Amani (arabisht: عمان, 'am-an) është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Jordanisë, dhe qendra ekonomike, politike dhe kulturore e vendit.[5] Me një popullsi prej 4,536,500, Amani është qyteti më i madh në rajonin e Levantit dhe qyteti i gjashtë më i madhbotën arabe.

Amani
عَمَّان
Qytet
Qyteti i Amanit, nga e djathta në të majtë dhe nga lart poshtë: Projekti Abdali që dominon horizontin e Amanit, Tempulli i Herkulit në Kalanë e Amanit, Xhamia e Mbretit Abdullah I dhe Shtiza e Flamurit Raghadan, Ura Abdoun, Pallati Umajad, stacioni hekurudhor osman i Hexhazit dhe Teatri Romak.
Qyteti i Amanit, nga e djathta në të majtë dhe nga lart poshtë: Projekti Abdali që dominon horizontin e Amanit, Tempulli i HerkulitKalanë e Amanit, Xhamia e Mbretit Abdullah I dhe Shtiza e Flamurit Raghadan, Ura Abdoun, Pallati Umajad, stacioni hekurudhor osman i Hexhazit dhe Teatri Romak.
Flamuri
Nicknames: 
  • Pëllumbi i Bardhë
  • Qyteti i Shkallëve
[1][2]
Location of Amani
Lua error te Moduli:Location_map/multi te rreshti 75: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Jordan" does not exist.
Koordinatat: 31°56′59″N 35°55′58″E / 31.94972°N 35.93278°E / 31.94972; 35.93278Coordinates: 31°56′59″N 35°55′58″E / 31.94972°N 35.93278°E / 31.94972; 35.93278
ShtetiJordania
GovernoratiGovernorati Amman
Themelimi7250 p.e.r
Komuna1909
Qeveria
 • KryetariNoor Alnazer Farah Nabulsi[3][4]
Sipërfaqja
 • Gjithsej1.680 km2 (600 sq mi)
Highest elevation
1.100 m (Bad rounding here3,600 ft)
Lowest elevation
700 m (Bad rounding here2,300 ft)
Popullsia
 (2020)
 • Gjithsej4.536.500
 • Dendësia2.380/km2 (6,000/sq mi)
Zona kohoreUTC+2 (EET)
 • Verës (DST)UTC+3 (EEST)
Kodi postal
11110-17198
Prefiksi+962(6)
Faqja zyrtareKomuna e Amanit të Madh

Dëshmia më e hershme e vendbanimit në Aman vjen nga një vend neolitik i njohur si ʿAin Ghazal, i cili arriti lartësinë e tij rreth 7000 p.e.r. Gjatë epokës së hekurit, qyteti njihej si Rabbath Ammon dhe shërbeu si kryeqyteti i qytetërimit Ammonit. Në shekullin e 3-të p.e.r, Ptolemeu II Filadelfus, Faraoni i Egjiptit Ptolemeik, e rindërtoi qytetin dhe e quajti atë "Filadelfia", duke e bërë atë një qendër rajonale të kulturës helenistike. Nën sundimin romak, Filadelfia ishte një nga dhjetë qytetet greke të Dekapolit përpara se të sundohej drejtpërdrejt si pjesë e Arabia Petraea. Hilafeti Rashidun pushtoi qytetin nga bizantinët në shekullin e 7-të e.r dhe i dha emrin e tij aktual Aman. Përgjatë pjesës më të madhe të Mesjetës, qyteti u alternua midis periudhave të shkatërrimit dhe braktisjes dhe periudhave të prosperitetit relativ si qendër e rajonit të Balqa. Amani u braktis kryesisht nga shekulli i 15-të deri në vitin 1878, kur autoritetet osmane filluan të vendosin refugjatë çerkezë atje.

