Masakra e Mejës ishte ekzekutimi masiv i 372 civilëve shqiptarë të Kosovës të kryera nga policia serbe dhe forcat e Ushtrisë Jugosllave si një veprim hakmarrjeje për vrasjen e gjashtë policëve serbë nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Ekzekutimet kanë ndodhur më 27 Prill 1999 në fshatin Meja, afër qytetit të Gjakovës, gjatë Luftës së Kosovës. Burrat u tërhoqën nga kolonat e refugjatëve në një pikë kontrolli në Mejë dhe familjet e tyre u urdhëruan që të vazhdojnë në Shqipëri. Burrat dhe djemtë u ndanë dhe pastaj u ekzekutuan nga rruga.[1][2] Masakra konsiderohet të ketë qenë më e madhja e luftës.[3]

Masakra e Mejës
Vendndodhja Mejë, Orize dhe fshatra të tjera afër Gjakovës, Konfederata Serbia dhe Mali i Zi
Data 27-28 prill 1999
Shënjestra Burra shqiptarë të grupmoshave 16-60
Lloji i sulmit Vrasje masive
Vdekje 372
Autorët Forcat jugosllave të sigurisë dhe Policia serbe

PrapavijaRedakto

Meja është një fshat i vogël katolik në Kosovë, i vendosur disa kilometra në veri-perëndim të qytetit të Gjakovës . Më 21 Prill, një javë para masakrës, Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK) i bëri pritë një automjeti policor serb pranë qendrës së Mejës, duke vrarë pesë policë dhe një oficer. [4] Një fshatar nga Meja iu tha studiuesve të Human Rights Watch : "Pesë policët u vranë në një makinë, një Opel Ascona ngjyrë kafe. Ata erdhën te ne disa minuta para se të vriteshin, duke pyetur: "ku është UÇK?" Ata u larguan dhe pastaj ne dëgjuam të shtënat e bazukës. " [5] Njëri prej oficerëve të vrarë ishte komandanti i policisë Milutin Praçević, drejtuesi i një njësie që, sipas dëshmitarëve, kryente spastrimin etnik të shqiptarëve në zonë. Të tjerët ishin Ljubodrag Lazarević, Boban Lazovic, Naser Arifaj dhe Miladin Dončić. [6] Sulmi ndaj Praçević është renditur si një motiv i mundshëm për inicimin e operacionit Reka. Sipas dëshmive të Kryetarit të Departamentit të Sigurisë së Divizionit të Ushtrisë Jugosllave në Prishtinë, Momir Stojanović, Operacioni Reka ishte planifikuar para se të vriteshin policët serbë dhe misioni i tij ishte 'të neutralizonte elementet terroriste në zonë'.[7]

DëbimetRedakto

Në mëngjesin e 27 prillit, forcat e qeverisë jugosllave sulmuan fshatin Meja pa paralajmërim, duke gjuajtur granata dhe duke djegur shtëpi. [2] Njësitë e policisë serbe depërtuan në fshat dhe dërguan banorët afër shkollës. Midis 100 dhe 150 burra të moshës pesëmbëdhjetë deri në pesëdhjetë u morën nga turma e fshatarëve. Ata më vonë u ndanë në grupe prej njëzet dhe u qëlluan për vdekje nga zjarri automatik i armëve përmes gjuajtjeve "të kontrolluara" drejt kokës. Në të njëjtën kohë, herët në mëngjesin e 27 prillit, policia speciale, së bashku me Ushtrinë Jugosllave, dëbuan sistematikisht shqiptarët e Kosovës nga zona midis Gjakovës dhe Junikut, afër kufirit me Shqipërinë . Duke filluar nga ora 06:00, forcat e sigurisë dëbuan banorët e fshatrave Pacaj, Nivokaz, Dobroq, Sheremet, Jahoc, Ponoshec, Racaj, Ramoc dhe Madanaj, si dhe banorë të lagjes Orize të Gjakovës. Forcat qeveritare rrethuan fshatrat, mblodhën banorët dhe i përzunë në rrugën drejt Gjakovës, disa duke hipur në rimorkiot e traktorëve e disa në këmbë. Shumë fshatra u dogjën sistematikisht. Sipas dëshmisë, flakëhedhësit përdoreshin edhe gjatë djegies së shtëpive. [5]

