Nju Xhersi

Shteti në lindje të Amerikës

New Jersey (shqiptohet Nju Xhersi) është një shtet në rajonet e Mid-Atlantic dhe verilindorShteteve të Bashkuara. Kufizohet në veri dhe lindje me shtetin e Nju Jorkut; në lindje, juglindje dhe jug nga Oqeani Atlantik; në perëndim nga lumi Delaware dhe Pensilvania; dhe në jugperëndim nga Gjiri i Delaware dhe shteti i Delaware. Me 7,354 milje katrore (19,050 km2), Nju Xhersi është shteti i pestë më i vogël sipas sipërfaqes, por me afro 9.3 milionë banorë,[5] është shteti i 11-të më i populluar dhe më i dendur. Kryeqyteti i shtetit të Nju Xhersit është Trenton, ndërsa qyteti më i populluar i shtetit është Newark. Me përjashtimin e vetëm të Warren County,[9] të gjitha qarqet në shtet shtrihen brenda zonave të kombinuara statistikore të Qytetit të Nju Jorkut ose Filadelfias; për rrjedhojë, zona më e madhe metropolitane e shtetit bie brenda Nju Jorkut të Madh.

Nju Xhersi
New Jersey
Shteti i Nju Xhersit
Nickname(s): 
The Garden State[1]
Motot: 
Liberty and prosperity
Harta e Shteteve të Bashkuara me Nju Xhersi të theksuar
Harta e Shteteve të Bashkuara me Nju Xhersi të theksuar
VendiShtetet e Bashkuara
Para shtetësisëProvinca e Nju Xhersit
U pranua në Bashkim18 dhjetor 1787 (3-të)
KryeqytetiTrenton
Qyteti më i madhNewark
Metroja më e madhe dhe zonat urbaneNju Jorku i Madh
Qeveria
 • GuvernatoriPhil Murphy (D)
 • Lieutenant GovernorSheila Oliver (D)
LegjislaturaLegjislatura e Nju Xhersit
 • Upper houseSenati
 • Lower houseAsambleja e Përgjithshme
JudiciaryGjykata e Lartë e Nju Xhersit
Senatorët amerikanBob Menendez (D)
Cory Booker (D)
Delegacioni i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA10 Democrats
2 Republicans (lista)
Sipërfaqja
 • Gjithsej8.722,58 sq mi (22.591,38 km2)
 • Sipërfaqe tokësore7.354,22[2] sq mi (19.047,34 km2)
 • Sipërfaqe ujore1.368,36 sq mi (3.544,04 km2)  15.7%
Area rank47th
Dimensions
 • Gjatësia170 mi (273 km)
 • Gjerësia70 mi (112 km)
Lartësia mbidetare
250 ft (80 m)
Highest elevation1.803 ft (549,6 m)
Lowest elevation
(Oqeani Atlantik[3])
0 ft (0 m)
Popullsia
 (2020[5])
 • Gjithsej9.288.994
 • Rank11-të
 • Dendësia1.263/sq mi (488/km2)
 • Dendësia rank1-rë
 • Të ardhurat mesatare shtëpiake
$82.545[4]
 • Income rank
3-të
Emri i banorëveNew Jerseyan (zyrtare),[6] New Jerseyite[7][8]
Gjuha
 • Gjuha zyrtareNone
 • Gjuhët e folura
Zona kohoreUTC−05:00 (Lindore)
 • Verës (DST)UTC−04:00 (EDT)
Shkurtesa USPS
NJ
Kodi ISO 3166US-NJ
Shkurtesa tradicionaleN.J.
Latitude38°56′ N to 41°21′ N
Longitude73°54′ W to 75°34′ W
Faqja zyrtarenj.gov

Nju Xhersi u banua fillimisht nga amerikanët vendas për të paktën 2800 vjet, me Lenape që ishte grupi dominues kur evropianët mbërritën në fillim të shekullit të 17-të. Kolonistët holandezë dhe suedezë themeluan vendbanimet e para evropiane në shtet.[10] Më vonë anglezët morën kontrollin e rajonit dhe krijuan Provincën e Nju Xhersit, pas më të madhit të Ishujve të Kanalit, Xhersi.[11][12] Tokat pjellore të kolonisë dhe toleranca relative fetare tërhoqën një popullsi të madhe dhe të larmishme. Nju Xhersi ishte ndër Trembëdhjetë Kolonitë që kundërshtuan Britaninë e Madhe, duke pritur beteja të shumta kryesore dhe komanda ushtarake në Luftën Revolucionare Amerikane. Shteti mbeti në Bashkim gjatë Luftës Civile Amerikane, dhe më pas u bë një qendër kryesore e prodhimit dhe imigrimit; ai ndihmoi në nxitjen e Revolucionit Industrial të vendit[13] dhe u bë vendi i risive të shumta teknologjike dhe tregtare në mesin e shekullit të 20-të.

GjeografiaRedakto

DemografiaRedakto

EkonomiaRedakto

KulturaRedakto

ReferimeRedakto

  1. ^ The Garden State and Other New Jersey State Nicknames Arkivuar shtator 2, 2019, tek Wayback Machine, Robert Lupp, New Jersey Reference Services, New Jersey State Library, October 12, 1994.
  2. ^ "New Jersey". State & County QuickFacts (në anglisht). U.S. Census Bureau. Arkivuar nga origjinali më 31 tetor 2013. Marrë më 30 tetor 2013.
  3. ^ a b "Elevations and Distances in the United States" (në anglisht). Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara. 2001. Arkivuar nga origjinali më 15 tetor 2011. Marrë më 24 tetor 2011.
  4. ^ "Quickfacts New Jersey" (në anglisht). Zyra e Regjistrimit të Shteteve të Bashkuara. Arkivuar nga origjinali më 12 mars 2021. Marrë më 26 prill 2021.
  5. ^ a b "2020 Census Apportionment Results". census.gov (në anglisht). Zyra e Regjistrimit të Shteteve të Bashkuara. Arkivuar nga origjinali më 26 prill 2021. Marrë më 26 prill 2021.
  6. ^ "GPO Style Manual 2008" (PDF) (në anglisht). Arkivuar nga origjinali (PDF) më shkurt 21, 2011. Marrë më 25 korrik 2010.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  7. ^ "New Jersey—Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-Webster (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më maj 31, 2013. Marrë më 3 qershor 2013.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  8. ^ "Definition of New Jerseyite" (në anglisht). Dictionary.reference.com. Arkivuar nga origjinali më 22 qershor 2013. Marrë më 25 korrik 2010.
  9. ^ "QCEW County-MSA-CSA Crosswalk" (në anglisht). U.S. Bureau of Labor Statistics. Arkivuar nga origjinali më 22 mars 2021. Marrë më 3 mars 2021.
  10. ^ "NJ History Outline" (në anglisht). Usgennet.org. Arkivuar nga origjinali më 30 prill 2010. Marrë më 25 korrik 2010.
  11. ^ "New Jersey". MSN Encarta (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 29 tetor 2009. Marrë më 25 korrik 2010 – nëpërmjet Webcitation.org.
  12. ^ "Encyclopedia—New Jersey History" (në anglisht). 2000–2011 Pearson Education, publishing as Infoplease. Arkivuar nga origjinali më 30 shtator 2011. Marrë më 18 shtator 2011.
  13. ^ Mansnerus, Laura (shtator 26, 1999). "New Jersey's Cities: Sad Urban Presence Encircled by Wealth". The New York Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 17 shtator 2017. Marrë më 21 dhjetor 2017.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)