Këshilli i parë komunal i Amanit u krijua në vitin 1909. Amani dëshmoi rritje të shpejtë pas përcaktimit të tij si kryeqytet i Transjordanisë në vitin 1921, dhe pas disa valëve të njëpasnjëshme të refugjatëve: palestinezët më 1948 dhe 1967; Irakianë në 1990 dhe 2003; dhe sirianë që nga viti 2011. Fillimisht u ndërtua në shtatë kodra, por tani përfshin mbi 19 kodra që kombinojnë 22 zona, të cilat administrohen nga Komuna e Amanit të Madh. Zonat e Amanit i kanë marrë emrat e tyre ose nga kodrat (jabal) ose nga luginat (wadi) që ata zënë, si Jabal Lweibdeh dhe Wadi Abdoun. Amani Lindor është kryesisht i mbushur me vende historike që shpesh presin aktivitete kulturore, ndërsa Amani Perëndimor është më modern dhe shërben si qendra ekonomike e qytetit.[6]

Përafërsisht dy milionë vizitorë mbërritën në Aman në vitin 2014, gjë që e bëri atë qytetin e 93-të më të vizituar në botë dhe qytetin e pestë më të vizituar arab. Amani ka një ekonomi me rritje relativisht të shpejtë dhe është renditur si një qytet global -Beta nga Globalizimi dhe Rrjeti Kërkimor i Qyteteve Botërore. Për më tepër, ai u emërua një nga qytetet më të mira të Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut sipas faktorëve ekonomikë, të punës, mjedisore dhe socio-kulturore. Qyteti është ndër vendet më të njohura në botën arabe për korporatat shumëkombëshe për të ngritur zyrat e tyre rajonale, së bashku me Dohën dhe vetëm pas Dubait. Pritet që në 10 vitet e ardhshme këto tre qytete të zënë pjesën më të madhe të aktivitetit të korporatave shumëkombëshe në rajon.

DistriktetRedakto

  • 1 Al Abdali
  • 2 Abu Nseir
  • 3 Umm-Othaina
  • 4 Al Qweismeh, Al Jweideh, Abu ‘Alanda and Al Raqim
  • 5 Al Yarmouk
  • 6 Al-Jezah
  • 7 Al-Mowaqar
  • 8 Al-Mqabalain
  • 9 Badr
  • 10 Badr Al Jadeeda
  • 11 Basman
  • 12 Husban
  • 13 Jbeiha
  • 14 Khraibet Essouq
  • 15 Marj Al Hamam
  • 16 Marka
  • 17 Medina
  • 18 Nawoor (Na'our)
  • 19 Ohud
  • 20 Ras Al-ain
  • 21 Sahab
  • 22 Shafa Badran
  • 23 Sweileh
  • 24 Tariq
  • 25 Tla’ Al ‘Ali
  • 26 Wadi Al Seer
  • 27 Zahran

ReferimeRedakto

  1. ^ Trent Holden, Anna Metcalfe (2009). The Cities Book: A Journey Through the Best Cities in the World (në anglisht). Lonely Planet Publications. fq. 36. ISBN 978-1-74179-887-6. Arkivuar nga origjinali më 18 maj 2020. Marrë më 24 gusht 2017.
  2. ^ "Amman's Street Food". BeAmman.com (në anglisht). BeAmman.com. Arkivuar nga origjinali më 2015-09-26. Marrë më 2015-09-26.
  3. ^ "New Amman mayor pledges 'fair and responsible' governance". jodantimes.com (në anglisht). 2017-08-21. Arkivuar nga origjinali më 11 gusht 2018. Marrë më 2018-10-23.
  4. ^ "New Member: Yousef Al-Shawarbeh – Amman, Jordan". globalparliamentofmayors.org (në anglisht). qershor 2018. Arkivuar nga origjinali më 24 dhjetor 2018. Marrë më 29 dhjetor 2018.
  5. ^ "Revealed: the 20 cities UAE residents visit most" (në anglisht). Arabian Business Publishing Ltd. 1 maj 2015. Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2015. Marrë më 21 shtator 2015.
  6. ^ "West Amman furnished apartments cashing in on tour". The Jordan Times (në anglisht). The Jordan News. 2014-08-12. Arkivuar nga origjinali më 4 mars 2016. Marrë më 2015-09-21.