Një vajzë nëntëmbëdhjetë vjeçare me origjinë nga Orize, babai i së cilës u rrëmbye të nesërmen në Meja, u tha studiuesve të HRC:

Vendasit nga e gjithë zona u detyruan të shkojnë në drejtim të Mejës. Policët serbë vendosën një pikë kontrolli në Mejë në të cilën prisnin refugjatë nga fshatrat përreth. Shumë oficerë policie mbanin maska të zeza. Në pikën e kontrollit, policët dhe ushtarët plaçkitnin sistematikisht fshatarët e dëbuar. [5] Shumë refugjatë u rrahën nga policia dhe u kërcënuan me vdekje nëse nuk japin para apo sende me vlerë. [2] Një grua 36-vjeçare deklaroi:

Pas bastisjeve, forcat e sigurisë i ndanë burrat nga kolonat. Një burrë nëntëmbëdhjetë vjeçar, i cili kishte mbërritur në Mejë ndërmjet orës 10:00 dhe 11:00 me kohën lokale, deklaroi:

Refugjatët që udhëtuan nëpër Mejë, atë ditë konfirmuan që policët morën burra prej moshës katërmbëdhjetë deri në gjashtëdhjetë nga kolonat. Një grua tha se burri i saj ishte larguar nga rimorkio e tij dhe iu bashkua një grupi shqiptarësh që rrinin përkrah rrugës, ku u detyruan të bërtisnin: “Rroftë Serbia! Rroftë Millosheviçi! ” [5] Një dëshmitar tjetër pa makinën që tërhoqi babanë e saj dyzet vjeçar dhe e mbajti atë me një grup prej rreth 300 burrave të tjerë që ishin ndarë nga kolona dhe ishin rrahur në kanalin përkrah rrugës. [2]

Refugjatët që kaluan nëpër Mejë mes mesditës dhe orës 15:00 raportuan se panë një numër të madh burrash që ishin arrestuar nga policia, madje edhe qindra. Një dëshmitar , një mësues tridhjetë e tetë vjeçar, që kaloi nëpër Mejë në orën 23:00, u tha studiuesve të HRC:

Një dëshmitar tjetër, të cilin studiuesit e HRW e intervistuan veçmas, tregoi një histori të ngjashme, duke shtuar se një grup burrash ishin gjunjëzuar me duart pas shpinës, të rrethuar nga ushtarët. [5]

Studiuesit e Human Rights Watch, të cilët në mëngjesin e hershëm të 28 Prillit prisnin refugjatë nga Kosova në vendkalimin kufitar të Morinës, panë traktorë me rimorkiot që transportonin vetëm gra, fëmijë dhe të moshuar. Ray Wilkinson, një zëdhënës për UNHCR në Kukës, i cili u takua me refugjatët në kufi, tha se më 28 prill rreth gjashtëdhjetë traktorë kishin hyrë në Shqipëri, dhe se gjashtë prej shtatë personave thanë se disa burra ishin marrë nga automjetet e tyre. [5]

EkzekutimetRedakto

Studiuesit e Human Rights Watch dëgjuan për masakrën në mëngjesin e hershëm të 28 prillit, kur refugjatët nga Kosova hynë në Shqipëri përmes pikës kufitare të Morinës. Refugjatët që mbërritën gjatë ditës raportuan se panë burra të rreshtuar përgjatë rrugës në Mejë. Refugjatët që mbërritën në mbrëmje, dhe ditën e nesërme, pretenduan se kishin parë një numër të madh kufomash pranë rrugës në fshat, ashtu siç i panë dhe refugjatët që kishin kaluar nëpër Mejë rreth mesditës. [5] Një vajzë tetëmbëdhjetë vjeçare që kishte kaluar nëpër Meja në atë kohë deklaroi se ajo pa pesëmbëdhjetë kufoma në anën e djathtë të rrugës:

