Sali Berisha

politikan Shqiptar

Sali Berisha (15 tetor 1944, Viçidol) është një kardiolog dhe politikan shqiptar, që shërbeu si presidenti i dytë i Shqipërisë në vitet 1992–1997 dhe president i parë i zgjedhur nga parlamenti i dalë nga zgjedhjet e lira demokratike pas rënies së regjimit komunist. Berisha ka qenë kryeministër i Shqipërisë nga 2005 deri më 2013. Ka qenë kryetar i Partisë Demokratike dy herë, në periudhën 1991–1992 dhe sërish nga 1997 gjer më 2013. Aktualisht është deputet i Kuvendit të Shqipërisë.[1]

Sali Berisha
Sali Berisha, October 2008.jpg
President i Republikës së Shqipërisë
Në zyrë
8 prill, 1992 – korrik, 1997
PasardhësiRamiz Alia
Pasuar ngaRexhep Mejdani
Kryeministër i Shqipërisë
Në zyrë
11 shtator, 2005 – 8 shtator, 2013
PasardhësiFatos Nano
Pasuar ngaEdi Rama
Kryetar i Partisë Demokratike
Në zyrë
12 dhjetor, 1992 – 8 prill, 1992
Pasardhësi-
Pasuar ngaEduard Selami
Në zyrë
korrik 1997 – 26 qershor, 2013
PasardhësiTritan Shehu
Pasuar ngaLulzim Basha
Të dhënat vetjake
Lindur më15 tetor, 1944
Viçidol, Mbretëria Shqiptare (1943–44)
KombësiaShqiptar
Partia politikePD
ProfesioniKardiolog, Politikan

Si një ish-sekretar komitetit të Partisë së Punës në Fakultetin e Mjekësisë te Universiteti i Tiranës, e braktisi karrierën si kardiolog dhe profesor i universitetit për t'u bërë lideri i Partisë Demokratike.[2]

Biografia

U lind në fshatin Viçidolprefekturës së Kosovës (territorialisht sot është Qarku i Kukësit) në një familje besimtarësh myslimanë. Është i biri i Ramës dhe i Sheqeres.[3] Berisha ka një vëlla të madh, Selimin, dhe motrës Hajrie.[4] Për të lexuar e mësoi e motra kur ai vetë qe 5 vjeç.[3] Arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa të mesmen në Tiranë,[5] ku rrinte pranë teknikumit mjekësor tek Medreseja. I apasionuar pas letërsisë dhe historisë,[3] më 1963 nisi studimet për mjekësi në Universitetin e Tiranës, ku u diplomua më 1967.[5]

Në vitin 1978 fitoi një bursë nëntëmujore nga UNESCO për studime të avancuara dhe trajnime në Paris. Pasi përfundoi me sukses studimet atje, drejtoi një program kërkimor për hemodinamikë.[5]

Në vitet '70 u emërua profesor në Universitetin e Tiranës.[6] Gjatë viteve 1980–1990 publikoi libra studimorë, tekste universitare dhe artikuj shkencorë në fushën e kardiologjisë brenda dhe jashtë vendit.[5]

Në vitin 1986 u zgjodh anëtar i Komitetit Evropian për Kërkime Mjekësore me qendër në Kopenhagë, për kërkimin në shkencat mjekësore.[5]1989 iu dha titulli Profesor nga Universiteti i Tiranës.[6]

Roli në rënien e komunizmit

Mbas vdekjes së diktatorit komunist Enver Hoxha, Berisha shpresonte që pasardhësi i tij, Ramiz Alia, do e zbuste politikën e ashpër staliniste të paraardhësit të tij dhe do të inkurajonte ndryshimet. Por bashkë me një numër në rritje të intelektualëve, studentëve dhe të rinjve punëtorë ai mbeti i zhgënjyer kur këto shpresa nuk u realizuan. Në vitin 1989 kur vendet e Evropës Lindore filluan të përmbysnin komunizmin, Berisha dhe mbështetësit e tjerë të reformave dolën më hapur me thirrjet për ndryshime në Shqipëri.

