjehrrat të rritnin nuse. Në 1094, Maria e Alania ishte e implikuar në një përpjekje për të përmbysur Alexios I Komnenos. Disa studiues argumentojnë se fejesa e Anës me Konstandin Doukas mund të mos kishte mbaruar atje, pasi ai nuk ishte i implikuar në komplotin kundër Alexios, por përfundimisht përfundoi kur ai vdiq rreth vitit 1094.

Disa studiues gjithashtu kanë filluar të shikojnë marrëdhëniet e Anës me Marinë e Alanias; Anna Dalassene, gjyshja atërore e Anës; dhe Irene Doukaina si burime frymëzimi dhe admirimi për Anën. Për shembull, Thalia Gouma-Peterson argumenton se "aftësia e nënës së Irene Doukaina për t'u marrë me spekuluesin dhe intelektualin i mundëson vajzës që të bëhet studiuesja shumë e arritur, me të cilën me krenari pretendon të jetë në faqet e para të Aleksiadës".

EdukimiRedakto

Anna shkroi në fillim të Aleksiadës për arsimimin e saj, duke theksuar përvojën e saj me letërsinë, gjuhën greke, retorikën dhe shkencat. Tutorët e trajnuan atë në lëndë që përfshinin astronominë, mjekësinë, historinë, çështjet ushtarake, gjeografinë dhe matematikën. Ana u shqua për arsimimin e saj nga studiuesi mesjetar, Niketas Choniates, i cili shkroi se Anna "ishte e përkushtuar me zjarr ndaj filozofisë, mbretëresha e të gjithëve shkencave, dhe ishte arsimuar në çdo fushë ". Konceptimi i Anës mbi arsimin e saj tregohet në testamentin e saj, i cili i vlerësoi prindërit e saj për lejimin e saj për të marrë një arsimim. Kjo testament është në kontrast me një fjalim funerali për Anën të dhënë nga bashkëkohësi i saj, Georgios Tornikes. Në fjalët e tij ai tha se ajo duhej të lexonte poezi antike, të tilla si Odisea, në fshehtësi sepse prindërit e saj nuk e miratuan trajtimin e saj me politeizmin dhe veprime të tjera "të rrezikshme", të cilat konsideroheshin "të rrezikshme" për burrat dhe "tepër të fshehtë" për gratë. Tornikes vazhdoi duke thënë se Anna "mbërtheu dobësinë e shpirtit të saj" dhe studioi poezinë "duke u kujdesur që të mos zbulohej nga prindërit e saj".

Ana u tregua e aftë jo vetëm në nivelin intelektual, por edhe në çështjet praktike. Babai i saj e vendosi atë në krye të një spitali dhe jetimore të madhe që ai ndërtoi që ajo të administronte në Kostandinopojë. Spitali u tha se mbante shtretër për 10,000 pacientë dhe jetimë. Ana dha mësim në spital, si dhe në spitale dhe jetimore të tjera. Ajo konsiderohej eksperte e përdhes. Ana e trajtoi babanë e saj gjatë sëmundjes së tij të fundit.

Lidhje te jashtmeRedakto

Burimi i të dhënaveRedakto


  Ky artikull që ka të bëjë me një biografi individi është i cunguar. Ju mund të ndihmoni Wikipedinë duke e përmirësuar atë.