Një burrë tetëmbëdhjetë vjeçar dhe një grua nëntëmbëdhjetë vjeçare, të cilët studiuesit e Human Rights Watch i intervistuan së bashku, thanë se ata ecnin nëpër Mejë rreth orës 18:30 dhe panë një grumbull të madh trupash tre metra larg rrugës në qendër të fshatit, në të djathtë. Trupat, të grumbulluar, zinin një sipërfaqe prej rreth 12 me 6 metra, dhe grumbulli ishte rreth një metër e gjysmë i gjatë. Dëshmitarët thanë se ata ishin të frikësuar dhe se policia i nxitoi ata, gjë që i pengoi ata të numëronin me kujdes kufomat, por që ai vlerësoi se kishte rreth 300. Vajza deklaroi:

Në pasditen e 27 Prillit, kur anëtarët e policisë dhe Ushtria Jugosllave ndaluan autokolonën e dytë në pikën e kontrollit afër Mejës, dëshmitari pa rreth 200 trupa të shtrirë në rrugë. Anëtarët e policisë dhe Ushtrisë Jugosllave nga kjo kolonë refugjatësh morën shtatë burra nga Ramoci dhe urdhëruan pjesën tjetër të kolonës të vazhdojë tutje. Disa minuta më vonë ata dëgjuan të shtëna me armë. Dëshmitari tjetër tha se tetë persona ranë në kanal. [2]

ViktimatRedakto

Sipas të dhënave të Komitetit Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq, 282 burra raportohet se ishin rrëmbyer në Meja, dhe ata nuk ishin llogaritur pas luftës. [8] Nuk dihet numri i saktë i të vrarëve, por vlerësohet se numri i burrave të vrarë ishte përafërsisht 300, kryesisht ata midis moshave 14 dhe 60 vjeç. [5]

Pas vrasjeve, vetëm disa trupa u gjetën. Disa nga kufomat u morën nga pastruesit e rrugëve. Kryetari i ndërmarrjes komunale të pastrimit "Çabrati", Faton Polloshka, tha se punëtorët e komunës kishin hequr rreth 30 kufoma nga Meja, megjithëse besohet se më shumë kishin vdekur. [5] Studiuesit e Human Rights Watch vizituan Mejën më 15 qershor pasi forcat e NATO - s hynë në Kosovë dhe panë mbetjet e disa burrave në një gjendje të kalbur, dokumente të djegura, sende personale të viktimave dhe predha të plumbave të zbrazëta. Kufomat ishin në buzë të një fushe, afër rrugës që kalon nëpër Mejë. Një trup i paprekur dhe pjesa e sipërme e tjetrit ishin në skajin e luginës, pranë fushës, rreth nëntë metra përgjatë rrugës. Dy trupa të tjerë u vendosën disa metra larg në luginë, dhe gjysma e poshtme e trupit të dytë në një fushë afër luginës. Të gjithë trupat ishin në një fazë të avancuar të dekompozimit. Kockat e disa prej kufomave ishin thyer dhe dukej sikur asnjë prej kufomave nuk kishte kokat. Pjesë të një kafke u gjetën pranë njërit prej trupave. Në fushë kishte dokumente dhe sende personale të djegura - kuti cigaresh, çelësa dhe foto familjare - të cilat duket se i përkisnin të vdekurve. Predhat e përdorura të plumbave ishin shpërndarë përreth. [5] Në varrezat e vogla katolike ishin mbetjet e varrosura të katër burrave nga fshati që vdiqën në masakër.

Pas rënies së Sllobodan Millosheviçit, u zbulua se kufomat e civilëve shqiptarë të vrarë në Mejë dhe Suharekë, nën organizimin e Ministrisë Jugosllave të Punëve të Brendshme, u transportuan me kamion në një qendër trajnuese të Njësisë Speciale Antiterroriste Serbe në Batajnicë, afër Beogradit, dhe u hodhën në varreza masive .

