Hape menynë kryesore

Aleksandër Sirdani (Bogë, 1892 - Koplik, 1948) ishte prift jezuit, folklorist, etnograf e publicist.

Fotoporteti
Dom Aleksandër Sirdani SJ
Emri Aleksandër
Mbiemri Sirdani
Lindur më 20 nëntor 1892
Lindur në Shkodër, Perandoria Osmane
Vdiq më korrik 1948
Vdiq në Flag of Albania.svg Koplik, Shqipëri
Kombësia Shqiptar
Profesioni Teolog, Folklorist, Etnograf, Publicist

JetaRedakto

Leu në vendbanimin e Bogës të bajrakut të Kelmendit në krahinën e Malësisë së Madhe me emrin Lekë, djali i dytë i Dakës dhe i Tringës pas Gjetos.

Qysh në vogëli i takoi të pësonte humbjen e së ëmës. I ati, Dakë Sirdani, mbetur i vejë e duke mos dashtë të martohej përsëri iu përshkushtua edukimit të të bijve, Marinit dhe Lekës. Shpërngulen për në Gucí ku kishin miq e të afërm. Varfëria e madhe e bëri Dakën me lypë ndihmë nga hoxha i Gucisë. Me të marrun vesh se djemtë i përkisnin një familje katolike, zbret me to në Shkodër duke trokitë ndër institucionet katolike.[1] Ku Leka 7 vjeçar pranohet në kolegjin Saverian. Më tej iu mundësua të vijonte studimet në Austrí, në Innsbruck. Me të ardhur në Shqipëri, çon meshën e parë më 24 prill 1916.[2] Shërbeu si famullitar në Malcí të Madhe, Reç, Shkrel, Bogë.

U përkushtua për mbledhjen e pasurisë shpirtërore kombëtare: legjendat, mitet, përrallat, fjalët e urta, traditat deri tek bestytnitë e lashta që ndesheshin nepër malësi. Bashkë me miqtë e tij, Át Donat Kurtin e Dom Nikollë Gazullin, porsi bleta nektarin mblodhën një pasuri shpirtërore që do ishte korpusi i vërtetë etnografik i popullit shqiptar. Më 1945 Dom Lekë Sirdani ishte famullitar në Bogë, kur dhe nisi hatashëm persekutimi dhe perndjekja. Me datë 26 korrik 1948 Dom Leka, si e thërriste populli, i mbushun me mllef për çka po ndodhte, por edhe me një besim gati biblik, në meshën e së djelës, atje në Bogën e tij, u tha besimtarëve: “Vëllazën e motra, nji re e zezë na ka mbulue, por mos u trembni, sepse edhe ajo do të kalojë e një re e bardhë do të vijë përsëri e na do të dalim përsëri në dritë si gurët e lumit mbas shiut kur dielli i shkelqen”, duke huazuar vargun e famshëm nga Eposi ynë i artë i Kreshnikëve. Më 27 korrik 1948, duke gjetë si pretekst fjalët e predkut të një dite më parë, e arrestuan, e tërhoqen rrëshqanë mbas kalit prej Boge në Koplik, sa arriti në burgun famëkeq të Koplikut pa këpucë e veladon saqë nuk dallohej çfarë ishte, ku filluan mbi të, ashtu si edhe mbi meshtarë të tjerë, torturat më çnjerëzore.[3]

VepraRedakto

Ndër veprat e përmbledhura që ai botoi qenë «Shqyptari i vogël» (Kangë për Strehe Foshnjore Fillore. Perktheu prej gjermanishtes nga D. Aleksander Sirdani, Shkoder, 1930.), «Kallxime popullore» (Shkoder, 1933), «Fjalë ari» (Shkoder 1928.), «Legjenda e gjethes së purrinit», «Frati i ri». Nder të tjera shkroi në poezi Dekalogun (Dhjetë Urdhnimet) për m'i ba ma të lehtë në mësi, po ashtu dhe «Martiri i Eukaristís» (Sh. Tarçizi). Vepra tjera: «Nora e bukur», Shkoder, 1942; «Mbretnesha e vogël», Shkoder 1934; «Para frontit të hireve», Kangë të divoçme, përktheu Aleksandër Sirdani, Shkodër 1934; «Folklore». Përmbledhje vrojtimesh përmbi zakonet edhe gjuhën popullore të botueme në revistën «Leka» ndër 11 vjetët e para. III. Kangë vajtime. Mbledhë prej Aleksandër Sirdanit, Tiranë, 1940.

BurimetRedakto

  1. ^ Át Zef Pllumi: "Rrno vetëm për me tregue", fq. 297
  2. ^ Antonio Borrelli "Servo di Dio Aleksander Sirdani Sacerdote e martire" (italisht)
  3. ^ Daniel Gazulli: Vëllaznit Sirdani