Fuadi I i Egjiptit

(Përcjellë nga Fuad I)

Fuad I (arabisht: فؤاد الأول Fu’ād al-Awwal; turqisht: I. Fuad ose Ahmed Fuad Paşa; 26 mars 1868 - 28 prill 1936) ishte Sulltan dhe më vonë Mbreti i Egjiptit dhe Sudanit. Sundimtari i nëntë i Egjiptit dhe Sudanit nga dinastia e Muhamed Aliut, ai u bë Sulltan më 1917, duke pasuar vëllain e tij të madh Hussein Kamel. Ai zëvendësoi titullin Sulltan për Mbret kur Mbretëria e Bashkuar shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë e Egjiptit në vitin 1922.

Fuad I
Fuad I of Egypt.jpg
Mbreti i Egjiptit dhe Sovran i Nubisë, Sudanit, Kordofanit dhe Darfurit
Mbretërimi15 mars 1922 – 28 prill 1936
ParaardhësVetë ai si Sulltani i Egjiptit
PasardhësFaruku
Kryeministra
Mbretërimi9 tetor 1917 – 15 mars 1922
ParaardhësHusein Kamel
PasardhësVetë ai si Mbreti i Egjiptit
Kryeministra
ConsortShivakiar Ibrahim
(m. 1895; div. 1898)​
Nazli Sabri
​(m. 1919)
FëmijëPrinci Ismail
Princessha Fawkia
Faruk I i Egjiptit
Fawzia, Mbretëresha e Iranit
Princesha Faiza
Princesha Faika
Princesha Fathia
DinastiaDinastia e Muhamed Aliut
I atiIsmail Pasha
E ëmaFerial Kadën
U lind26 mars 1868
Pallati Giza, Kajro, Hidivllëku i Egjiptit, Perandoria Osmane
Vdiq28 prill 1936 (68 vjet)
Pallati Kube, Mbretëria e Egjiptit
VarrimiXhamia el-Rifa'i, Kajro, Egjipt

Jeta e hershmeRedakto

Fuadi lindi në Pallatin Giza në Kajro, si fëmija e Ismail Pashës dhe Ferial Kadën.[1] Fëmijërinë e kaloi me të atin e mërguar në Napoli. Ai mori arsimin e tij në akademinë ushtarake në Torino, Itali.

Para se të bëhej sulltan, Fuadi kishte luajtur një rol të madh në themelimin e Universitetit të Kajros. Ai u bë rektori i parë i universitetit në vitin 1908 dhe qëndroi në këtë post deri në dorëheqjen e tij më 1913. Ai u pasua si rektor nga ministri i atëhershëm i Drejtësisë Husein Rushdi Pasha. Në vitin 1913, Fuadi bëri përpjekje të pasuksesshme për t'i siguruar vetes fronin e Shqipërisë, e cila kishte marrë pavarësinë nga Perandoria Osmane një vit më parë. Në atë kohë, Egjipti dhe Sudani drejtoheshin nga nipi i tij, Abbas II, dhe gjasat që Fuad të bëhej monark në vendin e tij dukej e largët. Kjo dhe fakti që dinastia e Muhamed Aliut ishte me prejardhje shqiptare, e nxiti Fuadin të kërkonte fronin shqiptar.[2] Fuad gjithashtu shërbeu si President i Shoqërisë Gjeografike Egjiptiane nga viti 1915 deri më 1918.[3]

Jeta personaleRedakto

Fuad u martua me gruan e tij të parë në Kajro, më 30 maj 1895 (nikah), dhe në Pallatin Abbasiya në Kajro, më 14 shkurt 1896 (zifaf), Princeshën Shivakiar Khanum Effendi (1876–1947). Ajo ishte kushërira e tij e parë dikur e hequr dhe vajza e vetme e Field Marshall Princit Ibrahim Fehmi Ahmed Pasha (kushëriri i tij i parë) nga gruaja e tij e parë, Vijdan Navjuvan Hanëm. Ata kishin dy fëmijë, një djalë, Ismail Fuad, i cili vdiq në foshnjëri dhe një vajzë, Fawkia. Të martuar të pakënaqur, çifti u divorcua në vitin 1898. Gjatë një mosmarrëveshjeje me vëllain e gruas së tij të parë, Princin Ahmad Saif-uddin Ibrahim Beu, Fuad u qëllua në fyt. Ai mbijetoi, por e mbajti atë plagë gjatë gjithë jetës së tij.

Fuad u martua me gruan e tij të dytë në Pallatin Bustan në Kajro më 24 maj 1919. Ajo ishte Nazli Sabri (1894–1978), e bija e Abdu'r-Rahim Pashë Sabriut, dikur Ministër i Bujqësisë dhe Guvernator i Kajros, nga gruaja e tij, Tawfika Hanëm Sharif. Mbretëresha Nazli ishte gjithashtu një mbesë nga nëna e gjeneral-major Muhamed Sherif Pashës, dikur Kryeministër dhe Ministër i Punëve të Jashtme, dhe stërmbesa e Suleiman Pashës, një oficer francez në ushtrinë e Napoleonit që u konvertua në Islam dhe riorganizoi ushtrinë egjiptiane. Çifti kishte pesë fëmijë, mbretin e ardhshëm Faruk dhe katër vajza, princeshat Fevzia (që u bënë bashkëshorte mbretëresha e Iranit), Faiza, Faika dhe Fathia.

Ashtu si me gruan e tij të parë, marrëdhënia e Fuadit me gruan e dytë ishte gjithashtu e stuhishme. Çifti ziheshin vazhdimisht, madje Fuadi ia ndaloi Nazlit të dilte nga pallati. Kur vdiq Fuadi, u tha se Nazli triumfues i shiti të gjitha rrobat e tij në një treg lokal rrobash të përdorura për hakmarrje. Fuad vdiq në Pallatin Kubbeh në Kajro dhe u varros në mauzoleumin hidiv në xhaminë er-Rifai në Kajro.

Gruaja e mbretit Fuad pas vdekjes së tij jetoi e ve. Ajo nuk kishte marrëdhënie të mira me djalin e saj. Pas vdekjes së Fuadit, ajo u largua nga Egjipti dhe shkoi në Shtetet e Bashkuara. Ajo u konvertua në katolicizëm në vitin 1950 dhe ndryshoi emrin e saj në Mary Elizabeth. Asaj iu hoq të drejtat dhe titujt në Egjipt. Dikur e cilësuar si gruaja më e pasur dhe më elegante në botë, ajo zotëronte një nga koleksionet më të mëdha të bizhuterive në botë.

ReferimeRedakto

  1. ^ Hassan Hassan (2000). In the House of Muhammad Ali: A Family Album, 1805–1952 (në anglisht). American Univ. in Cairo Press. fq. 9. ISBN 978-977-424-554-1. Marrë më 5 shkurt 2013.
  2. ^ Reid, Donald Malcolm (2002). Cairo University and the Making of Modern Egypt. Volume 23 of Cambridge Middle East Library (në anglisht). Cambridge University Press. fq. 61–62. ISBN 978-0-521-89433-3. OCLC 49549849. Marrë më 27 shkurt 2010.
  3. ^ "The Presidents of the Society" (në anglisht). Shoqëria Gjeografike Egjiptiane. Arkivuar nga origjinali më 24 korrik 2011. Marrë më 27 shkurt 2010.