HetimetRedakto

Dëshmitarët e intervistuar nga hulumtuesit e HRC kanë identifikuar disa policë serbë që ishin në Mejë më 27 prill, por nuk panë asnjë nga këta oficerë që kryen krimin. Tre persona thanë se kishin parë në ditën e masakrës në një pikë kontrolli një polic serb të quajtur "Stari", për të cilin njëri nga dëshmitarët mendonte se quhej Milutin. Një banor i fshatit afër, Koronicë, tha se Stari, emri i të cilit është Milutin Novaković, ishte një polic me detyrë në atë zonë. [5] Një dëshmitar identifikoi një polic tjetër të quajtur "Guta", një komandant policie në fshatin Ponoshec, që pretendonte se ishte në Mejë kur u krye krimi.

Një dëshmitar, babai i të cilit u mor për t’u qëlluar, dha përshkrimin e mëposhtëm të kryerësve të krimeve:

Një dëshmitar tjetër përshkroi një mënyrë të ngjashme se si forcat i ndanin burrat nga Meja:

Sipas dëshmisë së ushtarakut të Ushtrisë Jugosllave Nikë Peraj në ICTY, raporti ushtarak që ai kishte parë tregonte se "68 terroristë u vranë në Mejë dhe 74 në Korenicë". Ai thekson se "terrorist" është përdorur si term për popullatën shqiptare:

Gjatë hetimeve të pasluftës në Serbi, të paktën 287 trupa njerëzish që në atë kohë ishin zhdukur nga Meja dhe zonat përreth u zbuluan në varrezat masive në Batajnicë, afër Beogradit. Më 1 gusht të vitit 2003, eshtrat e 43 personave u kthyen dhe u varrosën në Mejë. [10] Trupat e 21 shqiptarëve të tjerë, trupat e të cilëve u kthyen në Kosovë u varrosën në Mejë në 26 gusht 2005. [11] Që nga Marsi i vitit 2008, mbetjet e 345 viktimave të masakrës janë identifikuar dhe kthyer në Kosovë dhe 32 mbeten të zhdukur. [12]

Akuzat penaleRedakto

EULEKSI filloi hetimin e saj mbi masakrën në vitin 2013. [13] Ajo ka lëshuar kallëzime penale për 17 serbë nga Gjakova për masakrën. Një tjetër nga të akuzuarit, Marjan Abazi, një shqiptar katolik nga Ramoc, u arrestua në Mal të Zi dhe më pas kreu vetëvrasje në gusht 2014. [14]

ReferimetRedakto

  1. ^ Ball, Howard (2002). War Crimes and Justice: A Reference Handbook (në anglisht). ABC-CLIO. ff. 197–. ISBN 9781576078990. Marrë më 31 mars 2013.
  2. ^ a b c d e KOSOVO/KOSOVA: As Seen, As Told (OSCE Investigation)
  3. ^ Jones, Adam (2006). Genocide: A Comprehensive Introduction (në anglisht). Routledge. f. 330. Marrë më 30 mars 2013.
  4. ^ "Serb forces `kill 300' in massacre" (në anglisht). The Independent. 1 maj 1999. Marrë më 30 mars 2013.
  5. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t "Under Orders: War Crimes in Kosovo" (PDF) (në anglisht).
  6. ^ ICTY: Pavkovic case
  7. ^ "Operation Reka" (PDF) (në anglisht).
  8. ^ ICRC, “Persons Missing in Relation to the Events in Kosovo from January 1998”, first edition, May 2000.
  9. ^ "Milošević Trial: Witness Nike Peraj on the crime in Meja" (PDF) (në anglisht).
  10. ^ "KOSOVO: U MEJI POKOPANI POSRMTNI OSTACI 43 ALBANACA" (në serbisht).
  11. ^ "U Meji sahrana tela 21 Albanca" (në serbisht).
  12. ^ Judah, Tim (29 gusht 2008). Kosovo: What Everyone Needs to Know (në anglisht). Oxford University Press. f. 160. ISBN 9780199741038. Marrë më 31 mars 2013.
  13. ^ "Eulex". www.eulex-kosovo.eu (në serbisht).
  14. ^ "Ubio se optuženi za ratne zločine nad Albancima" (në serbisht).

Lidhje të jashtmeRedakto

42°31′48″V 20°14′24″L / 42.5300°V 20.2400°L / 42.5300; 20.2400