 
Berisha gjatë Lëvizjes antikomuniste dhjetor 1990

Në tetor të vitit 1989, në një intervistë me Televizionin Shqiptar të kontrolluar nga shteti, ai i kërkoi regjimit të fillojë një program të gjerë liberalizimi. Intervista u regjistrua, por nuk u transmetua në televizion. Në gusht të vitit 1990, në një takim të disa intelektualëve shqiptarë me Ramiz Alinë, Berisha kërkoi lejimin e sistemit shumëpartiak dhe ekonominë e tregut. Në një artikull të botuar në gazetën "Bashkimi" më 17 shtator 1990, Berisha dënoi ato që ai i quante ”reforma kozmetike” të regjimit të Alisë. Pa pluralizëm politik, theksonte ai, nuk mund të ketë demokraci të vërtetë në Shqipëri. Në dhjetor të vitit 1990 ai iu bashkua që në ditën e parë demonstratave të studentëve, të cilat e detyruan regjimin të lejonte sistemin shumëpartiak. Me krijimin e partisë së parë antikomuniste, Partisë Demokratike, ai u bë një nga drejtuesit kryesorë të saj dhe në shkurt të vitit 1991 u zgjodh kryetar i Partisë. Sali Berisha është zgjedhur deputet i Parlamentit më 1991, 1992, 1997, 2001, 2005 dhe 2009.

Jeta politike

President (1992–1997)

Pas zgjedhjeve të para të lira në Shqipëri, Berisha u zgjodh President i Republikës më 9 prill 1992. Gjatë mandatit si President i Republikës së Shqipërisë, Shqipëria u hap ndaj perëndimit; ajo u bë anëtare e Këshillit të Evropës në vitin 1995; nënshkroi Marrëveshjen për Paqe dhe Partneritet në vitin 1993 dhe vendosi bashkëpunim të ngushtë me vendet e BE-së dhe SHBA-në. Të gjitha ligjet e diktaturës komuniste u zëvendësuan me ligje të reja të standardeve evropiane dhe u krijuan institucione të reja si Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë dhe Këshilli i Lartë i Drejtësisë, që nuk ekzistonin më parë.

Rënia e skemave piramidale në fund të viti 1996, në të cilat shqiptarët humbën miliona dollarë, çoi në demonstrata në të cilat njerëzit akuzonin qeverinë për vjedhjen e parave. Trazirat e krijuara si rezultat i kësaj në fillim të vitit 1997 e detyruan Berishën të dekretonte zgjedhjet e parakohshme në qershor 1997. Këto zgjedhje u fituan nga opozita dhe pas kësaj Berisha dha dorëheqjen si President.

Kryetar i opozitës (1997–2005)

Më pas Berisha ri-zgjidhet Kryetar i Partisë Demokratike dhe këtë pozicion e mban nga viti 1997 deri, i rizgjedhur në prill 2005 deri në 26 qershor 2013.

Në vitin pasues Berisha e fut Partinë Demokratike në koalicion me partitë e qendrës së djathtë dhe në zgjedhjet e përgjithshme politike të mbajtura në pesë raunde në periudhën qershor-gusht 2001 zgjidhet drejtues i koalicionit. Megjithëse misioni vëzhgues ndërkombëtar OSBE / ODIHR i quajti këto zgjedhje të manipuluara, koalicioni fitoi 37 % të votave.

Kryeministër (2005–2013)

 
Çifti Berisha së bashku me çiftin presidencial Obama

Me 3 korrik 2005, koalicioni prej pesë partive të qendrës së djathtë i drejtuar nga Sali Berisha ia arriti që të fitojë një mazhorancë prej 74 deputetësh nga 140 gjithsej në Kuvend[7] dhe më 8 shtator 2005 me shumicë prej 81 votash të deputetëve zgjidhet Kryeministër i Shqipërisë. Më 4 prill 2009 Shqipëria u pranua si anëtare me të drejta të plota në NATO. Kjo u arrit falë reformave të kryera të qeverisë Berisha. Sipas revistës së mirënjohur amerikane Forbes Shqipëria ishte pothuajse i vetmi vend në Europë qe kishte rritje ekonomike dhe e konsideron Berishën si arkitektin e suksesit ekonomik të Shqipërisë.[8]

 
Berisha dhe Presidenti i SHBA-së George W. Bush gjatë vizitës historike të presidentit amerikan në Shqipëri në qershor 2007

28 qershor 2009 u mbajtën zgjedhjet e radhës për parlamentin ku koalicioni i udhëhequr nga Partia Demokratike fitoi 70 mandate nga 140 te tilla.[9] Zgjedhjet u certifikuan nga OSBE/ODIHR si zgjedhje që shënuan progres të dukshëm lidhur me regjistrimin e votuesve, procesin e identifikimit, kornizën ligjore, procesin e votimit, numërimit të votave dhe zgjidhjes së ankesave.[10] Berisha ftoi LSI-në në koalicion, ftesë që u pranua nga z. Ilir Meta. Qeveria e re konsiderohet si qeveria e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.

