Hape menynë kryesore
Një shkollë speciale në Gjermani

Pedagogjia speciale ose Arsimi special (Anglisht: Special education; frëngjisht: Éducation spécialisée; gjermanisht: Sonderpädagogik; italisht: Pedagogia speciale) është praktikë e edukimit të nxënësve me nevoja të veçanta arsimore në një mënyrë e cila i merr parasysh nevojat dhe dallimet individuale të tyre. 

PërkufizimiRedakto

Nevojat e veçanta përfshijnë aftësi të kufizuara të mësuarit, çrregullimet në komunikim, çrregullimet emocionale (të tilla si ADHD dhe ADD), aftësi të kufizuar fizike (të tilla si sëmundja e kockave të brishtae, paraliza cerebrale, distrofia muskulare, bifida kurrizore, dhe ataksia e Frederikut), si dhe pengesat në zhvillim.[1] Nxënësit me këto lloje të nevojave të veçanta, përfitojnë shërbime arsimore shtesë, të tilla si qasje të ndryshme të mësimdhënies, përdorimin e teknologjisë, posaçërisht ambiente të përshtatura mësimore, et..

Në shumicën e vendeve të zhvilluara, edukatorët ndryshojnë metodat e mësimdhënies dhe mjediset mësimore në mënyrë që numri maksimal i nxënësve përfshihen në arsimin e përgjithshëm të vendit. Prandaj, arsimi special në vendet e zhvilluara shpesh konsiderohet më tepër si një shërbim.[2][3][4][5][6] Integrimi mund të zvogëlojë stigmatizimin social dhe të përmirësojë arritjet akademike për shumë studentë.[7]

E kundërta e arsimit special është arsimit i përgjithshëm. Arsimi i përgjithshëm është standard i programit mësimor pa metoda të veçanta të mësimdhënies ose mbështetjes. 

DegëtRedakto

  • Logopedia - subdisiplinë e cila merret me edukimin, arsimimin, trajnimin, përshtatjen sociale dhe integrimin e fëmijëve me çrregullime në të folur.
  • Tiflopedagogjia - subdisiplinë e cila merret me edukimin, arsimimin, trajnimin, përshtatjen sociale dhe integrimin në shoqëri të fëmijëve me dëmtime vizuale (shikim të dëmtuar).
  • Surdopedagogjia - subdisiplinë e cila merret me edukimin, arsimimin, trajnimin, përshtatjen sociale dhe integrimin në shoqëri të fëmijëve me dëgjim të dëmtuar (fëmijët me vështirësi në dëgjim).
  • Oligofrenopedagogjia - subdisiplinë e cila merret me edukimin, trajnimin, përshtatjen sociale dhe integrimin e fëmijëve me prapambetje mendore.
  • Ortopedagogjia (Somatopedagogjia) - subdisiplinë e pedagogjisë speciale e cila merret me edukimin special të fëmijëve me invaliditet fizik që manifestohet me çrregullimet e organeve të lëvizjes trupore, me çrregullim të eshtrave dhe muskujve.

Historiku i shkollave specialeRedakto

Njëra nga të parat shkolla speciale në botë ishte "Institut National des Jeunes Aveugles"Paris, Francë, e cila u themelua në vitin 1784. Ajo ishte shkolla e parë në botë e cila merrej me kujdesin, edukimin dhe arsimimin e personave të verbër si dhe të atyre me shikim të dëmtuar.[8]

Shkolla e parë në Mbretërinë e Bashkuar, për nxënësit e shurdhër është themeluar në vitin 1760 [9] [10]Edinburg nga Thomas Braidwood, ndërsa shkolla e cila merrej me edukimin, arsimimin dhe kujdesin ndaj personave me dëmtime në shikim në Edinburg dhe Bristol në vitin 1765.

