Justin Rrota, lindur Ndoc Rrota (Shkodër, 17 shkurt 1889 - 21 dhjetor, 1964) ka qenë frat françeskan, arsimtar, filolog dhe historian shqiptar i letërsisë, ekspert i autorëve të hershëm në gjuhën shqipe. Pas marrjes së pushtetit nga Lëvizja Nacional-Çlirimtare pas Luftës së Dytë Botërore, ndryshe prej shumë sivëllezërve të tij, i mbijetoi përndjekes nga regjimi komunist, por iu kufizuan mundësitë e botimit.[1]

Justin Rrota
Fotoporteti
Emri Justin
Mbiemri Rrota
Lindur më 17 shkurt 1889
Lindur në Shkodër, Perandoria Osmane
Vdiq më 20 dhjetor 1964
Vdiq në Shkodër, Shqipëri
Kombësia Shqiptar
Shtetësia Otomane, Shqiptare
Profesioni Albanolog, gjuhëtar
Mirënjohje
Mësues i Popullit” (1994), “Profesor nderi” (1994)

Është vëllai i vogël i diplomatit Kolë Rrota, piktorit Simon Rrota dhe fotografit e folkloristit Gjon Rrota.

BiografiaRedakto

U lind në Shkodër, i pagëzuar me emrin Ndoc, ishte djali i tretë i Gjush Rrotës dhe Marie Vjerdhës.[2] Mësimet e para i mori në shkollën shtëpiake të Tinës së Nikës në Serreq. Pastaj pesë klasë fillore e një klasë qytetëse i kreu te françeskanët. Më 22 gusht 1902 hyni në kolegjën françeskane, ku ishte drejtor At Fishta. Më 1904 veshi zhgunin e rishtarit për frat në Rubik e qé me këtë rast që iu dha emri Justin. Mbas një viti kaloi në Troshan ku studjoi teologji.

Gushtin e 1907 shkoi në Villach (Korincie) të Austrisë për studimet teologjike.[3] Por u kthehet pa mbushur motin për arsye shëndetësore dhe i kryen studimet në Shkodër nën drejtimin e Fishtës dhe Marlaskajt. Shugurohet meshtar me 11 gusht 1914 në Kishën e Fretënve, në Gjuhadol.[4]

Gjatë viteve 1911-1917 shërbeu si profesor i gjuhës shqipe e i besimit në shkollën françeskane në Shkodër. Korrikun e 1917, në kohën e pushtim-administrimit austro-hungarez, çeli shkollën e fshatit Plan. Kur filloi botimin gazeta Posta e Shqipnís, u bë redaktor i së përkohshmes. U emërua profesor i gjuhës dhe letërsisë shqipe, si dhe i gjuhës latine në kolegjin Illyricum të françeskanëve. Më 1925 u prek nga paraliza progresive, kjo nuk e pengoi në punën e tij që e vazhdoi me këmbëngulje.

Më 1929 solli në Shqipëri tri kopje të fotografuara të MesharitBuzukut, duke qenë edhe studjuesi më i hershëm i tij. Më 1940, Instituti i Studimeve Shqiptare në Tiranë e zgjedh anëtar të tij në cilësinë e lëvruesit të gjuhës. Në periudhën e mëvonshme, veprimtaria shkencore e Justin Rrotës bie, rrjedhojë e ardhjes në pushtet të regjimit komunist dhe të sëmundjes së rëndë që e shqetësonte prej vitesh.

Ndërroi jetë dhe u varros në Shkodër më 21 dhjetor 1964.[3]

VepraRedakto

Në qendër të interesave të tija filologjike qenë veprat e para letrare të gjuhës shqipe, dhe është falë punës së tij që autorët e hershëm të shqipes nisën të njiheshin nga gjerësia e lexuesve.[5] Ka qenë ndër të parët studjues të Mesharit të Buzukut, për të cilin shkroi dhe botoi artikuj të shumtë.[6]

NderimeRedakto

Pas vitit 1990, me përmbysjen e regjimit në fuqi, puna e tij vlerësohet, duke i dhënë titullin “Mësues i Popullit” (1994) me motivacionin: “Mësues i devotshëm e plot pasion. Ka punuar me përkushtim, duke dhënë një kontribut të shquar si gjuhëtar dhe studiues”. Një vit më vonë, në 1995 mori titullin tjetër “Punonjës i shquar i shkencës dhe i teknikës”. Edhe Universiteti i Shkodrës “Luigj Gurakuqi” e nderoi me titullin “Profesor nderi” (1994).[3]

BotimeRedakto

  • Monumenti ma i vjetër i gjuhës shqipe – Gjon Buzuku (1555), botuar më 1930.
  • Për historinë e alfabetit të gjuhës shqipe, studim i 1936.
  • Shkrimtari më i vjetër italo-arbëresh, Lukë Matrënga, (1592), botim I më 1932, II më 1939.
  • Sintaksa e gjuhës shqipe, botim I më 1942, II më 1944.
  • Analizimi i rasave të emnit në zhvillimin historik të tyne.
  • Hulumtimi dhe shënjime mbi Gjon Buzukun, botuar më 1956.
  • Gjuha e shkrueme ose vërejtje gramatikore, botuar në 2006.

ReferimeRedakto

  1. ^ Elsie, Robert (2013). A biographical dictionary of Albanian history (në anglisht). London; New York: Tauris. fq. 389. ISBN 978-1-78076-431-3.
  2. ^ Kurti, P. Donat (2003). Provinça Françeskane Shqiptare (në latinisht). Shkodër: Botime Françeskane. fq. 126. ISBN 99927-789-1-1.
  3. ^ a b c Osmani, Tomorr (16 shkurt 2009). "Atë Justin Rrota, teolog e njeri i gjuhës". archivioradiovaticana.va.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës (lidhja)
  4. ^ Gàzulli, Daniel (27 tetor 2010). "At Justin Rrota - një jetë përkushtue shqipes". zemrashqiptare.net.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës (lidhja)
  5. ^ Elsie, Robert (2010). Historical dictionary of Albania. European Historical Dictionaries (në anglisht) (bot. 2). Lanham: Scarecrow Press. fq. 390. ISBN 9780810861886.
  6. ^ Elsie, Robert (2013). Albanian literature: A short history (në anglisht). London; New York: I.B. Tauris. fq. 12. ISBN 1845110315.