Vilajeti i Danubit ose Vilajeti Danubian (turqishtja osmane: ولايت طونه, romanizuar: Vilâyet-i Tuna; bullgarisht: Дунавска област Dunavska(ta) oblast, më shpesh Дунавски вилает) ishte një ndarje administrative e nivelit të parë (vilajet) e Perandorisë Osmane nga viti 1864 deri më 1878.[1] Në fund të shekullit të 19-të thuhet se kishte një sipërfaqe prej 88,400 km2.[2]

Vilajeti i Danubit në vitet 1860

Vilajeti u krijua nga pjesët veriore të provincës Silistra përgjatë lumit Danub dhe ejaletet e Nishit, Vidinit dhe Silistrës. Ky vilajet ishte menduar të bëhej një provincë model, duke shfaqur të gjithë përparimin e arritur nga Porta nëpërmjet reformave modernizuese të Tanzimatit.[3] Vilajete të tjera të modeluara sipas vilajetit të Danubit u krijuan përfundimisht në të gjithë perandorinë deri në vitin 1876, me përjashtim të Gadishullit Arabik dhe Egjiptit të atëhershëm gjysmë të pavarur.[3] Rusçuk, sot Ruse në Bullgari, u zgjodh si kryeqytet i vilajetit për shkak të pozicionit të tij si një port kyç osman në Danub.[3]

Provinca u zhduk pas Luftës Ruso-Turke të 1877–78, kur pjesa e saj verilindore (Dobruxha Veriore) u përfshi në Rumani, disa nga territoret e saj perëndimore në Serbi, ndërsa rajonet qendrore dhe jugore përbënin pjesën më të madhe të Principatës autonome të Bullgarisë dhe një pjesë të Rumelisë Lindore.

QeveriaRedakto

Midhat Pasha ishte guvernatori i parë i vilajetit (1864–1868).[3] Gjatë kohës së tij si guvernator, linjat e anijeve me avull u krijuan në lumin Danub; përfundoi hekurudha Ruse-Varna; u prezantuan kooperativat e kreditimit bujqësor që u japin fermerëve kredi me interes të ulët; u ofruan edhe stimuj tatimorë për të inkurajuar ndërmarrjet e reja industriale.

Vilajeti kishte një kuvend administrativ që përfshinte zyrtarë shtetërorë të emëruar nga qeveria osmane si dhe gjashtë përfaqësues (tre myslimanë dhe tre jomuslimanë) të zgjedhur nga radhët e banorëve të provincës.[3] Jomuslimanët morën pjesë gjithashtu në gjykatat penale dhe tregtare provinciale që bazoheshin në një kod laik të ligjit dhe drejtësisë.[3] U prezantuan edhe shkolla të përziera myslimano-kristiane, por kjo reformë u shfuqizua pasi u përball me kundërshtimin e fortë të popullatës.[3]

GuvernatorëtRedakto

Guvernatorët e vilajetit ishin:[4]

ReferimetRedakto