Hartum (Arabisht: الخرطوم‎, Al-Khurṭūm) është kryeqyteti i Sudanit. Me një popullsi prej 5,274,321, zona e saj metropolitane është më e madhja në Sudan. Hartum ndodhet në bashkimin e Nilit të Bardhë, që rrjedh në veri nga Liqeni Viktoria dhe Nili i Kaltër, që rrjedhin në perëndim nga Liqeni TanaEtiopi. Nga atje, Nili vazhdon të rrjedhë në veri drejt Egjiptit dhe Detit Mesdhe.

Hartum
الخرطوم
Qytet
Pamje nga Hartum natën
Pamje nga Hartum natën
Nicknames: 
Qytet trekëndësh

Hartum u themelua në vitin 1821 si pjesë e Egjiptit Osman, në veri të qytetit antik të Soba. Ndërsa Mbretëria e Bashkuar ushtronte pushtetin mbi Egjiptin, ajo ia la administratën e Sudanit deri sa forcat Mahdiste morën Hartumin. Britanikët u përpoqën të evakuonin garnizonet anglo-egjiptiane nga Sudani, por Rrethimi i Hartumit në vitin 1884 rezultoi në kapjen e qytetit nga forcat Mahdiste dhe një masakër të garnizonit mbrojtës anglo-egjiptian. Në vitin 1898 Hartumi u okupua nga forcat britanike; ai shërbeu si selia e qeverisë anglo-egjiptiane të Sudanit deri në vitin 1956.[1]

Atë vit qyteti u caktua si kryeqyteti i një Sudani të pavarur. Në kohët moderne, ka qenë një vend i trazirave politike. Për shembull, tre pengje u vranë gjatë sulmit ndaj ambasadës saudite në Hartum në vitin 1973. Në shekullin 21, Lëvizja për Drejtësi dhe Barazi u përfshi në luftime në vitin 2008 me forcat e qeverisë sudaneze si pjesë e Luftës në Darfur. Masakra e Hartumit ndodhi në vitin 2019 gjatë Revolucionit Sudanez.

Hartumi është një qendër ekonomike dhe tregtare në Afrikën Veriore, me linja hekurudhore nga Port Sudan dhe El-Obeid. Shërbohet nga Aeroporti Ndërkombëtar i Hartumit, dhe Aeroporti Ndërkombëtar i Ri i Hartumit është në ndërtim e sipër. Disa institucione kombëtare dhe kulturore janë të vendosura në Hartum dhe zonën e saj metropolitane, duke përfshirë Muzeun Kombëtar të Sudanit, Muzeun Khalifa House, Universitetin e Hartumit dhe Universitetin Sudan të Shkencës dhe Teknologjisë.

HistoriaRedakto

ThemelimiRedakto

Në vitin 1821, Hartumi u themelua 24 kilometra në veri të qytetit antik të Soba, nga Ismail Pasha, djali i tretë i sundimtarit të Egjiptit, Muhamed Ali Pasha, i cili sapo kishte përfshirë Sudanin në mbretërinë e tij. Fillimisht, Hartumi shërbeu si një postë për Ushtrinë Egjiptiane, por zgjidhja u shndërrua shpejt në një qendër rajonale të tregtisë. Ai gjithashtu u bë një pikë qendrore për tregtinë e skllevërve. Më vonë, ajo u bë qendra administrative dhe kryeqyteti zyrtar i Sudanit.

Më 13 mars 1884, trupat besnike të Muhamed Ahmes, një udhëheqës i Sudanit filluan një Rrethim të Hartumit, kundër mbrojtësve të udhëhequr nga gjenerali britanik Charles George Gordon. Rrethimi përfundoi në një masakër të garnizonit anglo-egjiptian kur më 26 janar 1885 qyteti i dëmtuar rëndë ra në duart e Mahdistëve.[2]

Më 2 shtator 1898, Omdurman ishte skena e Betejës së përgjakshme të Omdurman, gjatë së cilës forcat britanike nën drejtimin e Herbert Kitchener mundën forcat Mahdiste që mbronin qytetin.

ReferimeRedakto

  1. ^ Khartoum
  2. ^ Hammond, Peter (2005). Slavery, Terrorism & Islam (në anglisht). Cape Town, South Africa: Christian Liberty Books.