Dakota e Veriut (anglisht: North Dakota, shqiptimi: /ʔ dəˈktə/) është një shtetUpper Midwest, i Shteteve të Bashkuara. Dakota e Veriut kufizohet nga provincat kanadezeSaskatchewan dhe Manitoba në veri dhe nga shtetet e SHBA-së të Minesotës në lindje, Dakota e Jugut në jug dhe Montana në perëndim.

Dakota e Veriut
North Dakota
Shteti i Dakotës së Veriut
Nickname(s): 
Peace Garden State,
Roughrider State, Flickertail State, Heaven on Earth
Motot: 
Liria dhe Bashkimi, Tani dhe Përgjithmonë, Një dhe e Pandashme
Himni: North Dakota Hymn
Harta e Shteteve të Bashkuara me Dakota e Veriut të theksuar
Harta e Shteteve të Bashkuara me Dakota e Veriut të theksuar
VendiShtetet e Bashkuara
Para shtetësisëTerritori i Dakotës
U pranua në Bashkim2 nëntor 1889 (39-të)
KryeqytetiBismarck
Qyteti më i madhFargo
Metroja më e madhe dhe zonat urbaneFargo
Qeveria
 • GuvernatoriDoug Burgum (R)
 • Lieutenant GovernorBrent Sanford (R)
LegjislaturaLegislative Assembly
 • Upper houseSenati
 • Lower houseDhoma e Përfaqësuesve
JudiciaryGjykata e Lartë e Dakotës së Veriut
Senatorët amerikanJohn Hoeven (R)
Kevin Cramer (R)
Delegacioni i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBAKelly Armstrong (R) (lista)
Sipërfaqja
 • Gjithsej70.704 sq mi (183.123 km2)
 • Sipërfaqe tokësore68.994 sq mi (178.694 km2)
 • Sipërfaqe ujore1.710 sq mi (4.429 km2)  2.4%
Area rank19th
Dimensions
 • Gjatësia300 mi (482 km)
 • Gjerësia200 mi (321 km)
Lartësia mbidetare
1.900 ft (580 m)
Highest elevation3.606 ft (1.069 m)
Lowest elevation864 ft (216 m)
Popullsia
 (2021)
 • Gjithsej774.948
 • Rank47th
 • Dendësia10,73/sq mi (4,13/km2)
 • Dendësia rank47th
 • Të ardhurat mesatare shtëpiake
$61.843 [2]
 • Income rank
20-të
Emri i banorëveNorth Dakotan
Gjuha
Zona kohores
shumicën e shtetitUTC−06:00 (Qendrore)
 • Verës (DST)UTC−05:00 (CDT)
jugperëndimUTC−07:00 (Mountain)
 • Verës (DST)UTC−06:00 (MDT)
Shkurtesa USPS
ND
Kodi ISO 3166US-ND
Shkurtesa tradicionaleN.D., N.Dak., Nodak
Latitude45° 56′ N to 49° 00′ N
Longitude96° 33′ W to 104° 03′ W
Faqja zyrtarend.gov

Dakota e Veriut është shteti i Lista e shteteve dhe territoreve të SHBA-së sipas sipërfaqes|nëntëmbëdhjetë më i madh]], por me një popullsi prej më pak se 780,000 që nga viti 2020, është i katërti më pak i populluar dhe i katërti më pak i populluar. Kryeqyteti është Bismarck ndërsa qyteti më i madh është Fargo, i cili përbën gati një të pestën e popullsisë së shtetit; të dy qytetet janë ndër qytetet me rritje më të shpejtë në SHBA, megjithëse gjysma e të gjithë banorëve jetojnë në zonat rurale. Shteti është pjesë e rajonit të Rrafshnaltës së Madhe, me preri të gjera, stepa, savana të buta, toka të këqija dhe toka bujqësore që janë karakteristika përcaktuese.

