Dallime mes rishikimeve të "Euklidi"

958 bytes added ,  5 vjet më parë
vendosa referencat
(vendosa referencat)
<!-- {{Leter emri|}}-->
<!-- {{Leter mbiemri|}} -->{{Leter ditëlindje| rreth 365 p.e.s|365 }}
{{Leter vendlindje| ?Mesi i shekullit të 4-të Para Krishtit}}
{{Leter ditëvdekje| rrethMesi 275i p.e.s|275shekullit të 3-të Para Krishtit}}
{{Leter vendvdekje| Aleksandri }}
<!-- {{Leter shënim|}} -->
{{Leter Tabela Fund}}
[[File:Euklid.jpg|200px|right|Euklid]]
'''Euklidi''' (Euklidi i Aleksandrisë / [[Greqishtja e lashtë|gr.]] ''Εὐκλείδης'' rreth [[365 p.e.s.|365]] – [[275 p.e.s.|275]] p.e.s.) i quajtur gjithashtu Euklidi i Aleksandrisë për të dalluar atë nga Euklidi i Megara, ishte një matematikan grek, shpesh i referuara si "Ati i Gjeometri". Ai ishte aktiv në Aleksandri gjatë sundimit të Ptolemeut I (323-283 pes). '''Elementët''' është një nga veprat më me ndikim në historinë e matematikës, duke shërbyer si libër mësimi kryesor për matematikën mësimdhënëse (sidomos gjeometri) nga koha e publikimit të tij deri në fund të shekullit 19-të ose në fillim të shekullit të 20-të. [1] [2] [3 ] Në '''Elementët''', Euklidi konkludoi parimet e atë që tani quhet gjeometri Euklidiane nga një grup i vogël i aksiomave. Euklidi gjithashtu shkroi vepra në perspektivë, seksione konik, gjeometrinë sferike, teoria e numrit dhe ashpërsi..
==Jeta==
Shumë pak referenca origjinale të Euklidit mbijetojnë , kështu që pak dihet për jetën e tij . Datën, vendin dhe rrethanat e lindjes së tij si dhe vdekjes janë të panjohura dhe mund të vlerësohet vetëm afërsisht në lidhje me figura të tjera të përmendura së bashku me të. Ai është përmendur rrallë me emër nga matematikanet e tjera greke nga Arkimedi tutje , të cilët zakonisht e quajnë atë " ὁ στοιχειώτης " ( "autori i Elementeve ") . [ 5 ] Ata pak referenca historike të Euklidit janë shkruar shekuj pas ai jetoi , nga Proclus c . 450 AD dhe Pappus e Aleksandrisë c. 320 AD . <ref>Heath (1981), p. 357</ref> The few historical references to Euclid were written centuries after he lived, by [[Proclus]] 6c. 450 AD and [[Pappus of Alexandria]] c. 320 AD.<ref>Joyce, David. ''Euclid''. Clark University Department of Mathematics and Computer Science. [http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/java/elements/Euclid.html]</ref>
 
Proclus prezanton Euklidi vetëm shkurtimisht në Komentarin e tij në Elemente. Sipas Proclus , Euklidi i përkiste " bindjes " e Platonit dhe solli së bashkuElements , duke tërhequr në punën e mëparshme nga disa nxënës të Platonit (veçanërisht Eudoxus e Cnidus , Theaetetus dhe Filipi i Opus . ) Proclus beson se Euklidit nuk është shumë më i ri se këto, dhe se ai duhet të ketë jetuar në kohën e Ptolemeut i , sepse ai është përmendur nga Arkimedi ( 287-212 pes) . Edhe psecitim i dukshëm i Euklidit nga Arkimedi është gjykuar të jetë një interpolation nga redaktorët e mëvonshme të veprave të tij , ai është ende besohet se Euklidit shkroi veprat e tij para se ato të Arkimedit . <ref>Proclus, [https://books.google.com/books?id=JZEHj2fEmqAC&pg=PA88&vq=euclid&dq=proclus+commentary+elements&source=gbs_search_s&cad=0#PPR30,M1 7p. XXX]</ref><ref name="MCS">''[http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Euclid.html 8Euclid of Alexandria]''</ref><ref>The [MacTutor 9History ]of Mathematics archive.</ref>
'''Jeta'''
Proclus më vonë ritregon një histori që , kur Ptolemeu I pyetur nëse ka pasur një rrugë më të shkurtër për të mësuar gjeometrinë se Euklidit 's Elemente ", Euklidi u përgjigj se nuk ka rrugë mbretërore në gjeometri . " <ref>Proclus, [https://books.google.com/books?id=JZEHj2fEmqAC&lpg=PP1&pg=PA57#v=onepage&q&f=false p. 57]</ref> This anecdote is questionable since it is similar to a story told about [[Menaechmus]] and [[Alexander the Great]].<ref>Boyer, p. 96.</ref> Kjo anekdotë është e diskutueshme pasi ajo është e ngjashme me një histori tha në lidhje Menaechmus dhe Aleksandrit të Madh.Në të vetmen referencë tjetër kyç për Euklidit, Pappus përmendur shkurtimisht në shekullin e katërt që Apollonius " shpenzuar një kohë shumë të gjatë me nxënësit e Euklidit në Aleksandri, dhe kjo ishte në këtë mënyrë se ai fituar të tillë një zakon shkencor të mendimit " rreth 247-222 BC.
 