Në shekullin XIX, njerëzit me aftësi të kufizuara dhe me kushte çnjerëzore, ku ata ishin gjoja të vendosur dhe të edukuar ishin të trajtuar në letërsinë e shkrimtarit Charles Dickens. Dickensi i karakterizoi dhe i trajtoi njerëzit me aftësi të kufizuara të rënda, me dhembshuri, në veprat Shtëpia e Zymtë dhe Little Dorrit.[11]

Një vëmendje më e madhe ndaj personave me aftësi të kufizuar solli rezultate edhe në reformat në Evropë, duke përfshirë rivlerësimin e shkollave speciale. Në Shtetet e Bashkuara reformat ecën më ngadalë. Studentët me aftësi të kufizuar ishin të vendosur së bashku me personat me sëmundje mendore. Vetëm në gjysmën e dytë të shekullit XX filluan të ndryshohen kushtet dhe rrethanat e tyre arsimore. [12]

Metodat e mësimitRedakto

Shih edheRedakto

Burime tjeraRedakto

  • Birsh, Judith R., & Wolf, B., eds. (2011). Multisensory Teaching of Basic Language Skills, Third Edition. Baltimore: Brookes.
  • Wilmshurst, L., & Brue, A. W. (2010). The complete guide to special education (2nd ed.). San Francisco: Jossey-Bass.
  • Nola Purdie & Louise Ellis (2005). "A Review of the Empirical Evidence Identifying Effective Interventions and Teaching Practices for Students with Learning Difficulties in Year 4, 5 and 6". ACEReSearch. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Snell, M. E. & Brown, F. (1987, 2011). Instruction of Students with Severe Disabilities. (7th edition). Seoul: Pearson.

Lidhje të jashtmeRedakto

ReferencatRedakto

  1. ^ What is special education?
  2. ^ National Council on Disability. (1994).
  3. ^ Swan, William W.; Morgan, Janet L (1993). "The Local Interagency Coordinating Council". Collaborating for Comprehensive Services for Young Children and Their Families. Baltimore: Paul H. Brookes Pub. Co.  1-55766-103-0. OCLC 25628688.  4285012W. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Beverly Rainforth; York-Barr, Jennifer (1997). Collaborative Teams for Students With Severe Disabilities: Integrating Therapy and Educational Services. Brookes Publishing Company.  1-55766-291-6. OCLC 25025287. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Stainback, Susan Bray; Stainback, William C. (1996). Support Networks for Inclusive Schooling: Interdependent Integrated Education. Paul H Brookes Pub Co.  1-55766-041-7. OCLC 300624925.  2219710M. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Gaylord-Ross, Robert (1989). Integration strategies for students with handicaps. Baltimore: P.H. Brookes.  1-55766-010-7. OCLC 19130181. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Gartner, Alan; Dorothy Kerzner Lipsky (1997). Inclusion and School Reform: Transforming America's Classrooms. Brookes Publishing Company.  1-55766-273-8. OCLC 35848926. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ History of the INJA Archived 20 July 2011 at the Wayback Machine.
  9. ^ "Session 2A". Bris.ac.uk. Marrë më 2016-11-01. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ "Archived copy". Arkivuar nga origjinali origjinali më 22 September 2013. Marrë më 2013-09-21. Një parametër i panjohur |deadurl= është injoruar (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtje CS1: archived copy si titull (link)
  11. ^ The history of special education: From isolation to integration.
  12. ^ Inventing the feeble mind: A history of mental retardation in the United States.
  13. ^ Bowe, Frank (2004). Making Inclusion Work. Upper Saddle River, N.J: Prentice Hall.  0-13-017603-6. OCLC 54374653. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  14. ^ Karen Zittleman; Sadker, David Miller (2006). Teachers, Schools and Society: A Brief Introduction to Education with Bind-in Online Learning Center Card with free Student Reader CD-ROM. McGraw-Hill Humanities/Social Sciences/Languages. ff. 48, 49, 108, G–12.  0-07-323007-3. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  15. ^ Warnock Report Archived 11 January 2013 at the Wayback Machine. (1978).
  16. ^ Wolffe, Jerry. (20 December 2010) What the law requires for disabled students The Oakland Press.