Ajo që tani është Dakota e Veriut ishte e banuar për mijëra vjet nga fise të ndryshme vendase amerikane, duke përfshirë Mandan, Hidatsa dhe Arikara përgjatë lumit Missouri; Ojibwa dhe Cree në verilindje; dhe disa grupe Sioux (Assiniboine, Yankton, Wahpeton, dhe Teton) në pjesën tjetër të shtetit. Eksploruesit dhe tregtarët evropianë mbërritën për herë të parë në fillim të shekullit të 18-të, kryesisht në ndjekje të peliçeve fitimprurëse. Shtetet e Bashkuara fituan rajonin në fillim të shekullit të 19-të, duke e vendosur gradualisht atë mes rezistencës në rritje nga vendasit gjithnjë e më të zhvendosur.

Territori i Dakotës, i themeluar në 1861, u bë qendror për pionierët amerikanë, me Aktin e Homestead të vitit 1862 që përshpejtoi rritje dhe zhvillim të rëndësishëm të popullsisë. Tregtia tradicionale e leshit ra në favor të bujqësisë, veçanërisht të grurit; Dakota Boom i mëpasshëm nga viti 1878 deri në 1886 pa ferma gjigante të shtrira nëpër luginat, me territorin që u bë një shportë buke kryesore dhe një motor ekonomik rajonal. Kompanitë e hekurudhave të Paqësorit Verior dhe e Madhe Veriore konkurruan për akses në qendrat fitimprurëse të grurit; fermerët u bashkuan në aleanca politike dhe socio-ekonomike që ishin thelbi i Lëvizjes më të gjerë Populiste të Midwest.

Dakota e Veriut u pranua në Bashkim më 2 nëntor 1889, së bashku me Dakotën e Jugut fqinje, si shtetet e 39-të dhe të 40-të. Presidenti Benjamin Harrison i ngatërroi dokumentet e shtetësisë përpara se t'i nënshkruante ato, në mënyrë që askush të mos mund të thoshte se cili u bë shtet i pari; për rrjedhojë, dy shtetet numërohen zyrtarisht sipas rendit alfabetik.[3] Shtetësia shënoi mbylljen graduale të periudhës së pionierit, me shtetin që u vendos plotësisht rreth vitit 1920. Dekadat pasuese panë një rritje të lëvizjeve radikale agrare dhe kooperativave ekonomike, nga të cilat një trashëgimi është Bank of North Dakota, e vetmja bankë shtetërore në SHBA.

Duke filluar nga mesi i shekullit të 20-të, burimet e pasura natyrore të Dakotës së Veriut u bënë më kritike për zhvillimin ekonomik; në shekullin e 21-të, nxjerrja e naftës nga formacioni Bakken në veriperëndim ka luajtur një rol të madh në prosperitetin e shtetit. Një zhvillim i tillë ka çuar në rritje të paprecedentë të popullsisë (së bashku me nivelet e larta të lindjeve) dhe ulje të papunësisë, me Dakotën e Veriut që ka shkallën e dytë më të ulët të papunësisë në SHBA (pas Hawaii).[4] Ai renditet relativisht mirë në metrika të tilla si infrastruktura, cilësia e jetës, mundësitë ekonomike dhe siguria publike.

GjeografiaRedakto

DemografiaRedakto

EkonomiaRedakto

KulturaRedakto

ReferimeRedakto

  1. ^ a b "Elevations and Distances in the United States" (në anglisht). Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara. 2001. Arkivuar nga origjinali më tetor 15, 2011. Marrë më tetor 24, 2011.
  2. ^ "Median Annual Household Income". The Henry J. Kaiser Family Foundation (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 20 dhjetor 2016. Marrë më 9 dhjetor 2016.
  3. ^ Stein, Mark (2008). How the States Got Their Shapes (në anglisht). Smithsonian Books/Harper Collins. fq. 256. ISBN 978-0061431395.
  4. ^ "Current Unemployment Rates for States and Historical Highs/Lows" (në anglisht). Bureau of Labor Statistics. prill 2018. Arkivuar nga origjinali më 5 shtator 2013. Marrë më 18 dhjetor 2015.