Fatos Lubonja

shkrimtar dhe disident shqiptar

Fatos Lubonja (Tiranë, 1951) është shkrimtar, disident, përkthyes, botues dhe analist shqiptar.

Fatos Lubonja
Fatos prize.jpg
Ditëlindja: (1951-04-27) 27 Prill, 1951 (70 vjeç)
Vendlindja:Tiranë, Republika Popullore e Shqipërisë
Kombësia:Shqiptar
Edukimi:Universiteti i Tiranës
Profesioni:Shkrimtar, botues
Aktiv në vitet:1994 - sot
Zhanri:memuaristikë, publicistikë
Vepra të shquara:Ridënimi
Çmime:
  • Çmimi Ndërkombëtar për Letërsinë "Alberto Moravia"
  • 2002
  • Çmimi "Herder" për Letërsinë
  • 2004

BiografiaRedakto

U lind më 1951 në Tiranë në një familje funksionarësh të Partisë së Punës, i biri i Todi dhe Liri Lubonjës. I ati kishte qenë drejtor i Radio Televizionit Shqiptar,[1] ndërsa e ëma qe punonjëse tel Instituti i Historisë.[2] Kur ka qenë 16 vjeç u dënua për riedukim në Laç.[1] I ati më 1974 u arrestua dhe u dënua me burg pas Festivalit të 11 të Këngës, me akuzën për "për futjen e ndikimeve dekadente që vinin në opozicion me vijën e Partisë në muzikë."[3] Po atë vit që Fatosi kishte përfunduar studimet për fizikë teorike në Universitetin e Tiranës, Fatosi u arrestua për "agjitacion dhe propagandë" sepse gjetën të fshehura shkrime kundër regjimit dhe për to u dënua 7 vite burgim. Dënimin nisi ta shlyente në minierën e bakrit të burgut të Spaçit.[4]

1979 ende i burgosur, u dënua sërish edhe me 16 vite të tjera burgim, me akuzën si pjesëtar i një organizate kundër revolucionare. Nga burgu u lirua në vitin 17 mars 1991, pas shtatëmbëdhjetë vitesh burgim.[4]

Nga koha e lirimit gjer në vitin 1993 punoi si sekretar i Përgjithshëm i Komitetit Shqiptar të Helsinkit. Në vitin 1994 themeloi revistën "Përpjekja".[4] Në vitin 1997 u zgjodh lider i Forumit për Demokraci.

VepraRedakto

Dy veprat e tij që i shkroi gjatë burgimit, dramae shkruar në Burrel në vitet 1988-1989[4] Ploja e mbrame dhe Në vitin e shtatëmbëdhjetë u botuan më 1994. Megjithëse më e dashur për të, e para u përcoll gati në heshtje; ndërsa e dyta ngaqë përbën një ditar burgu u përcoll me kërshëri e madje u botua i plotë në Itali.[5] Libri tjetër memuaristik, Ridënimi u botua në Tiranë më 1996, u përkthye në anglisht dhe u botua në Londër më 2009.[4] Përmbledhja e tij publicistike Liri e kërcënuar: publicistika e viteve 1991–1997 u botua më 1999.[4]

PolemikëRedakto

I shquar për qëndrimin e tij, Lubonja ka qenë ndër kritikët më të zëshëm të faktorëve politikë dhe shoqërorë, nga lideri i Partisë Demokratike Sali Berisha,[6] ai i Partisë Socialiste Edi Rama,[7][8][9] te kryetari i AKK-së Ramush Haradinaj,[10][11] i Aleancës Kuq e Zi[12] si dhe shkrimtarit Ismail Kadare.

BotimeRedakto

  • Në vitin e shtatëmbëdhjetë, 1994;
  • Ploja e mbrame, 1994;
  • Ridënimi, 1996;
  • Liri e kërcënuar
  • Trashëgimia kulturore e Shqipërisë në rrezik, 1999;
  • Nëntëdhjeteshtata: Apokalipsi i rremë, 2010.

ReferimetRedakto

  1. ^ a b "Ja si i hedh poshtë Todi Lubonja akuzat e të birit, Fatosit". tiranapost.al. 9 shtator 2017.
  2. ^ Liri Lubonja (19 tetor 2008). Intervistuar nga Rezarta Delisula. "Si burgosën Todin dhe Fatosin pas festivalit të 11-të". Gazeta shqiptare (4374): 10–11.
  3. ^ "Die verordnete Wende" [Pika e kthesës së përcaktuar] (në gjermanisht). Intervistuar nga Eckehard Pistrick. 5 janar 2010.
  4. ^ a b c d e f Robert Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania (në anglisht). Rowman & Littlefield. ff. 285–286. ISBN 9780810861886.
  5. ^ Fatos Lubonja (2003). "Between the Local and the Universal". Writing Europe (në anglisht). Përkthyer nga John Hodgson. ff. 193–202.
  6. ^ Fatos Lubonja (24 janar 1997). "Të hatashëm për së keqi në diktaturë, të hatashëm dhe për së keqi në liri". Koha Jonë.
  7. ^ Fatos Lubonja (29 mars 2019). "Pse Rama është një i sëmurë psikik?". strugalajm.com.
  8. ^ Ngadhnjim Abdyli (21 mars 2020). "Fatos Lubonja: Destroying the theater was an attack on our dignity and freedom". prishtinainsight.com (në anglisht).
  9. ^ Fatos Lubonja (12 dhjetor 2019). "Edi Rama, hipokriti që bën nusen në dasmë dhe arkivolin në mort". gazetaimpakt.com.
  10. ^ Fatos Lubonja (2013). "The Acquittal of Ramush Haradinaj and Its Perception in the Albanosphere". Südosteuropa Mitteilungen (në anglisht).
  11. ^ "IBNA special report / Strong criticism launched against Albanian analyst Lubonja for the accusations addressed to Haradinaj". balkaneu.com (në anglisht). 18 korrik 2013.
  12. ^ "Lubonja përmend zëra për financim nga Turqia duke analizuar Vetëvendosjen dhe Aleancën Kuq e Zi". respublica.al. 21 dhjetor 2012.