Festivali i Parë i Këngës në RTSH

Festivali i Parë i Këngës në RTSH
Edicioni 1-rë
Qyteti Tirana
Vendi skena e Operas në Konservatorin e Tiranës
Viti 1962
Prezantues Luigj Gurakuqi, Margarita Xhepa.
Artisti Fitues
Kënga Fituese
 Crystal Clear action 2leftarrow.png             1961 1963             Crystal Clear action 2rightarrow.png 

ParathënieRedakto

Përmbledhjet, këngët pjesëmarrëse të secilës natë, fituesit, deri në festivalin e 30-të, këtu e kudo që t'i lexoni, janë hedhur nga Jozef Zamputti që i ka të regjistruara direkt nga festivalet [1]). Njëlloj janë rregjistruar nga Jozef Zamputti koncertet "Kur vjen pranvera".



Festivali i parë ne Radio u zhvillua në 4 netë: 21-23 dhe 26.12.1962 dhe u prezantua nga Margarita Xhepa dhe Luigj Gurakuqi. Nismëtarët e këtij festivali ishin përgjegjësi i redaksisë së muzikës në Radio, Abdulla Grimci, dhe redaktori i po kësaj redaksie, Vath Cangu, në të njëjtën kohë autorë këngësh. Festivali u zhvillua në skenën e Operas, që në atë kohë ndodhej në ndërtesën e Konservatorit të Tiranës. Festivalet e para quheshin vetem "Festivali i Kenges ne Radio" sepse akoma nuk kishte transmetim ne televizion.

Organizimi dhe struktura e FestivalitRedakto

Koncertet fillonin në orën 18:00 dhe transmetoheshin të inçizuara në radio pas lajmeve, në orën 20:30. Është thënë se kanë marrë pjesë 20 këngë, por nga një inçizim i dobët, në radio u dëgjuan 19 këngë dhe nuk u dëgjua ndonjë përsëritje. Natën e parë u kënduan 9 këngë, natën e dytë 10 këngë dhe natën e tretë, finale, 10 këngë. Pas tri ditësh, siç duket për t'i lënë kohë jurisë që të vendoste, u zhvillua edhe një natë e katërt si koncert përfundimtar (por jo si finale) ku u shpallën çmimet për këngët dhe për këngëtaret nga kryetari i jurisë Llazar Siliqi, i cili ka qenë kryetar jurie në disa festivale me radhë. Këngët u shoqëruan nga Orkestra Sinfonike, drejtuar nga Kristo Kote dhe u përsëritën nga Kompleksi Ritmik, drejtuar nga Agim Krajka. Festivali i zhvillua nën shembullin e Festivalit të Sanremos, vetëm 11 vjet pas Festivalit të parë të Sanremos (1951) dhe këngët, si në Sanremo, interpretoheshin në grupe 3-4 këngësh dhe pastaj përsëriteshin ne interpretim tjeter. Kjo mënyrë vazhdoi në të gjitha festivalet (me përjashtim të festivalit të 11-ë), deri në Festivalin e 24-t kur këngët nuk u përsëritën më.

Vlerësimi i këngëveRedakto

Në festivalet e para, gjatë netëve të festivalit, nuk thuheshin autorët e këngëve. Vetëm në fund kur jepeshin çmimet thuheshin autorët e këngëve fituese. Ideja ishte për të mos influencuar jurinë. Mbas festivalit, kur transmetoheshin në radio, thuhej vetëm kompozitori. Prandaj, disa herë mungon autori i tekstit (që mund të plotësohet nga të tjerë). Në dallim nga Sanremo ku, në mënyrë normale jepeshin një çmim i parë, një i dytë e një i tretë, në festivalet tona, s'dihet përse, u dhanë një çmim i parë, dy të dyta e tre të treta, me përjashtime të rralla (përveç festivalit të 11-ë). Kjo gjë vazhdoi deri në Festivalin e 29-ë. U eliminuan dy këngët më të bukura të Vaçe Zelës ("Erë pranverore" dhe "Lemza") duke u konsideruar tepër moderne për atë kohë, dhe nuk u transmetuan më. Kështu, juria nuk e pa të arsyeshme të japë asnjë çmim të parë. Prandaj, Vaçe Zela mori me meritë çmimin e parë si këngëtare, por jo kënga e saj "Femija e parë", e vetmja e saj që hyri në finale e që ka marrë çmim të tretë dhe nuk qëndrojnë thëniet e disave se, mbas disa vitesh RTSh i ka dhënë çmimin e parë kësaj kënge. Nuk ka ndodhur kurrë dhe askund që, mbas disa vitesh, të jepet çmimi i parë për një festival. Këtë e vërtetojnë edhe intervistat e dhëna nga kompozitori Mark Kaftalli, pjesëmarrës dhe fitues i çmimit të dytë në festivalin e parë, intervista te cilat gjenden ne you tube.

Transmetimi në radioRedakto

Gjatë ditëve të festivalit dhe disa ditë mbas, këngët nuk transmetoheshin në radio. Transmetimi i parë i atyre këngëve fillonte natën e Vitit te Ri, në koncertin e asaj feste mbas lajmeve. Kjo gjë ka vazhduar gjatë shumë viteve.

