Lira turke (turqisht: Türk lirası; shenja: ; kodi: TRY; kodi numerik: 949;[4] zakonisht shkurtohet si TL)[5] është monedha zyrtare e Turqisë dhe Qipros Veriore. Ajo ishte po ashtu edhe një ndër valutat më të njohura në histori. Një lira turke ndahet në njëqind kuruş.

Lira turke
Türk lirası (turqisht)
200 Türk Lirası front.jpg
Kartëmonedhë ₺200 (ana e përparme)
ISO 4217
KodiTRY
Numri949
Eksponenti2
Denominations
Subunit
1100
Pluralliralar[a]
SimboliLira: ₺,[1] TL, T₤ (lira e vjetër)
Kuruş: kr
Banknotes₺5, ₺10, ₺20, ₺50, ₺100, ₺200
Coins
 Përdoret shpesh25kr, 50kr, ₺1
 Përdoret rrallë1kr, 5kr, 10kr
Demografia
Përdorues(it) zyrtarFlag of Turkey.svg Turqia
Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg Qiproja Veriore
Përdorues(it) jozyrtarFlag of Syria 2011, observed.svg Qeveria e Përkohshme Siriane[2]
Flag of the Syrian Salvation Government.svg Qeveria e Shpëtimit të Sirisë[3]
Issuance
Central bankBanka Qendrore e Republikës së Turqisë
 Faqja zyrtarewww.tcmb.gov.tr
PrinterCBRT Banknote Printer
 Websitewww.tcmb.gov.tr
MintMint Shtetërore Turke
 Faqja zyrtarewww.darphane.gov.tr
Valuation
Inflation48% (shkurt 2022)
 BurimiBanka Qendrore e Republikës së Turqisë
 MetodaCPI
^a Shumësi përdoret rrallë (kryesisht si emër i pacaktuar) dhe nuk përdoret kurrë kur i referohemi shumave, p.sh. üç lira (tre lira), bin lira (një mijë lira).

HistoriaRedakto

Lira osmane (1844–1923)Redakto

Lira, së bashku me monedhat e lidhura me Evropën dhe Lindjen e Mesme, i ka rrënjët në njësinë e peshës së Romës së lashtë të njohur si libra, e cila i referohej paundit të argjendit të Trojës. Miratimi i monedhës nga libra romake e përhapi atë në të gjithë Evropën dhe Lindjen e Afërt, ku vazhdoi të përdorej në kohët mesjetare. Lira turke, livre franceze (deri më 1794), lira italiane (deri në 2002), paundi sirian, paundi libanez dhe paund britanik (një version i përkthyer i libra romake; fjala "pound" si njësi peshë është ende të shkurtuar si "lb.") janë pasardhësit modernë të monedhës së lashtë.

Lira osmane (shenja: ₤) u prezantua si njësia kryesore e monedhës në vitin 1844, me monedhën e mëparshme, kurushi, që mbeti si një nënndarje 1100. Lira osmane qëndroi në qarkullim deri në fund të vitit 1927.[6]

Lira e parë turke (1923–2005)Redakto

 
Të dy fjalët Livre Turque (në frëngjisht) dhe تورك لیراسی (në turqishten osmane) u përdorën në kartëmonedhat e emetimit të parë

Kartëmonedhat historike nga numrat e dytë, të tretë dhe të katërt kanë portretet e Ismet Inëny në anën e përparme. Ky ndryshim u bë sipas numrit të 12 janarit 1926 të gazetës zyrtare[7][8] dhe u anulua nga Partia Demokratike pas Luftës së Dytë Botërore.

ReferimeRedakto

  1. ^ "Turkish Lira Sign" (në anglisht). Banka Qendrore e Republikës së Turqisë. Arkivuar nga origjinali më 13 dhjetor 2012. Marrë më 30 maj 2013.
  2. ^ "Falling lira hits Syrian enclave backed by Turkey". Reuters (në anglisht). 28 gusht 2018 – nëpërmjet www.reuters.com.
  3. ^ Ghuraibi, Yousef (2020-07-01). "Residents of northwestern Syria replace Syrian pound with Turkish lira". Enab Baladi (në anglisht). Idlib. Arkivuar nga origjinali më 2020-07-05. Marrë më 2022-01-28.
  4. ^ "List of Currency Codes by Country (ISO 4217)". www.iban.com (në anglisht).
  5. ^ International Organization for Standardization. "Currency codes – ISO 4217" (në anglisht). ISO. Marrë më 8 shkurt 2013.
  6. ^ "History of Paper Money" (në anglisht). Central Bank of the Republic of Turkey. Arkivuar nga origjinali më 29 shtator 2013. Marrë më 8 shkurt 2013.
  7. ^ 701 Mevcûd Evrâk-ı Nakdiyyenin Yenileriyle İstibdâline Dâir Kânun Kryeministria, Retrieved 8 February 2013
  8. ^ "Elyevm mevkii tedavülde bulunan evrakı nakdiye yerine, aynı evsafı kanuniyeyi haiz olmak ve aynı miktarda bulunmak üzere yeni evrakı nakdiye ihracı hakkında (1/750) numaralı kanun lâyihası ve Kavanin ve Muvazenei Maliye Encümenleri mazbataları" (PDF) (në turqisht). Grand National Assembly of Turkey. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 9 nëntor 2012. Marrë më 8 shkurt 2013.


Valutat Evropiane
Denari maqedonas • Dinari serb • Euroja • Forinti hungarez • Franga zvicerane • Hryvnia ukrainase • Krona çeke • Krona daneze • Krona islandeze • Krona norvegjeze • Krona suedeze • Kuna kroate • Leku shqiptar • Leu moldav • Leu rumun • Levi bullgar • Lira turke • Marka e këmbyeshme • Paund sterlina • Rubla bjelloruse • Rubla ruse • Zuoti polak