Ekzekutimet e vitit 1951

biologe shqiptare gjatë regjimit komunist në Shqipëri. Ajo ishte një prej 23 viktimave të masakrës së vitit 1951 në Shqipëri.

Gjatë regjimit komunist në Shqipëri ekzekutime pa gjyq u realizuan. Një ndër to ishte dhe ekzekutimi i 22 intelektualëve më 26 shkurt 1951, me urdhër të Enver Hoxhës. Këta intelektualë u akuzuan për shpërthimin e bombës pranë ish-Ambasadës Sovjetike në Tiranë. Mes viktimave 21 ishin meshkuj dhe një femër. Një ditë më parë Jonuz Kaceli u vra sepse mbi të rëndonte e njëjta akuzë krimi. Ishte hera e parë që Ligji për Agjitacion dhe Propagandë u vu në jetë.

HistorikuRedakto

ArrestimetRedakto

Këta 22 intelektualë u arrestuan dhe u mbajtën në qeli midis datave 20 dhe 22 shkurt 1951, dhe më pas u ekzekutuan më 26 shkurt. Preteksti i përdorur për të justifikuar ekzekutimin ishte shpërthimi i një sasie të vogël dinamiti pranë Ambasadës Sovjetike në Tiranë më 19 shkurt, për të cilin personat e arrestuar u akuzuan.[1][2] Më 20 shkurt lidershipi komunist u mblodh dhe zhvilloi asamble duke vendosur për marrjen e masave. Prezent gjatë kësaj asambleje ishin Enver Hoxha, Mehmet Shehu, Bedri Spahiu, Hysni Kapo, Gogo Nushi, Spiro Koleka, Beqir Balluku dhe Liri Belishova.

Arrestimet u bënë bazuar në listën e përgatitur paraprakisht nga Ministria e Brendshme. Akuza u përgatit dhe u nënshkrua nga prokurori ushtarak Siri Çarçani në datën 25 shkurt 1951, si dhe ishte e njëjtë për të 22 viktimat:

Këta persona janë pjesë e shërbimit të huaj imperialist të spiunazhit, ata janë bërë pjesë e një organizate terroriste. Ata kanë shpërndarë slogane për një luftë të re nga imperialistët amerikanë dhe britanikë si dhe satelitët e tyre.

- Siri Çarçani, prokuror ushtarak gjatë Shqipërisë komuniste

Vite më vonë Çarçani pranoi se kur shkroi akuzën ai ishte i painformuar dhe jo në dijeni të ndonjë investigimi lidhur me ngjarjen. Përveç kësaj, akuza nuk iu komunikua kurrë viktimave. Për më tepër gjyqi nuk u zhvillua asnjëherë.

EkzekutimiRedakto

Një prej intelektualëve të arrestuar, Jonuz Kaceli u vra një ditë më parë (25 shkurt) nga Mehmet Shehu pasi Kaceli e grushtoi Shehun në fytyrë pas një bisede interroguese të gjatë ku Kaceli akuzohej për tradhti nga Shehu dhe Rasim Dedja.[3] Kaceli u hodh nga dritarja por në fakt tek të tjerët u komunikua se kishte bërë vetëvrasje.[4]

Të 22 viktimat u ekzekutuan më 26 shkurt 1951, 6 ditë pas ishte bërë arrestimi i parë. Të gjitha viktimat u ekzekutuan bazuar mbi një dekret qeveritar të lëshuar nga Ministria e Brendshme në të njëjtën ditë kur u realizuan ekzekutimet. Ministri i Brendshëm që e lëshoi atë dekret ishte Omer Nishani. Manol Konomi, asokohe Ministër i Drejtësisë, nuk donte të firmoste dënimet kapitale pa miratim. Ata u ekzekutuan në mesnatë, pranë urës Beshiri rreth 15 km larg prej Tirane. Ata u varrosën së bashku.[5]

Pasojat e ngjarjesRedakto

Më vonë u zbulua se bomba ishte orkestruar në fakt prej Qazim Laçit dhe Hysen Llullës. Më 1991 të gjitha viktimat u shpallën të pafajshme[6] dhe u nderuan me medaljen Nder i Kombit nga ish-presidenti Bamir Topi.[7] Trupat e tyre u gjetën të lidhur me tel në një varr të përbashkët pranë lumit Erzen.

ViktimatRedakto

  • Ali Qoraliu, politikan
  • Anton Delhysa, ndërtues
  • Gjon Temali, farmacist
  • Fadil Dizdari, bibliotekist
  • Gafurr Jegeni, oficer
  • Haki Kodra, biznesmen
  • Hekuran Troka, biznesmen
  • Jonuz Kaceli, biznesmen
  • Luka Rašković, biznesmen jugosllav
  • Manush Peshkëpia, poet
  • Mehmet Ali Shkupi, inxhinier
  • Myftar Jegeni, oficer
  • Niko Lezo, kimist
  • Pandeli Nova, biznesmen
  • Petro Konomi, telegrafist
  • Pjerrin Guraziu, ekonomist
  • Qemal Kasaruho, ekonomist
  • Reiz Selfo, biznesmen
  • Sabiha Kasimati, biologe
  • Tefik Shehu, ekonomist dhe jurist
  • Thoma Katundi, inxhinier
  • Zyhdi Herri, gazetar

ReferimeRedakto

  1. ^ "Uran Butka: Masakra e 1951, Prokurori dhe Gjyqtari: I pushkatuam pa gjyq 22 vetë". Zemra Shqiptare. 27 shkurt 2009. Marrë më 2010-07-29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ "Shqipëri: 26 shkurt 1951 regjimi komunist ekzekuton 22 intelektualë shqiptarë". Radiovaticana.org. Marrë më 2010-07-29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ "Archived copy". Arkivuar nga origjinali origjinali më 9 shkurt 2013. Marrë më 7 prill 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtje CS1: archived copy si titull (link)
  4. ^ "Pushkatimet e të dënuarve të bombës sovjetike në shkelje me ligjet". Zemra Shqiptare. 31 gusht 2008. Marrë më 2010-07-29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Shqipëri: 26 shkurt 1951 regjimi komunist ekzekuton 22 intelektualë shqiptarë
  6. ^ Daily report: East Europe, Nummers 152-161, Google Books
  7. ^ "Archived copy". Arkivuar nga origjinali origjinali më 24 korrik 2011. Marrë më 12 qershor 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtje CS1: archived copy si titull (link)