Gjatë periudhës së qeverisjes nga qeveri e drejtuar nga Berisha, u ndërtuan më shumë se 10.000 km rrugë, duke lidhur me rrugë të asfaltuara mbi 900 fshatra me komunat dhe 169 komuna me infrastrukturën rrugore kombëtare. Për t'u përmendur janë rruga Tiranë-Elbasan dhe në mënyrë të veçantë, rruga Durrës-Kukës, që njihet ndryshe si "Rruga e Kombit", sepse lidh Kosovën me qytetin e Durrësit. Kjo e fundit përshkon Shqipërinë lindje-perëndim dhe është vepra më e madhe rrugore në historinë e Shqipërisë. Ndërtimi i kësaj rruge u kritikua nga Partia Socialiste si shumë e kushtueshme. Kryetari i Partisë Socialiste Edi Rama, në një fjalim në Kukës gjatë ndërtimit të rrugës, theksoi se me paratë e harxhuara për ndërtimin e kësaj rruge do të ishin ndërtuar shumë rrugë të tjera në Shqipëri.

 
Berisha në ceremoninë e emërimit të një rruge në Tiranë me emrin e arkitektit të pavarësisë së Kosovës, Ibrahim Rugova

Një tjetër arritje e qeverisjes së Berishës ishte sigurimi i energjisë elektrike pa ndërprerje për qytetarët shqiptarë për herë të parë në historinë e Shqipërisë.

Gjatë qeverisjes së Berishës u krijuan kushtet për anëtarësimin e Shqipërisë në NATO gjë që u realizua më 2 prill 2009. Gjithashtu u plotësuan të gjitha kushtet dhe kriteret për heqjen e vizave me vendet e Bashkimit Europian. Mbas miratimit të këtij vendimi nga Parlamenti Europian, ai hyri në fuqi më 15 dhjetor 2010.

Sali Berisha është i martuar me Liri Berisha, e cila është pediatre dhe kanë dy fëmijë, një vajzë, Argitën, dhe një djalë, Shkëlzenin. Berisha zotëron gjuhën angleze, frënge, italiane,ruse dhe gjermane.

Tituj e vlerësime ndërkombëtare

  • Më 23 prill 1996 iu dha dekorata "Cavaliere di Gran Croce decorato di Gran Cordone dell'Ordine" nga Presidenti i Republikës së Italisë.
  • Në vitin 2009, Universiteti i Prishtinës i dha Kryeministrit Berisha titullin "Doctor Honoris Causa".[11]

Referime

  1. ^ Deputetët sipas qarqeve
  2. ^ "Keshilli i Ministrave". Arkivuar nga origjinali më 3 gusht 2012. Marrë më 19 gusht 2012. {{cite web}}: |accessdate= dhe |access-date= është specifikuar më shumë se një herë (Ndihmë!); |archivedate= dhe |archive-date= është specifikuar më shumë se një herë (Ndihmë!); |archiveurl= dhe |archive-url= është specifikuar më shumë se një herë (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ a b c "Sali Berisha flet për jetën e tij". telegrafi.com. 1 dhjetor 2013. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ "Motra e Sali Berishës ka dhënë një intervistë të vetme në jetë që nga kujtimet e fëmijërisë motër-e-vëlla dhe sms-të me telefon gjatë pushtetit". tiranapost.al. Standard. gusht 2010. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ a b c d e Dervishi, Kastriot (2012). Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet. Tiranë: 55. fq. 89. ISBN 9789994356225. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ a b "Prof. dr. Sali Berisha". parlament.al. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ http://www.cec.org.al/images/stories/zgjedhje-per-kuvend/2005/perberja_e_kuvendit_grafiku.pdf[lidhje e vdekur]
  8. ^ This Mouse Is Roaring - Forbes.com
  9. ^ http://www.cec.org.al/images/stories/zgjedhje-per-kuvend/2009/rez_vend.pdf[lidhje e vdekur]
  10. ^ http://www.osce.org/odihr/elections/albania/38598
  11. ^ Universiteti i Prishtinës i jep Kryeministrit Berisha titullin “Doktor Honoris Causa”

Lidhje të jashtme