Portret i Karavaxhos nga Ottavio Leoni, rreth 1621.

Karavaxho, pseudonimi i Michelangelo Merisi (Michele Angelo Merigi ose Amerighi) da Caravaggio (shqiptim italisht: [mikeˈlandʒelo meˈriːzi da (k)karaˈvaddʒo]; 28 shtator 157118 korrik 1610) ishte një piktor italian aktiv në Romë, Napoli, Maltë dhe Sicili nga vitet 1590 deri 1610. Pikturat e tij kombinojnë një vëzhgim real të gjendjes njerëzore, fizike dhe emocionale, me një përdorim dramatik të ndriçimit, i cili kishte një ndikim formues në pikturën baroke.

Karavaxho zbatoi vëzhgimin e ngushtë fizik me një përdorim dramatik të chiaroscuro që njihej si tenebrizëm. Ai e bëri teknikën një element stilistik dominues, duke errësuar hijet dhe duke ndryshuar subjektet në rreze të ndritshme të dritës. Karavaxho shprehu gjallërisht momente dhe skena vendimtare, shpesh duke shfaqur luftra të dhunshme, tortura dhe vdekje. Ai punoi me shpejtësi, me modele të gjalla, duke preferuar të heqë dorë nga vizatimet dhe të punojë direkt në kanavacë. Ndikimi i tij në stilin e ri barok që doli nga manierizmi ishte i thellë. Ajo mund të shihet drejtpërdrejt ose tërthorazi në veprën e Peter Paul Rubensit, Jusepe de Ribera, Gian Lorenzo Bernini dhe Rembrandt, dhe artistët në gjeneratën e ardhshme që ishin nën ndikimin e tij u quajtën "Caravaggisti" ose "Caravagesques" tenebrists ose tenebrosi (shadowists).

Karavaxho u trajnua si piktor në Milano përpara se të nisej në Romë. Ai zhvilloi një emër të konsiderueshëm si artist dhe si një njeri i dhunshëm, prekës dhe provokues. Një përleshje çoi në një dënim me vdekje për vrasje dhe e detyroi të ikte në Napoli. Atje ai përsëri e themeloi veten si një nga piktorët më të shquar italiane të brezit të tij. Ai udhëtoi në vitin 1607Maltë dhe në Sicili, dhe ndoqi një falje papale për dënimin e tij. Në vitin 1609 ai u kthye në Napoli, ku ai ishte i përfshirë në një përleshje të dhunshme; fytyra e tij u shpërfytyrua dhe thashethemet për vdekjen e tij qarkullonin. Pyetjet rreth gjendjes së tij mendore u ngritën nga sjellja e tij e çrregullt dhe e çuditshme. Ai vdiq në vitin 1610 nën rrethana të pasigurta, gjatë rrugës së tij nga Napoli në Romë. Raportet deklaruan se ai vdiq nga ethet, por janë bërë sugjerime se ai ishte vrarë ose se ai vdiq nga helmimi nga plumbi.

Inovacionet e Karavaxhos frymëzuan pikturën baroke, por baroku i inkorporoi dramën e chiaroscuro e tij pa realizmin psikologjik. Stili u zhvillua dhe modelet ndryshuan, dhe Karavaxho humbi famën e tij. Në shekullin XX interesi për punën e tij u ringjall dhe rëndësia e tij për zhvillimin e artit perëndimor u rivlerësua. Historiani i artit i shekullit XX, André Berne-Joffroy, tha: "Ajo që fillon në punën e Karavaxhos është thjesht një pikturë moderne".

Lexo më tej...