Ekzekutimet e vitit 1951

biologe shqiptare gjatë regjimit komunist në Shqipëri. Ajo ishte një prej 23 viktimave të masakrës së vitit 1951 në Shqipëri.

Gjatë regjimit komunist në Shqipëri, ndër ekzekutimet pa gjyq qe edhe ai i 22 intelektualëve më 26 shkurt 1951, me urdhër të Enver Hoxhës. Këta intelektualë u akuzuan për shpërthimin e bombës pranë ish-Ambasadës Sovjetike në Tiranë. Mes viktimave 21 ishin meshkuj dhe një femër. Një ditë më parë Jonuz Kaceli u vra sepse mbi të rëndonte e njëjta akuzë krimi. Ishte hera e parë që Ligji për Agjitacion dhe Propagandë u vu në zbatim.

HistorikuRedakto

ArrestimetRedakto

Këta 22 intelektualë u arrestuan dhe u mbajtën në qeli midis datave 20 dhe 22 shkurt 1951, dhe më pas u ekzekutuan më 26 shkurt. Preteksti i përdorur për të justifikuar ekzekutimin ishte shpërthimi i një sasie të vogël dinamiti pranë Ambasadës Sovjetike në Tiranë më 19 shkurt, për të cilin personat e arrestuar u akuzuan.[1][2] Më 20 shkurt lidershipi komunist u mblodh dhe zhvilloi asamble duke vendosur për marrjen e masave. Prezent gjatë kësaj asambleje ishin Enver Hoxha, Mehmet Shehu, Bedri Spahiu, Hysni Kapo, Gogo Nushi, Spiro Koleka, Beqir Balluku dhe Liri Belishova.

Arrestimet u bënë bazuar në listën e përgatitur paraprakisht nga Ministria e Brendshme. Akuza u përgatit dhe u nënshkrua nga prokurori ushtarak Siri Çarçani në datën 25 shkurt 1951, si dhe ishte e njëjtë për të 22 viktimat:

Këta persona janë pjesë e shërbimit të huaj imperialist të spiunazhit, ata janë bërë pjesë e një organizate terroriste. Ata kanë shpërndarë slogane për një luftë të re nga imperialistët amerikanë dhe britanikë si dhe satelitët e tyre.

- Siri Çarçani, prokuror ushtarak gjatë Shqipërisë komuniste

Vite më vonë Çarçani pranoi se kur shkroi akuzën ai ishte i painformuar dhe jo në dijeni të ndonjë investigimi lidhur me ngjarjen. Përveç kësaj, akuza nuk iu komunikua kurrë viktimave. Për më tepër gjyqi nuk u zhvillua asnjëherë.

EkzekutimiRedakto

Një prej intelektualëve të arrestuar, Jonuz Kaceli u vra një ditë më parë (25 shkurt) nga Mehmet Shehu pasi Kaceli e grushtoi Shehun në fytyrë pas një bisede interroguese të gjatë ku Kaceli akuzohej për tradhti nga Shehu dhe Rasim Dedja.[3] Kaceli u hodh nga dritarja por në fakt tek të tjerët u komunikua se kishte bërë vetëvrasje.[4]

Të 22 viktimat u ekzekutuan më 26 shkurt 1951, 6 ditë pas ishte bërë arrestimi i parë. Të gjitha viktimat u ekzekutuan bazuar mbi një dekret qeveritar të lëshuar nga Ministria e Brendshme në të njëjtën ditë kur u realizuan ekzekutimet. Ministri i Brendshëm që e lëshoi atë dekret ishte Omer Nishani. Manol Konomi, asokohe Ministër i Drejtësisë, nuk donte të firmoste dënimet kapitale pa miratim. Ata u ekzekutuan në mesnatë, pranë urës Beshiri rreth 15 km larg prej Tirane. Ata u varrosën së bashku.[5]

Pasojat e ngjarjesRedakto

Më vonë u zbulua se bomba ishte orkestruar në fakt prej Qazim Laçit dhe Hysen Llullës. Më 1991 të gjitha viktimat u shpallën të pafajshme[6] dhe u nderuan me medaljen Nder i Kombit nga ish-presidenti Bamir Topi.[7] Trupat e tyre u gjetën të lidhur me tel në një varr të përbashkët pranë lumit Erzen.

ViktimatRedakto

  • Ali Qoraliu, politikan
  • Anton Delhysa, ndërtues
  • Gjon Temali, farmacist
  • Fadil Dizdari, bibliotekist
  • Gafurr Jegeni, oficer
  • Haki Kodra, biznesmen
  • Hekuran Troka, biznesmen
  • Jonuz Kaceli, biznesmen
  • Luka Rašković, biznesmen jugosllav
  • Manush Peshkëpia, poet
  • Mehmet Ali Shkupi, inxhinier
  • Myftar Jegeni, oficer
  • Niko Lezo, kimist
  • Pandeli Nova, biznesmen
  • Petro Konomi, telegrafist
  • Pjerin Guraziu, ekonomist
  • Qemal Kasaruho, ekonomist
  • Reiz Selfo, biznesmen
  • Sabiha Kasimati, biologe
  • Tefik Shehu, ekonomist dhe jurist
  • Thoma Katundi, inxhinier
  • Zyhdi Herri, gazetar

ReferimeRedakto

  1. ^ "Uran Butka: Masakra e 1951, Prokurori dhe Gjyqtari: I pushkatuam pa gjyq 22 vetë". Zemra Shqiptare. 27 shkurt 2009. Marrë më 2010-07-29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ "Shqipëri: 26 shkurt 1951 regjimi komunist ekzekuton 22 intelektualë shqiptarë". Radiovaticana.org. Arkivuar nga origjinali origjinali më 10 shtator 2012. Marrë më 2010-07-29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ "Archived copy". Arkivuar nga origjinali origjinali më 9 shkurt 2013. Marrë më 7 prill 2013. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull (link)
  4. ^ "Pushkatimet e të dënuarve të bombës sovjetike në shkelje me ligjet". Zemra Shqiptare. 31 gusht 2008. Marrë më 2010-07-29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Shqipëri: 26 shkurt 1951 regjimi komunist ekzekuton 22 intelektualë shqiptarë
  6. ^ Daily report: East Europe, Nummers 152-161, Google Books
  7. ^ "Archived copy". Arkivuar nga origjinali origjinali më 24 korrik 2011. Marrë më 12 qershor 2011. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull (link)