Hape menynë kryesore
Marta Argerich, në vitin 2015.

Marta Argerich (e lindur më 5 qershor 1941) është një pianiste klasike argjentinase, e cila konsiderohet gjerësisht si një prej pianisteve më të mëdha të gjysmës së dytë të shekullit XX.

Jeta e hershmeRedakto

 
21-vjeçare Marta Argerich në vitin 1962

Argerich lindi në Buenos Aires, Argjentinë.[1] Paraardhësit e saj atërore ishin katalanas të vendosur në Buenos Aires që nga shekulli i XVIII. Gjyshërit e saj të nënës ishin emigrantë hebrenj nga Perandoria Ruse, të cilët u vendosën në Colonia Villa Clara në provincën Entre Ríos - një nga kolonitë e themeluara nga Baron de Hirsch dhe Shoqata e Kolonizimit Çifut.[2][3] Prejardhja e emrit Argerich është Katalonja, Spanjë.  Ajo filloi të luajë piano në moshën tre vjeçare. Në moshën pesëvjeçare, ajo u transferua te mësuesi Vincenzo Scaramuzza, i cili theksoi rëndësinë e lirisë dhe ndjenjës. Argerich dha koncertin e saj debutues në vitin 1949 në moshën tetë vjeçare.

Familja u shpërngul në Evropë në vitin 1955, ku Argerich studioi me Friedrich Guldën në Austri. Juan Perón, pastaj presidenti i Argjentinës, bëri vendimin e tij të mundshëm duke caktuar prindërit e saj në postet diplomatike në Ambasadën e Argjentinës në Vienë. Më vonë ajo studioi me Stefan Askenase dhe Maria Curcio.[4] Argerich gjithashtu kapi mundësi për periudha të shkurtra të stërvitjes me Madeleine Lipatti (e veja e Dinu Lipatti), Abbey Simon dhe Nikita Magaloff.[5] Në vitin 1957, në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeçare, ajo fitoi edhe Konkursin Ndërkombëtar të Gjenevës dhe Konkurrencën Ndërkombëtare Ferruccio Busoni brenda tre javëve njëri-tjetrit. Në këtë të fundit, ajo takoi Arturo Benedetti Michelangeli, të cilin më vonë do të kërkonte për mësime gjatë një krize artistike në moshën njëzetvjeçare, ndonëse kishte vetëm katër orë me të në një vit e gjysmë.[6]<[7] Ndikimi më i madh i saj ishte Gulda, me të cilin studioi për 18 muaj.

Karriera profesionaleRedakto

Argerich performoi koncertin e saj debutues në moshën 8 vjeç, duke luajtur Koncertin e Piano të Mozartit nr. 20 në D minor dhe Koncertin e Parë të Beethoven në C major.[8] Argerich u rrit në rëndësi ndërkombëtare kur fitoi konkursin e shtatë Ndërkombëtar të Piano Chopin në Varshavë në vitin 1965, në moshën 24-vjeçare. Në të njëjtin vit, ajo debutoi në Shtetet e Bashkuara, në Serinë Performuese të Madhe në Qendrën Lincoln. Në vitin 1960, ajo kishte bërë regjistrimin e saj të parë komercial, ku përfshiheshin veprat e Chopin, Brahms, Ravel, Prokofiev, dhe Liszt; ajo mori brohoritje kritike pas lëshimit të tij në vitin 1961. Në vitin 1967, ajo regjistroi Polonaise, Op. 53 të Chopin.

 
Marta Argerich concierto

Jeta personaleRedakto

Argeriku është martuar tri herë. Martesa e saj e parë, për kompozitorin-dirigjent Robert Chen (kinezisht: 陈亮声; pinyin: Chén Liàngshēngpinyinkinezisht: 陈亮声; pinyin: Chén Liàngshēng),[9] dhe me të cilin ajo kishte një vajzë, violist Lyda Chen-Argerich,[10] përfundoi në 1964. Nga 1969-1973 Argerich u martua me dirigjent zviceran Charles Dutoit, me të cilin kishte një vajzë, Annie Dutoit.  Argerich vazhdon të regjistrojë dhe të kryejë me Dutoit. Në vitet 1970 ajo u martua edhe me pianistin Stephen Kovacevich,[11] me të cilin ajo kishte një vajzë, Stéphanie.[12]

Stéphanie Argerich Blagojevic drejtoi një film dokumentar për nënën e saj, Bloody Daughter, të bazuar në film të regjistruar që fëmijërinë e saj.[13]

ReferimetRedakto

  1. ^ Tommasini, Anthony (2000-03-25). "An Enigmatic Pianist Reclaims Her Stardom". The New York Times.  0362-4331. Marrë më 2016-02-04. 
  2. ^ "La vida de una pianista única: "Martha Argerich" por Moshé Korin". Lavozylaopinion.com.ar. Marrë më 2013-10-21. 
  3. ^ "Portrait : Martha Argerich - Arts-Scènes". Owl-ge.ch. Marrë më 2013-10-21. 
  4. ^ Niel Immelman (14 April 2009). "The Guardian, 14 April 2009". London: Guardian. Marrë më 2012-01-04. 
  5. ^ Manildi, Donald Musician of the Year 2001 Martha Argerich, "Musical America", 2001
  6. ^ Elder, Dean. Excerpts from a Rare Interview with Argerich Archived 4 September 2010[Date mismatch] at the Wayback Machine.. accessed 19 January 2010.
  7. ^ Andrew Clark (2011-07-08). "Strains of mood music". Financial Times. Marrë më 2015-07-24. 
  8. ^ "Martha Argerich (Piano) - Short Biography". Bach-cantatas.com. Marrë më 19 November 2017. 
  9. ^ "二十八国华人演奏家"百鸟还巢"". News.163.com. Marrë më 2012-12-11. 
  10. ^ "Lyda Chen-Argerich, violinist". Sens Management. Marrë më July 2, 2014. 
  11. ^ "Martha Argerich Speaks to Stephen Kovacevich". Gramophone.co.uk. November 2008. Marrë më 2015-10-27. 
  12. ^ Hauptfuhrer, Fred (1980-04-07). "A Top Woman Pianist, Martha Argerich, Nearly Gave Up Her Steinway for Steno". people.com. Marrë më 2014-07-02. 
  13. ^ Leslie Felperin (2015-04-30). "Argerich review – a daughter's honest portrait of her classical-pianist mother". The Guardian. Marrë më 2015-07-24. 

Lidhje të jashtmeRedakto