Dallime mes rishikimeve të "Ernest Rutherford"

1.333 bytes added ,  11 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
[redaktim i pashqyrtuar][redaktim i pashqyrtuar]
No edit summary
No edit summary
Sir '''Ernest Rutherford''', [[Baron]] i parë [[Rutherford of Nelson]], lindi më [[30 gusht]] 1871 në [[Brightwater]] afër [[Nelson]]/[[Zelandë e re]] dhe vdiq më [[19 tetor]] 1937 në [[Cambridge]]. Ishte nga Zelanda e Re, por punoi në [[Angli]] si studiues i fizikës bërthamore. Në vitin [[1908]] mori çmimin [[Çmimi Nobel|Nobel]]. Dhe që nga viti [[1931]] ishte baron i [[Rutherford of Nelson]].
 
Eksperimenti.
Ne vitin 1911 fizikanti neozelandez Ernest Rutherford dhe bashkpunetoret e tij kryen nje eksperiment, i cili me pas u be historik, ne nje laborator te Universitetit te Kembrixhit, ne Britanine e Madhe. Ai i kishte vene si qellim vetes te vertetonte vlefshmerine e modelit atomik te Thomsonit permes vezhgimit te sjelljes se grimcave alfa te leshuara me shpejtesi shume te madhe kunder nje pllake shume te holle floriri.
Perfundimet e verejtura qene si me poshte:
3. Vetem shume pak grimca alfa nuk pershkonin pllaken dhe ktheheshin prapa.
Duke u menduar rreth ketyre rezultateve, Rutherfordi u perpoq te merrte me mend se cfare takonin grimcat alfa kur pershkonin pllaken.
Pothuajse te gjitha grimcat pershkojne pllaken duke e lene te pademtuar: ato nuk gjenin pergese qe t'i ndalonin dhe trajektorja e tyre mbetej e pandryshuar. Grimcat e pakta qe ktheheshin pas, gjenin nje pengese te pakapercyeshme, megjithate shume e vogel meqenese ndodhia ngjet vetem rralle here. Rutherfordi doli ne konkuzionin se kjo pengese duhej te ishe berthama e vogel, e rende, e pajisur me ngarkese pozitive, meqe grimcat alfa qe shmangen nga levizja drejtvizore jane ato, trajektorja e te cilave kalon afer berthamave pozitive.
Rezultatet eksperimentale te arritura nga Rutherfordi dhe te vertetuara edhe nga studiues te tjere lejuan te perpunohet i ashtequajturi model atomik berthamor. Ne te cilin, atomi paraqitej si nje sfere, ne qender te se ciles eshte e vendosur berthama, dhe elektronet rrotullohen rreth berthames duke ndjekur orbitale eliptike si ato te planeteve rreth diellit dhe per kete shkak, ky model u njoh edhe si modeli planetar. Nese atomin do ta krahasonim me nje stadium futbolli, berthama e tij do te ishte sa nje kokerr arre ne mes te stadiumit. Vellimi i atomit perputhet me hapesiren e zene nga elektronet ne levizje te vazhdueshme perreth berthames, dhe eshte nje milion miliard here me e madhe, prandaj atomi ka nje diameter qe eshte rreth njeqind mije here me i madh se ai i berthames se tij.
2

edits