Artistët pjesëmarrësRedakto

Morën pjesë disa nga solistët e operas. Ndër ta, Avni Mula mund të konsiderohet si kantautori i parë shqiptar. Pritej me padurim interpretimi i Vaçe Zelës e cila deri në atë kohë kishte kënduar vetëm këngë të huaja, sidomos spanjolle. Dhe kur mbylli natën e parë me Erë pranverore dhe filloi: "Kur agon më qesh fytyra/ n'zemër m'rreh dashunia ..." e gjithë salla shpërtheu në duartrokitje e brohoritje (siç dëgjohet në inçizim) dhe menjëherë u kuptua se po fillonte një epokë e re në muzikën e lehtë shqiptare.

Nata e parë - 21.12.1962.Redakto

Radha e

prezantimit

Titulli i këngës Muzika Teksti Interpretuesit

shoqëruar nga

Orkestra Sinfonike

Interpretuesit

shoqëruar nga

Kompleksi Ritmik

1 Këndoj Avni Mula Ismail Kadare

Luigj Gurakuqi

Avni Mula Meliha Doda
2 Lumturi Tasim Hoshafi Luigj Gurakuqi Violeta Simoni

Ylber Gimjani

Violeta Simoni

Sulejman Çela

3 Porsa çel agimi Kolë Gjinaj Llazar Siliqi Luiza Papa Xhavit Xhepa
4 Për ty këndoj Tiranë Agim Velaj Fadil Kraja Sami Kumi ---
5 Jeta e re ne na pret Kristo Kote Haki Bejleri Florinda Gjergji Gjoni Athanas

Ibrahim Tukiqi

Avni Mula

6 Një minutë Llazar Morcka Luigj Gurakuqi Sami Bakalli

Sulejman Çela

Pjetër Gjergji
7 Mos më qorto Vath Çangu Dionis Bubani Qemal Kërtusha Violeta Simoni
8 Lum kush dashuron Baki Kongoli Dionis Bubani Luiza Papa

Gaqo Çako

Hiqmete Pazari

Violeta Simoni

9 Erë pranverore Tish Daija Llazar Siliqi Vaçe Zela Pjetër Gjergji


Nata e dytë - 22.12.1962Redakto

Radha e

prezantimit

Titulli i këngës Muzika Teksti Interpretuesit

shoqëruar nga

Orkestra Sinfonike

Interpretuesit

shoqëruar nga

Kompleksi Ritmik

1 Fije të argjendta Enver Mara --- Sami Bakalli
2 Inxhinieres Nexhmedin Doko Luigj Gurakuqi Sami Kumi Pjetër Gjergji
3 Shpresë Vangjo Nova Nazmi Kuqi Gjoni Athanas

Avni Mula

Ylber Gimjani
4 Vashëzo Koço Uçi Koço Uçi Meliha Doda Qemal Kërtusha
5 Çaste të paharruara Aleko Kareco Gjosho Çarkaxhija Rudolf Stambolla Hiqmete Pazari
6 Lule të bukura sjell pranvera Mark Kaftalli çesk Ndreca Florinda e

Ndrekë Gjergji

Violeta Simoni

Xhavit Xhepa

7 Lemza Agim Krajka Haxhi Rama Ylber Gimjani Vaçe Zela
8 Në stadium Agim Prodani Dionis Bubani

Odise Grillo

Avni Mula Sulejman Çela
9 Kam një mall Gaqo Avrazi Luan Qafëzezi Gaqo Çako Rudolf Stambolla
10 Fëmija e parë Abdulla Grimci Dionis Bubani Vaçe Zela Qemal Kërtusha


Nata finale - 23.12.1962Redakto

Dolën 10 këngë kënduar sipas radhës më poshtë:

  1. Për ty këndoj Tiranë
  2. Lumturi
  3. Këndoj
  4. Lule të bukura sjell pranvera
  5. Mos më qorto
  6. Vashëzo
  7. Jeta e re ne na pret
  8. Shpresë
  9. Në stadium
  10. Fëmija e parë

Pas tri ditësh që u lanë për të vendosur juria, më 26.12.1962 u zhvillua një koncert përfundimtar me 10 këngë ku u shpallën çmimet si më poshtë:

ÇmimetRedakto

Çmimi i parëRedakto

  • Ky festival nuk pati çmim te parë.

Çmimi i dytëRedakto

  • "Këndoj" - muzika Avni Mula, teksti Ismail Kadare, Luigj Gurakuqi,
  • "Lule të bukura sjell pranvera" - muzika Mark Kaftalli, teksti Çesk Ndreka
  • "Vashëzo" - muzika Koço Uçi, teksti Koço Uçi

Çmimi i tretëRedakto

  • "Fëmija e parë" - muzika Abdulla Grimci, teksti Dionis Bubani
  • "Mos më qorto" - muzika Vath Cangu, teksti Dionis Bubani

.

Çmime për InterpretuesitRedakto

Çmimi i parëRedakto
  • Vaçe Zela

Çmimi i dytëRedakto

  • Avni Mula
  • Qemal Kërtusha

Çmimi i tretëRedakto

  • Meliha Doda
  • Florinda Gjergji
  • Violeta Simoni

.

ReferimeRedakto

  1. ^ ^ Shënim i autorit i cili kontribuoi me artikujt për Festivalet e këngës ne RTSH, në Wikipedia-n shqip