Një biografi e detajuar e Euklidit është dhënë nga autorët arab, duke përmendur, për shembull, një qytet lindjes e Tiros. Kjo biografi besohet në përgjithësi të jetë tërësisht fiktive.Se pse mungesa e informacionit biografike është e pazakontë për periudhën ( biografitë gjera janë në dispozicion për matematikanët më të madhe të rëndësishme greke për disa shekuj para dhe pas Euklidit ) , disa studiues kanë propozuar se Euklidit nuk ishte, në fakt, një karakter historik dhe se veprat e tij ishin të i shkruar nga një ekip i Matematikanë të cilët morën emrin Euklidi nga historik karakter Euklidit e Megara ( krahasoni Bourbaki ) . Megjithatë, kjo hipotezë nuk është pranuar mirë nga studiuesit dhe ka pak dëshmi në favor të saj
Shumë pak referenca origjinale të Euklidit mbijetojnë , kështu që pak dihet për jetën e tij . Datën, vendin dhe rrethanat e lindjes së tij si dhe vdekjes janë të panjohura dhe mund të vlerësohet vetëm afërsisht në lidhje me figura të tjera të përmendura së bashku me të. Ai është përmendur rrallë me emër nga matematikanet e tjera greke nga Arkimedi tutje , të cilët zakonisht e quajnë atë " ὁ στοιχειώτης " ( "autori i Elementeve ") . [ 5 ] Ata pak referenca historike të Euklidit janë shkruar shekuj pas ai jetoi , nga Proclus c . 450 AD dhe Pappus e Aleksandrisë c. 320 AD . [ 6 ]
 
Proclus prezanton Euklidi vetëm shkurtimisht në Komentarin e tij në Elemente. Sipas Proclus , Euklidi i përkiste " bindjes " e Platonit dhe solli së bashkuElements , duke tërhequr në punën e mëparshme nga disa nxënës të Platonit (veçanërisht Eudoxus e Cnidus , Theaetetus dhe Filipi i Opus . ) Proclus beson se Euklidit nuk është shumë më i ri se këto, dhe se ai duhet të ketë jetuar në kohën e Ptolemeut i , sepse ai është përmendur nga Arkimedi ( 287-212 pes) . Edhe psecitim i dukshëm i Euklidit nga Arkimedi është gjykuar të jetë një interpolation nga redaktorët e mëvonshme të veprave të tij , ai është ende besohet se Euklidit shkroi veprat e tij para se ato të Arkimedit . [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ]
 
Proclus më vonë ritregon një histori që , kur Ptolemeu I pyetur nëse ka pasur një rrugë më të shkurtër për të mësuar gjeometrinë se Euklidit 's Elemente ", Euklidi u përgjigj se nuk ka rrugë mbretërore në gjeometri . " [ 10 ] Kjo anekdotë është e diskutueshme pasi ajo është e ngjashme me një histori tha në lidhje Menaechmus dhe Aleksandrittë Madh. [ 11 ]
 
Në të vetmen referencë tjetër kyç për Euklidit , Pappus përmendur shkurtimisht në shekullin e katërt që Apollonius " shpenzuar një kohë shumë të gjatë me nxënësit e Euklidit në Aleksandri , dhe kjo ishte në këtë mënyrë se ai fituar të tillë një zakon shkencor të mendimit " rreth 247-222 BC . [ 12 ] [ 13 ]
 
Një biografi e detajuar e Euklidit është dhënë nga autorët arab , duke përmendur , për shembull , një qytet lindjes e Tiros . Kjo biografi besohet në përgjithësi të jetë tërësisht fiktive . [ 8 ]
 
Se pse mungesa e informacionit biografike është e pazakontë për periudhën ( biografitë gjera janë në dispozicion për matematikanët më të madhe të rëndësishme greke për disa shekuj para dhe pas Euklidit ) , disa studiues kanë propozuar se Euklidit nuk ishte, në fakt, një karakter historik dhe se veprat e tij ishin të i shkruar nga një ekip i Matematikanë të cilët morën emrin Euklidi nga historik karakter Euklidit e Megara ( krahasoni Bourbaki ) . Megjithatë, kjo hipotezë nuk është pranuar mirë nga studiuesit dhe ka pak dëshmi në favor të saj
 
"Euklidit" është versioni anglicized i emrit grek Εὐκλείδης, do të thotë "i njohur, festohet".
* [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Euclid.html Euclid entry] -''anglisht''- gupë punuese
* [http://www.worldcatlibraries.org/wcpa/ow/e8ebf8aa9507bdc9.html Library search at WorldCat]-''anglisht''- për ''Përkthimi latin i tl dhënave nga Euklidi në mesjetë''
==Referenca==
 
{{reflist}}
{{mate-cung}}
{{AutorAntik}}