Domatja qershi është një lloj domateje e vogël e rrumbullakët që besohet të jetë një përzierje e ndërmjetme gjenetike midis domateve të llojit të rrushit të egër dhe domateve të zbutura të kopshtit.[2] Domatet qershi kanë një madhësi nga madhësia e një gishti të vogël deri në madhësinë e një topi golfi dhe mund të ndryshojnë nga forma sferike te forma pak e zgjatur. Edhe pse zakonisht të kuqe, ekzistojnë edhe varietete të tjera si e verdha, jeshilja dhe e zeza.[3] Ato që kanë formë të zgjatur ndajnë karakteristikat me domatet kumbulla dhe njihen si domate rrush. Domatja qershi vlerësohet si një varietet botanik i manaferrës së kultivuar, Solanum lycopersicum var. cerasiforme.[4]

Domatja qershi
Tomates cerises Luc Viatour.jpg
Klasifikimi shkencor
Mbretëria:
Pa klasifikuar:
Pa klasifikuar:
Pa klasifikuar:
Rendi:
Familja:
Gjinia:
Lloji:
Shumëllojshmëria:
cerasiforme
Emri trinomial
Solanum lycopersicum var. cerasiforme
(Dunal) D.M.Spooner, G.J.Anderson & R.K.Jansen[1]
Sinonimet

Lycopersicon lycopersicum var. cerasiforme
Lycopersicon esculentum var. cerasiforme

HistoriaRedakto

 
Domatet qershi

Domatja qershi besohet të jetë paraardhësja e drejtpërdrejtë e domateve të kultivuara moderne dhe është e vetmja domate e egër që gjendet jashtë Amerikës së Jugut.[5] Domatja mendohet se është zbutur për herë të parë në zonën Puebla-Veracruz të Meksikës dhe se ka arritur në këtë zonë nga Amerika e Jugut në formën e një domateje të qershisë.

Referenca e parë e drejtpërdrejtë për domatet qershi duhet të shfaqet në vitin 1623, në një vepër të quajtur Pinax theatri botanici ("Ekspozimi i ilustruar i bimëve") nga botanisti zviceran Caspar Bauhin, i cili përmban përshkrime dhe klasifikime nga afërsisht gjashtë mijë specie. Në një seksion në "Solanum" (hije nate), Bauhin shkroi për një lloj të quajtur "Solanum racemosum cerasoru[m] forma", e cila përkthehet në "Solanum [që është] plot grupe [racemosum], në formën e qershive".[6]

Domatet qershi kanë qenë të njohura në Shtetet e Bashkuara që prej të paktën 1919.[7] Recetat që përdorin domatet qershi mund të gjenden në artikuj që datojnë që nga viti 1967.[8]

KultivarëtRedakto

Domatja Domaçio u zhvillua nga Nahum Kedar dhe Chaim Rabinovitch i Fakultetit të BujqësisëUniversitetit Hebraik të Jeruzalemit në Kampusin e saj Rehovot. Është rezultat i një programi 12-vjeçar të mbarështimit që përdor specie të egra të domates peruviane për të krijuar një domate të ëmbël me kohë të pjekur dhe jetëgjatësi të përmirësuar.[9][10]

Super Sweet 100 është një kultivar hibrid i popullarizuar në Shtetet e Bashkuara rezistent ndaj të dyve Fusarium dhe Verticillium.

Domatja qershi Biodynamic Selke është emëruar sipas Margrit Selke.[11]

Domatja e papërcaktuar hibride e qershisë së diellit është e njohur për bimët e saj të fuqishme me prodhim të hershëm dhe frutat me ngjyra portokalli.[12]

Shiko edheRedakto

ReferimeRedakto

  1. ^ "Garden Tomato Synonyms (Solanum lycopersicum var. cerasiforme as Classified by NCBI Taxonomy) - Encyclopedia of Life" (në anglisht). Eol.org. 29 korrik 2014. Arkivuar nga origjinali më 16 mars 2018. Marrë më 2014-08-22.
  2. ^ Nesbitt, TC; Tanksley, SD. "Comparative sequencing in the genus Lycopersicon. Implications for the evolution of fruit size in the domestication of cultivated tomatoes". Genetics (në anglisht). 162: 365–79. PMC 1462239. PMID 12242247.
  3. ^ "BBC - Food - Cherry tomatoes recipes" (në anglisht). Marrë më 24 tetor 2014.
  4. ^ "Lycopersicon esculentum var. cerasiforme, nomen.at". Nomen.at (në anglisht). Marrë më 24 tetor 2014.
  5. ^ Kiple, Kenneth F., red. (2000). The Cambridge World History of Food (në anglisht). 1. fq. 352.
  6. ^ Wexler, Anna (2016). "Seeding Controversy: Did Israel Invent the Cherry Tomato?" (PDF). Annawexler (në anglisht). 16. doi:10.1525/gfc.2016.16.2.1.
  7. ^ "The Saskatoon Phoenix - Google News Archive Search" (në anglisht). Marrë më 24 tetor 2014.
  8. ^ "The Milwaukee Journal - Google News Archive Search". News.google.com (në anglisht). Marrë më 24 tetor 2014.[lidhje e vdekur]
  9. ^ "Tomato 'Tomaccio'". Raker.com (në anglisht). Marrë më 24 tetor 2014.
  10. ^ "Tomaccio Sweet Raisin Tomatoes". Tomaccio.com (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2014-10-01. Marrë më 2014-08-22.
  11. ^ "McKean County Biodynamics featuring Master Gardener L. A. Rotheraine". Rotheraine.com (në anglisht). Marrë më 2014-08-22.
  12. ^ "Sun Gold - (F1) Tomato Seed | Johnny's Selected Seeds". Johnnyseeds.com (në anglisht). Marrë më 2018-08-27.

Lidhje të jashtmeRedakto

  Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Solanum lycopersicum var. cerasiforme